RECENSIE: The Nether, Royal Court Theatre ✭✭✭

The Nether. Foto: Johan Persson The Nether Royal Court Theatre 5 augustus 2014 3 sterren Het decor van Es Devlin voor Jennifer Haleys toneelstuk The Nether, dat nu zijn Europese première beleefd in het Royal Court (een coproductie met Headlong) onder regie van Jeremy Herrin, is werkelijk buitengewoon en op zichzelf al een bezoek waard.

Het decor weerspiegelt op een betoverende wijze precies de thema's die het stuk aansnijdt: de verleiding van technologie, de leegte en het bedrog van de virtuele wereld, de mogelijkheden van een perfecte ontsnapping, de constante dreiging van surveillance en misverstanden, en de eindeloze vermenging van de echte wereld met die van het internet.

Daarnaast speelt het in op de sprookjesachtige aspecten van het verhaal: net als in The Wizard of Oz is de echte wereld nagenoeg zwart-wit, terwijl de virtuele realiteit binnen de computerkosmos – net als Oz – bruist van kleuren en texturen die echter lijken dan echt.

Er zijn bomen, verschillende niveaus en kille, dystopische verhoorkamers – dit alles omlijst door wat een computerscherm zou kunnen zijn. Het is fabelachtig slim ontworpen en werkt enerverend en verleidelijk. De videoprojecties van Luke Halls zijn bovendien complex en duivels geraffineerd.

Het is moeilijk om een betere visuele en fysieke uitvoering van dit stuk voor te stellen. De visie van Jeremy Herrin is hier bewonderenswaardig.

Haleys toneelstuk is interessant genoeg, maar als thriller schiet het tekort (de plotwendingen liggen er nogal dik bovenop) en het biedt weinig tot geen nieuwe inzichten op het gebied van de thematiek.

Het stelt zeker prangende vragen over wat er gebeurt in de steeds verder uitdijende onlinewereld en onderzoekt serieuze kwesties rondom identiteit, zowel in de echte als de virtuele wereld. Dit gebeurt aan de hand van een onderzoek naar de ergste soort misdaad: pedofilie.

Het speelt in op het feit dat de meeste mensen een online aanwezigheid hebben zonder echt stil te staan bij de eventuele gevolgen van dat digitale leven. Je plaatst misschien een reactie op een website, maar wat gebeurt er als mensen daarop reageren? Kun je iemand die je online ontmoet ooit echt vertrouwen? Hoe echt zijn virtuele vriendschappen of ontmoetingen? Moet het internet beter gereguleerd worden? Moet het verboden worden om alternatieve identiteiten aan te nemen? En als er restricties komen, wat zijn daarvan de gevolgen voor de echte wereld?

Dit zijn belangrijke, essentiële vragen en Haley gaat de confrontatie hiermee rechtstreeks aan.

Toch kent de productie van Herrin één opvallend minpunt: de casting. Geen van de acteurs is werkelijk de ideale bezetting voor hun rol. Iedereen doet het naar behoren, maar met een scherpere casting had het stuk tot veel grotere hoogten kunnen stijgen.

Het ligt er niet aan dat de acteurs onbekwaam zijn – dat zijn ze zeker niet. Iedereen zet een degelijke prestatie neer. Het probleem is eerder dat hun verschijning en speelstijl niet helemaal aansluiten bij de personages. Stanley Townsend zou van nature charmanter en beminnelijker moeten zijn, waardoor de rol van een roofdier minder voor de hand liggend wordt. David Beames mist wat helderheid en overtuiging als de Professor die in een virtuele wereld wil leven. Amanda Hale zou scherper en strenger moeten zijn als de onderzoeker die met morele stelligheid pleit voor regulering.

De personages in de echte wereld moeten namelijk binnen een specifiek kader opereren om de wendingen van het verhaal optimaal te laten werken, zodat de vertolkingen van Ivanno Jeremiah (Woodnut) and Zoe Brough (Iris) daar als contrast tegenover kunnen schitteren.

Met een speelduur van negentig minuten is het een geslaagde theaterervaring, maar een betere casting had de voorstelling naar het niveau van het fenomenale decor van Es Devlin kunnen tillen.