RECENSIE: The Visit, National Theatre Londen ✭✭✭

Paul T Davies bespreekt Tony Kushners bewerking van Dürrenmatts toneelstuk The Visit, dat momenteel te zien is in het National Theatre in Londen.

Lesley Manville en het ensemble van The Visit. Foto: Johan Persson The Visit

National Theatre

13 februari 2020

3 Sterren

Reserveer tickets Tony Kushner is een toneelschrijver die niet bepaald bekendstaat om zijn beknoptheid, zoals fans van Angels in America maar al te goed weten. Grote ideeën, meeslepende thema's; hij houdt van het debat. Hoewel zijn bewerking van Dürrenmatts The Visit sinds de try-outs met dertig minuten is ingekort, klokt de voorstelling nog steeds af op drie uur en 40 minuten. Wanneer Claire Zachanassian, 'de oude dame op bezoek', terugkeert naar haar geboortestad Slurry, is zij de rijkste vrouw ter wereld. Ze biedt de straatarme burgers een miljard dollar aan op één voorwaarde: ze moeten haar jeugdliefde, Alfred Ill, vermoorden. Alfred maakte haar ooit zwanger, ontkende het vaderschap en kocht zijn vrienden om zodat zij konden getuigen dat ze promiscue was, waardoor ze berooid en verstoten uit de stad moest vluchten. Wraak is zoet, maar geld en een comfortabel leven zijn dat ook.

Lesley Manville. Foto: Johan Persson

Het goede nieuws is dat Lesley Manville de hoofdrol vertolkt. Ze kanaliseert hier filmheldinnen en onteerde vrouwen uit de jaren vijftig en beleeft zichtbaar plezier aan haar kunstledematen en snedige oneliners. Met haar blonde pruik en stemgebruik doet ze denken aan Baby Jane, en er zit zelfs een knipoog in naar Bette Davis in Now, Voyager. Claire arriveert met een heel gevolg, inclusief een panter. Manville is in de eerste helft heerlijk campy en laat naarmate het stuk vordert op vakkundige wijze zien hoe haar liefde voor Alfred haar leven heeft beheerst en getekend. Hugo Weaving is eveneens sterk als Alfred; hij confronteert niet alleen de horror van een opgejaagd man te zijn, maar ook de consequenties van zijn eigen daden. Er is een fantastische rol weggelegd voor Nicholas Woodeson als de burgemeester, die Alfred zonder pardon opoffert om zijn stad te redden, en Sara Kestelman schittert als directrice Covington, het morele kompas van het stuk—zelfs als ze laveloos is van de wodka.

Hugo Weaving en het ensemble. Foto: Johan Persson

Toch is het stuk een topzware exercitie die enorm zou opknappen van een stevige redactieronde. Het blinde vaudeville-duo is irritant en kan direct geschrapt worden, en er zit een liefdesduet in het derde bedrijf dat compleet overbodig is. Kushner valt bovendien vaak in herhaling. Net als in het tweede deel van Angels in America wordt het drama, naarmate de climax nadert, opzij geschoven voor discussies. Die zijn vaak interessant, maar het punt is meestal al eerder gemaakt. Na een ijzersterk eerste bedrijf ontspoort de voorstelling, ondanks spectaculair werk met treinen van de decorontwerper en de crew. Regisseur Jeremy Herrin slaagt er nauwelijks in om het breedsprakige script te beteugelen. De setting van een postindustrieel Amerikaans stadje in verval deed denken aan Lynn Nottages uitmuntende Sweat, terwijl een paar straten verderop bij de Young Vic, Stef Smiths Nora in een vlotte 1 uur en 45 minuten laat zien dat schulden mensen nooit vrijmaken.

Het National Theatre heeft werkelijk alles uit de kast getrokken, maar geen enkele hoeveelheid goed acteerwerk, live jazzmuziek tijdens de overgangen of de technische kracht van de Olivier-crew kan het gapende gat in de kern van het stuk dichten: Claire kondigt na twintig minuten al precies aan wat er gaat gebeuren, en drie uur en twintig minuten later is dat exact wat we te zien krijgen. Zonder verrassingen of twists bleef ik achter met de gedachte dat we diezelfde conclusie een stuk sneller hadden kunnen bereiken.

Te zien tot en met 13 mei 2020.