RECENZJA: The Scar Test, Soho Theatre ✭✭✭

The Scar Test. Zdjęcie: Rob O'Kelly The Scar Test

Soho Theatre

5 lipca 2017

3 gwiazdki

Zarezerwuj teraz Materiały promocyjne spektaklu The Scar Test teatru Untold Arts opisują tę produkcję jako „migawkę z życia wewnątrz ośrodka detencyjnego Yarl’s Wood”. Położone w Bedfordshire centrum usunięć imigrantów spotkało się w ostatnich latach z niemałą krytyką w związku z zarzutami o rasizm, znęcanie się i przemoc. Większość osadzonych stanowią tam kobiety, a The Scar Test pozwala nam spojrzeć na ich losy. Oparty na wywiadach verbatim scenariusz nie bierze jeńców – to dosadna i brutalna narracja, ukazująca całkowity brak prywatności i empatii, z jakim zmagają się zatrzymani. Ich życie jest ściśle regulowane, a jedno niewłaściwe słowo może przekreślić szansę na azyl i odesłać ich z powrotem do koszmaru, przed którym uciekali.

Pięcioosobowa, w całości żeńska obsada to grupa niezwykle utalentowanych aktorek, wśród których szczególnie wyróżniają się Shazia Nicholls i Rebecca Omogbehin. Nigdy nie poznajemy imion bohaterów – scenariusz określa ich po prostu jako m.in. „Silną Damę” czy „Chłodną Kobietę”. Każda wykonawczyni wciela się w wiele ról: od zatrzymanych, przez strażników, aż po osoby odwiedzające ośrodek.

Sztuka pędzi w szybkim tempie, a aktorki płynnie zmieniają postacie, dodając element garderoby lub zmieniając postawę, tworząc wyraźne i odrębne tożsamości. Przestrzeń sceniczna pozostaje surowa i minimalistyczna – kilka krzeseł oraz składane łóżko, wnoszone i wynoszone przez obsadę, wystarczają do wykreowania kolejnych scen. Reżyseria Sary Joyce bardzo efektywnie wykorzystuje tę przestrzeń; nawet przy tak małej obsadzie scena nigdy nie wydaje się pusta. Wręcz przeciwnie, mimo obecności zaledwie pięciu osób, poczucie przeludnienia i braku intymności zostało oddane niezwykle przekonująco.

The Scar Test. Zdjęcie: Rob O'Kelly

Nagrania dźwiękowe są używane oszczędnie, ale z niesamowitą siłą. Scena, w której postać grana przez Omogbehin opisuje powody swojego przyjazdu do Anglii, owocuje jednym z najbardziej wstrząsających obrazów w spektaklu. Opowieść nie płynie z ust bohaterki – zamiast tego słyszymy ją z głośników: każdy wystrzał i pełen udręki krzyk, podczas gdy aktorka stoi nieruchomo z otwartymi ustami i ciałem napiętym ze strachu. To mocny, poruszający moment, dający przerażający wgląd w jej przeszłość.

Tytułowy motyw blizn powraca wielokrotnie w rozmowach bohaterów. Ciekawym zabiegiem byłoby domknięcie tej koncepcji klamrą pod koniec spektaklu, nawiązując do pierwszej sceny, w której pracownica ochrony podczas wieczornego wyjścia upiera się, że w jej bliznie nie ma nic złowrogiego. Często powracającym tematem jest też brak prywatności osadzonych kobiet, szczególnie w obecności strażników płci męskiej, co widać w scenach, gdy próbują one przebrać się pod osłoną za dużych swetrów. Przeradza się to w rodzaj upokarzającego tańca, któremu towarzyszą dźwięki wysiłku, gdy kobiety wiją się i gimnastykują, byle tylko zachować resztki godności.

To sztuka, której przydałoby się nieco więcej czasu – trwający nieco ponad godzinę spektakl sprawia wrażenie, jakby zaledwie musnął powierzchnię wielowątkowych historii z Yarl’s Wood. Mimo genialnej gry aktorskiej, warstwa tekstowa wydaje się odrobinę niedopracowana, niemal jak „work in progress”, a nie skończone dzieło. Niemniej jednak, The Scar Test to w obecnej formie spektakl uderzający, z głęboko niepokojącymi momentami, które zostają w pamięci na długo. Jako nowa propozycja dramaturgiczna, zdecydowanie jest warta zobaczenia.

W repertuarze do 22 lipca 2017

KUP BILETY NA THE SCAR TEST