RECENSIE: My Country - A Work In Progress, National Theatre ✭✭✭✭✭

My Country; A Work in Progress.

National Theatre.

10 maart 2017

5 Sterren

Reserveer Nu

My Country, ontstaan uit de stemmen van het Britse volk, is een van de eerste reacties van het National Theatre op het Brexit-besluit. Bij documentair theater (verbatim) schuilt vaak het gevaar dat de woorden en herinneringen weliswaar urgent zijn, maar dat het resultaat beter tot zijn recht komt op de radio dan op het toneel. Die vrees is hier ongegrond: Poet Laureate Carol Ann Duffy heeft het materiaal vakkundig omgevormd tot een coherente en uiterst boeiende structuur. Haar insteek is dat Britannia haar constituerende delen – Cymru, Caledonia, East Midlands, South-West, Northern Ireland en North East – heeft bijeengeroepen om het Brexit-votum te bespreken. Wat deze productie zo sterk maakt, is de eenvoudige maar zeer effectieve theatraliteit die regisseur Rufus Norris in de voorstelling heeft verweven.

Het ensemble – Seema Bowri, Cavan Clarke, Laura Elphinstone, Adam Ewan, Penny Layden, Stuart McQuarrie en Christian Patterson – is fabelachtig. Ze vangen feilloos de spraakpatronen en ritmes van hun regio's en weerspiegelen zo de diverse persoonlijkheid van het Verenigd Koninkrijk. Met name Penny Layden is briljant, niet alleen als Britannia (door de anderen 'Britney' genoemd), wiens gepluimde helm vrolijk uit haar tas steekt, maar ook als de vertegenwoordiger van de regio rond Westminster, die politici met verbijsterende, bijna verwijfde nauwkeurigheid neerzet. Haar Boris behoeft geen introductie, haar Farage is angstaanjagend accuraat en haar Gove glibbert over het hele toneel.

Hoe je dit stuk ervaart, hangt wellicht nauw samen met je eigen band met de Britse regio's. Zelf opgegroeid op een steenworp afstand van Merthyr, herkende ik alles aan Cymru. De fantastische Christian Patterson nam me direct mee terug naar de Valleys en vatte perfect de dictie en gedachten van Wales samen – in het bijzonder die van een 13-jarige jongen, bang voor de toekomst en van slag wanneer de andere regio's ruzie beginnen te maken. Er is een heerlijke feestscène waarin de regio's elkaar op de hak nemen en alle stereotypen uit de kast trekken, inclusief doedelzakken, Riverdance en een Cymru die een woeste Shirley Bassey kanaliseert!

De avond ontvouwt zich tot de discussies en thema's die we tijdens het referendum en in de nasleep ervan voortdurend hoorden: immigratie, financiering, angst voor 'de ander'. Het gevoel van onrecht over de verdeling van sociale voorzieningen staat zij aan zij met de schaamte over het onverbloemde racisme dat door de stemming is blootgelegd. Met een speelduur van 75 minuten voelt het stuk soms wat vluchtig aan. Door alle kanten van het debat te belichten, zal het geen meningen over de uitkomst van het referendum veranderen – maar eerlijk is eerlijk, dat is ook niet het doel. Dit is een reflectief stuk dat ons, het publiek, simpelweg vraagt om te luisteren. Toch had de productie scherper en feller gekund op het moment dat we Farage horen praten over 'winnen zonder dat er één kogel is afgevuurd', slechts acht dagen na de moord op Jo Cox.

Dit alles doet echter niets af aan een uiterst vermakelijke voorstelling die, om eerlijk te zijn, veel beter was dan ik had verwacht, mede dankzij de sublieme cast en regie. Een van de mooiste elementen van de avond waren wijzelf, het publiek, de Britten, die nog steeds om onszelf kunnen lachen en de ironie inzien van de leugens van politici tegenover de waarheid waarin mensen leven. Het gaf me een vreemd soort vaderlandsgevoel. De echt grote Brexit-stukken moeten nog geschreven worden, aangezien we onze toekomst nog niet kennen, maar met de ondertitel in het achterhoofd is dit 'work in progress' een uitstekende gespreksopener. Mis het niet wanneer de tournee bij u in de buurt komt.

BOEK TICKETS VOOR DE TOURNEE VAN MY COUNTRY