RECENSIE: The Seagull, Lyric Hammersmith ✭✭✭✭✭

Het ensemble van The Seagull in het Lyric Hammersmith The Seagull

Lyric Hammersmith

12 oktober 2018

Vijf sterren

Boek tickets voor The Seagull Anton Tsjechovs De Meeuw wordt al lang gezien als een echt studiestuk, maar deze nieuwe versie in het Lyric Hammersmith biedt een verfrissend perspectief op de klassieker. De gepensioneerde advocaat Peter betreurt het dat hij zijn stadsleven heeft opgegeven voor zijn landgoed, terwijl hij vastbesloten is om in luxe te blijven leven ondanks zijn verslechterende gezondheid. Hij woont samen met zijn opstandige neefje Konstantin, een toneelschrijver die smoorverliefd is op hun buurmeisje, de dromerige Nina. Op een zomer komt Peters zus Irina, een actrice, op bezoek met haar nieuwste minnaar, de schrijver Boris Trigorin. Dit markeert het begin van de ondergang van de groep, gedreven door onbeantwoorde verlangens en geïdealiseerde beelden van elkaar.

Brian Vernel (Konstantin) en Lesley Sharp (Irina)

Deze nieuwe versie van Simon Stephens voelt meer als een opfrisbeurt dan een totale bewerking, maar qua toegankelijkheid is hij tegenwoordig een aantrekkelijkere keuze dan de lang overleden Rus. In het begin moeten degenen die niet bekend zijn met Tsjechov even schakelen om de personages te plaatsen, maar zodra het stuk op dreef is, wordt het echt meeslepend.

Hoewel Stephens het script onmiskenbaar heeft gemoderniseerd (waarbij hij gelukkig geforceerde verwijzingen naar sociale media heeft vermeden), heeft de dialoog een bijna lyrische kwaliteit; de lange monologen en beschouwingen brengen een oprechte ode aan de klassieke tekst. Er hangt ook een tijdloze sfeer; door plaatsnamen, jaartallen en specifieke accenten weg te laten bij de prachtig diverse cast, suggereert Stephens dat dit zich aan elk meer ter wereld zou kunnen afspelen. Het blijft scherp en gevat, met een lichtvoetige eerste akte. Met verrassende momenten om hardop te lachen is er volop humor te vinden, voordat het stuk omslaat naar grimmiger terrein en de luchtigheid in de tweede helft vrijwel volledig verdwijnt.

Er zit ook een zekere mate van zelfbewustzijn in de regie, met terzijdes naar het publiek (vaak grappig opgemerkt door andere personages) en veel knipogen naar het vak en ‘het theater!’, vergezeld van gebaren naar de zaal. Een nogal lange monoloog van Boris over de onzekerheden van schrijvers heeft weliswaar plotwaarde, maar uit de pen van een gevierd schrijver als Stephens voelt het toch een beetje als navelstaren. De tekst is op zijn best wanneer er, net als in het origineel, wordt gesproken over gebeurtenissen buiten het toneel, met een onvermoeibare, onderhuidse weemoed naar het verleden. Het zijn niet alleen de woorden zelf die vol subtekst zitten – het is vooral de manier waarop ze worden uitgesproken.

Lesley Sharp (Irina)

Deze productie kan bogen op een sterke cast. Lesley Sharp is in topvorm als Irina, een actrice die zich vastklampt aan haar vervagende schoonheid. Elke beweging en elk woord is een act in haar wereld; Irina eist constant de aandacht op en leeft alsof er altijd een spotlight op haar gericht staat. Alles is een klein beetje geacteerd: een spelletje, een monoloog, een drama. Maar Sharp geeft deze vrouw, die makkelijk een karikatuur had kunnen worden, een enorme diepgang. Ze schakelt moeiteloos van ongemakkelijke kinderachtigheid naar pure wreedheid, om vervolgens weer terug te grijpen naar de charme en humor waarmee Irina waarschijnlijk ooit beroemd werd. Haar scènes met zoon Konstantin (Brian Vernel, die de emotionele zwaarte van het stuk meesterlijk draagt) onthullen een schrijnende kwetsbaarheid die Irina telkens weer de kop indrukt. Sharp is absoluut magnetisch en een meester in de subtiliteit die perfect bij dit stuk past.

Brian Vernel (Konstantin), Nicolas Tennant (Peter) en Raphael Sowole (Simeon)

Nicholas Tennant speelt de kwakkelende patriarch Peter op verfrissend ongedwongen wijze, waarbij zijn achteruitgang heel fysiek en alarmerend wordt neergezet. Hij uit zijn spijt openlijker dan de anderen, wat aanvankelijk overkomt als het geklaag van een man op zijn retour. Maar naarmate we de rest beter leren kennen, blijkt hij eigenlijk de meest eerlijke van het hele stel te zijn.

Cherrelle Skeete (Marcia)

Cherrelle Skeete speelt Marcia met een jeugdige neerslachtigheid en een stille, pijnlijke berusting in haar lot; haar ingetogen verdriet is oprecht ontroerend. Aan de andere kant van het spectrum is Lloyd Hutchinson als haar vader (de beheerder van het landgoed) hilarisch wanneer hij langdradige anekdotes vertelt die totaal niet aanslaan bij zijn gezelschap. Paul Higgins is als Hugo een meester in de melancholische onthechting, wat hem tot een van de meest sympathieke personages van het stuk maakt. Hij komt er uiteindelijk als minst beschadigde vanaf, maar weet perfect de moedeloosheid te vangen van iemand die machteloos moet toezien hoe zijn vrienden hun eigen leven verwoesten.

Met een speelduur van bijna drie uur is dit geen kort verhaal, maar de tijd vliegt voorbij. De uitdaging van de verschillende aktes wordt slim opgelost met inventieve overgangen, en de muzikale motieven voorkomen ongemakkelijke stiltes. De decors van Hyemi Shin zijn indrukwekkend, maar laten de acteerprestaties het stralende middelpunt blijven, wat bijdraagt aan het tijdloze gevoel. Dit is een zeldzame productie waarin vorm en inhoud elkaar perfect aanvullen; Stephens en Tsjechov blijken een gouden combinatie.

BOEK NU VOOR THE SEAGULL IN HET LYRIC HAMMERSMITH

Bekijk de scènefoto's van The Seagull