RECENSIE: Sweat, Gielgud Theatre Londen ✭✭✭✭✭

Paul T Davies recenseert Lynn Nottages bekroonde toneelstuk Sweat, dat nu voor een beperkte speelperiode te zien is in het Gielgud Theatre in Londen.

Martha Plimpton (Tracey) in Sweat. Foto: Johan Persson Sweat Gielgud Theatre, Londen.

13 juni 2019

5 Sterren

Boek Nu

Deze productie van de Donmar Warehouse maakt de overstap naar West End met een indrukwekkende reputatie en lovende kritieken. Schrijfster Lynn Nottage is de enige vrouw in de geschiedenis die twee Pulitzer Prizes for Drama heeft gewonnen, en de enscenering van Lynette Linton was een enorme hit in de Warehouse. Het is niet moeilijk te begrijpen waarom; dit rauwe, aangrijpende stuk is een vernietigende aanklacht tegen het kapitalisme, maar laat tegelijkertijd menselijkheid en zorgzaamheid langzaam naar de oppervlakte komen. Het helpt dat het wordt uitgevoerd door een absoluut vlekkeloze cast.

Osy Ikhile (Chris) en Patrick Gibson (Jason) in Sweat. Foto: Johan Persson

In het vergeten industriële hart van Amerika, in Reading, Pennsylvania, werkt een gemeenschap in wat ooit het kloppend hart van de 'American Dream' was. De arbeiders komen samen in de plaatselijke bar, waar iedereen elkaar kent, maar dit is geen Cheers. Het verhaal speelt zich af in 2000, tegen de achtergrond van de presidentsverkiezingen. Wanneer directies machines uit de fabriek beginnen te verwijderen en goedkopere flexwerkers inhuren, komen vriendschappen onder druk te staan. Racisme steekt de kop op en het toneelstuk verandert in een snelkookpan. De ontlading is verwoestend en laat zien hoe winstbejag ten koste van mensen ertoe leidt dat het rijkste land ter wereld armoede en dakloosheid simpelweg negeert.

Clare Perkins als Cynthia in Sweat. Foto: Johan Persson

Het stuk begint jaren na de hoofdbereurtenissen met Evan (Sule Rimi), die de net vrijgelaten Jason interviewt. Patrick Gibson levert een magistrale acteerprestatie als Jason: getatoeëerd met SS-tekens in zijn gezicht, zinderend van woede en geweld, maar tegelijkertijd volledig gebroken. In de bar in 2000 is hij nog beste vrienden met Chris (Osy Ikhele) en is er van racisme geen sprake. Wat is er gebeurd waardoor Jason naar extreemrechts is afgegleden? Martha Plimpton is simpelweg uitmuntend als Tracey, een gewone vrouw die al sinds haar tienerjaren in de fabriek werkt. Ze is hartsvriendinnen met Cynthia (een eveneens fantastische Clare Perkins), wiens promotie naar het management latent racisme naar boven haalt. Stuart McQuarrie is uitstekend als barman Stan, de stabiele factor die gaandeweg steeds harder moet werken om de vrede te bewaren. Leanne Best is prachtig als de alcoholistische Jessie, gevangen in een neerwaartse spiraal waarvan zij en het publiek weten dat ze er niet meer uitkomt. Elke nuance in het script van Nottage wordt prachtig vertolkt, met een goede balans tussen humor en schokeffecten.

De kracht van dit stuk schuilt in de subtiele manier waarop het aantoont dat de zaden voor de latere proteststemmen, het thuisblijven van kiezers en het geloof in de retoriek van politici die beweren te luisteren naar de 'gewone arbeider', al in 2000 werden gezaaid. Dit hadden net zo goed staalarbeiders in Zuid-Wales of werknemers uit de auto-industrie kunnen zijn. Het stuk bruist van menselijkheid en is een van de meest aangrijpende voorstellingen van dit jaar.

BOEK TICKETS VOOR SWEAT