RECENSIE: Wildefire in het Hampstead Theatre ✭✭

Fraser James en Ricky Champ. Foto: Ellie Kurttz Wildefire

Hampstead Theatre

10 november 2014

2 sterren

Toneelschrijver Roy Williams zegt over zijn nieuwe stuk, Wildefire, dat nu zijn première beleef de in een productie van Maria Aberg voor het Hampstead Theatre:

"Ik voelde instinctief aan dat een vrouwelijke agent veel interessanter zou zijn, omdat zij meer te bewijzen heeft in deze wereld. Het was ook belangrijk dat mijn hoofdpersonage en haar strijd symbool zouden staan voor hoe de Metropolitan Police zichzelf vandaag de dag mogelijk ziet. En door een vrouw als hoofdpersoon te kiezen, ontstaat er extra spanning."

Hoewel het onmogelijk is om te weten hoe "de Met" zichzelf vandaag de dag ziet, staat het voor mij buiten kijf dat ze zichzelf niet zien zoals Williams ze hier afschildert. Corrupt, dom, blindelings loyaal aan elkaar en zelf crimineel – nee, ik betwijfel of de Met zichzelf zo ziet.

Evenzo is het moeilijk te begrijpen waarom een vrouwelijke agent noodzakelijkerwijs "meer te bewijzen" zou hebben of dat een vrouwelijk hoofdpersonage zorgt voor "extra spanning". Waarom? Misschien moeten vrouwen zich, net als in zoveel andere sectoren, vaker bewijzen dan mannen, maar dat is niet uniek voor de politie en het stuk levert geen enkel bewijs voor die stelling.

Er is werkelijk niets nieuws aan wat Williams hier heeft geschreven. Series als The Bill en Prime Suspect hebben dit terrein al veelvuldig verkend, en op een veel boeiendere manier.

Gail is een agente die net is overgeplaatst naar een bureau in Londen. Bij aankomst geeft ze advies over hoe je het beste braaksel kunt opruimen. Ja, echt waar. Ze heeft een echtgenoot en een dochter, maar terwijl ze zich in haar werk stort en probeert geaccepteerd te worden door haar collega's, ziet haar gezin haar steeds minder. Haar partner, Spence, leert haar de kneepjes van het vak en laat haar de harde realiteit van zijn manier van politiewerk zien: hij betaalt informanten voor informatie, tegen de officiële regels in.

Ze heeft het hier moeilijk mee, maar nadat Spence voor haar ogen op brute wijze wordt vermoord (iets wat ze niet weet te voorkomen en wat haar daarna blijft achtervolgen), probeert ze zichzelf naar zijn evenbeeld te vormen: een hardere, meedogenlozere agent. Het loopt echter gruwelijk mis en ze wordt uit de dienst ontslagen na drugsverslaving, huiselijk geweld en beroepsfouten (waaronder het tippen van een gangster over een inval).

In plaats van vervolgd te worden voor haar misdaden, zien we haar in de slotscène van het stuk proberen te redden wat er te redden valt voor een van de slachtoffers van haar foute inschattingen en verloren morele kompas.

Het is totaal niet duidelijk welk punt Williams wil maken. Er is veel angst, geschreeuw, geweld, gevloek en expliciete seksuele verwijzingen – maar het geheel is noch samenhangend, noch onthullend. Er wordt geen enkel werkelijk inzicht gegeven in de uitdagingen van het moderne politiewerk, niet voor mannen en niet voor vrouwen.

Regisseur Maria Aberg gaat de uitdagingen van Wildefire onverschrokken aan. Er is sprake van rauw, realistisch geweld – de moord op Spence en de nasleep ervan zijn bijzonder krachtig. De scènes met chaos, rellen en huiselijk geweld zijn luid, confronterend en doordrenkt van pijn. Eigenlijk is dit bijna zeker een betere productie dan het stuk verdient.

Helaas is veel van de dialoog onverstaanbaar en wordt het merendeel van wat wel te horen is, geschreeuwd of zwak gebracht. Dit maakt het erg moeilijk om mee te leven met de personages. De drie belangrijkste uitzonderingen zijn Cian Barry als Vince (een mooie vertolking van een goede man in een lastige positie), Ricky Champ als Spence (de archetypische 'bobby' die bereid is een risico te nemen voor het algemeen belang, ook als dat betekent dat hij een grens overgaat) en Sharlene Whyte als Maxine (zij speelde de onmogelijk geschreven scène na de begrafenis van haar man werkelijk voortreffelijk).

In de hoofdrol lijkt Lorraine Stanley zowel miscast als de weg kwijt. Er wordt veel nadruk gelegd op de seksuele kant van het personage, maar Stanley's Gail komt bijna anti-seksueel over. Bovendien vraagt de rol om detail, zorg en nuance, maar Stanley blijft steken in eendimensionaal lawaai. In plaats van de complexe ondergang van Gail tot een pijnlijke maar begrijpelijke reis te maken, speelt Stanley een schreeuwerige karikatuur, geen echt mens.

Tara Hodge speelt Kristal, een vrouw met een gewelddadige partner. Stanley's Gail probeert haar aan te moedigen aangifte te doen, maar ze weigert herhaaldelijk. Wanneer ze er eindelijk klaar voor is, weigert Gail haar te helpen vanwege haar eigen problemen. Het resultaat is dat Kristal met extreem geweld in elkaar wordt geslagen. Ze raakt invalide, haar kaak verbrijzeld; pijn zal haar levenslange metgezel zijn. Stanley's beste moment is de laatste ontroerende scène, waarin ze een tekening van een van Kristals kinderen brengt en de confrontatie aangaat met de schade die zij (Gail) heeft laten gebeuren.

Er is degelijk werk van zowel Danny Dalton (Gails echtgenoot, Sean) als Fraser James als Don, de leidinggevende officier. Maar geen van beide rollen is bijzonder sterk geschreven, waardoor er weinig ruimte is voor uitmuntend acteerwerk. In het geval van James laat zijn articulatie, vooral in de luidruchtige scènes met grote groepen, te wensen over.

Naomi Dawson heeft een intrigerend en effectief decor ontworpen – het is een transformatief ontwerp voor de ruimte in Hampstead dat zowel intimiteit als afstand mogelijk maakt, een zeldzame prestatie. James Farncombe zorgt voor een goede belichting, hoewel Dawson wat overmatig gebruikmaakt van rookmachines om "sfeer" te creëren.

De gevechtsscènes zijn uitstekend geënsceneerd (Kate Waters) en de choreografie is goed (Ayse Tashkiran), hoewel de bewegingen af en toe eerder afleiden dan de sfeer versterken. Er is op een gegeven moment een vreemd, afleidend groepsgeschud dat waarschijnlijk sfeervol bedoeld was.

Modern politiewerk is ongetwijfeld een lastige zaak. Agentes en agenten met een migratieachtergrond hebben het wellicht zwaarder dan hun blanke, mannelijke collega's. Maar dit stuk doet weinig om die kwestie te verhelderen en geeft de voorkeur aan clichés en platgetreden paden. Er zijn een paar momenten van brute horror, een incidenteel inzicht in echte tragedie en wat directe dialogen en situaties.

Dit is een nieuw toneelstuk dat niets nieuws te zeggen heeft. Het is een gemiste kans om onderwerpen van werkelijk belang te onderzoeken: zijn de negen principes van Sir Robert Peel voor politiewerk, bedoeld om een ethische politiemacht te creëren, vandaag de dag nog steeds van toepassing? En zo ja, worden ze ook nageleefd?

Williams begint dit stuk weliswaar met een opsomming van Peels principes, maar verzuimt vervolgens om ze op een coherente manier te behandelen. Het programmaboekje bevat een uitstekend essay van Lord Paddick, voormalig adjunct-commissaris van de Metropolitan Police. Een toneelstuk dat de kwesties onderzoekt die Paddick daar aansnijdt... dat zou pas echt iets zijn.