ĐÁNH GIÁ: She Called Me Mother, Trung tâm Nghệ thuật Stratford Circus ✭✭✭✭

She Called Me Mother Trung tâm Nghệ thuật Stratford Circus, ngày 8 tháng 10 năm 2015

4 sao

Có rất nhiều điều đáng ngưỡng mộ ở She Called Me Mother, một vở kịch cất lên tiếng nói cho những người vô gia cư và nạn nhân của bạo hành. Trong phần ghi chú chương trình, nhà biên kịch Michelle Inniss đã giải thích về nguồn cảm hứng cho nhân vật chính của mình, một người nhập cư 70 tuổi đến từ Trinidad tên là Evangeline Gardner:

“Nhân vật Evangeline được truyền cảm hứng từ một người phụ nữ vô gia cư mà tôi đã trò chuyện trong suốt một năm từ 2006-2007. Bà ấy bán tờ tạp chí dành cho người vô gia cư, The Big Issue, tại ga London Bridge. Thay vì gọi bà là 'aunty' (dì) - một cách gọi tôn trọng người lớn tuổi trong cộng đồng người gốc Phi-Caribe, tôi đã vô tình gọi bà là 'mẹ'. Ánh mắt bà bừng sáng và bà đã mỉm cười.”

Inniss tiếp tục giải thích rằng những lần tiếp xúc thường xuyên với người phụ nữ này đã khiến cô tự hỏi làm thế nào bà lại mất đi mái ấm của mình – điều gì đã xảy ra trước đó, và những người thân yêu của bà giờ đang ở đâu?

Evangeline (Cathy Tyson thủ vai) sống một cuộc đời giản đơn – mỗi ngày bà đều chờ đợi một người phụ nữ tên Teresa, người gợi nhớ đến cô con gái đã cắt đứt liên lạc của bà, Shirley (Chereen Buckley thủ vai). Sự tử tế hàng ngày của Teresa sưởi ấm tâm hồn Evangeline, nhưng trong bà vẫn đầy rẫy sự thất vọng và hối tiếc. Sải bước quanh sân khấu, bà suy ngẫm về việc sự bướng bỉnh của Shirley đáng lẽ đã là lời cảnh báo rằng cô sẽ ra đi, trước khi dịu lại khi nhớ về tuổi thơ hạnh phúc của chính mình ở Trinidad. Những ký ức mở ra và chẳng mấy chốc bà nói về người chồng Rodney, một kẻ "thích nhậu nhẹt", và chúng ta bắt đầu hiểu lý do tại sao Shirley lại bỏ đi. Khi Shirley bước lên sân khấu, chiếm giữ một không gian tách biệt với Evangeline, những đoạn độc thoại của cô đã làm sáng tỏ việc cô bị ảnh hưởng như thế nào bởi hành vi của cha mình, và những sai lầm của cha mẹ đã vận vào mối quan hệ đầy rắc rối của cô với người bạn đời, Daniel.

Inniss đã làm một công việc phi thường khi tận dụng các nhân vật không xuất hiện trực tiếp, với những lời thoại phong phú và sống động giúp những ký ức của nhân vật chính hiện lên rõ nét đến kinh ngạc. Đôi bàn tay và ánh mắt của các nhân vật được đặc biệt chú trọng. Shirley nhận xét về cảm giác an toàn đến bất an khi nắm tay cha mình, dù cô đã "thấy những gì đôi tay đó có thể làm", trong khi Evangeline rơi vào khoảnh khắc hạnh phúc ngập tràn của một người bà khi nắm tay những đứa con của Teresa. Evangeline nhớ lại rằng đôi mắt của Shirley "đen và bướng bỉnh", trái ngược với cách Shirley nói về đôi mắt của cha mẹ mình, vốn luôn nhìn xa xăm để che giấu những rắc rối trong hôn nhân.

Sự tương đồng giữa Daniel và Rodney hơi bị cường điệu quá mức, và cuộc gặp gỡ không thể tránh khỏi ở hồi cuối giữa Shirley và Evangeline có phần hơi kéo dài, nhưng nhìn chung vở kịch được dàn dựng rất ấn tượng. Với thời lượng 90 phút, Inniss đã khéo léo tránh việc sa đà quá lâu vào những ký ức cụ thể. Thay vào đó, giống như tác phẩm Talking Heads của Alan Bennett, những cung bậc cảm xúc thăng trầm của các cuộc hội ngộ trong ký ức đã dẫn dắt cốt truyện theo những hướng đi phi thường. Về khía cạnh này, thiết kế âm thanh của Kerri Mclean là vô giá, với những thông báo vô cảm tại ga London Bridge tương phản với những chuyển động đầy phấn khích trong ký ức về một khu rừng ở Trinidad. Ánh sáng của Peter Small cũng đơn giản mà hiệu quả, thường dùng để làm nổi bật khoảng cách luôn thay đổi giữa các nhân vật của Inniss. Cảnh cuối cùng, khi sân khấu được bao phủ trong ánh hào quang huyền ảo, đã đóng góp một ý nghĩa quan trọng cho một cái kết mở đầy thú vị.

Cathy Tyson mang đến một màn trình diễn đầy cảm xúc trong vai chính, cay nghiệt như vị đắng của cỏ gấu nhưng vẫn giữ được nét tinh anh trong ánh mắt. Cách cô thể hiện nhân vật Evangeline rất hài hước, và cô thường khiến khán giả cười nghiêng ngả – nhất là với câu thoại tâm đắc được thốt ra một cách hoàn hảo: "Mẹ tôi sẽ không đánh rắm trên sợi bông để cho mẹ bà ngửi đâu". Tyson cũng không ngại để những khiếm khuyết của Evangeline lộ ra, làm sáng tỏ cảm giác bị phản bội của Shirley thông qua những biểu hiện của sự ngây thơ và đôi khi là sự ích kỷ. Mặc dù cách nhả chữ của Tyson đôi khi còn hơi lúng túng, nhưng cô có một sự hiện diện đầy uy lực trên sân khấu và đối xử với Evangeline bằng sự tôn trọng ngay cả trong những khoảnh khắc ít gây thiện cảm nhất.

Chereen Buckley vào vai một Shirley vô cùng dễ mến, và thật đau lòng khi nghe những mô tả lạc quan về cuộc sống sau khi rời khỏi nhà dần trở nên tồi tệ một cách không thể tránh khỏi. Nhiều tiết lộ về sự bạo hành của Rodney đến từ cô, và phần lớn lời thoại của cô được dành để khám phá những mối quan hệ rạn nứt với tất cả những người quan trọng trong đời, dù đó không phải là lỗi của cô. Do đó, cô có ít không gian để điều chuyển cảm xúc hơn Evangeline; hệ quả mà bạo lực gia đình để lại cho cô là vô cùng khắc nghiệt. Tuy nhiên, Buckley vẫn nổi bật nhờ cách tiếp cận tinh tế khi khám phá sự thấu hiểu dần nhen nhóm của Shirley đối với hoàn cảnh của mẹ mình. Việc Shirley bị Daniel bạo hành khiến cô gần gũi với Evangeline hơn không chỉ đơn thuần là một sự trớ trêu; phong thái mệt mỏi với cuộc đời của cô được định nghĩa bởi ý thức ngày càng lớn rằng cô phải tìm thấy sự bình an nào đó với quá khứ. Như Evangeline đã lưu ý: "Thật lạ lùng, dù con có đi xa đến đâu, những ký ức sẽ không bao giờ rời bỏ con".

She Called Me Mother là một vở kịch sâu sắc, được viết tuyệt vời bởi Michelle Inniss và được thể hiện một cách thuyết phục bởi Cathy Tyson và Chereen Buckley. Việc vở kịch khai thác ký ức, đặc biệt là khi xem xét sự phát triển và suy tàn của các mối quan hệ, tạo nên một trải nghiệm vô cùng sống động, với một cái kết mở ra nhiều cách hiểu thú vị. Vở kịch She Called Me Mother đang được lưu diễn khắp nước Anh cho đến ngày 21 tháng 11.