RECENSIE: Muted, The Bunker ✭✭✭

Tori Allen-Martin and David Leopold in Muted Muted

The Bunker

Zondag 11 december

3 sterren

Reserveer tickets

Dit fascinerende nieuwe muziektheaterstuk kent een lange en complexe geschiedenis. Het verscheen voor het eerst als ‘After The Turn’ in het Courtyard Theatre in 2012, waar het door Mark Shenton werd onthaald als ‘de Britse Rent’. Na veel herschrijfwerk door toneelschrijfster Sarah Henley en liedjesschrijvers Tori Allen-Martin en Tim Prottey-Jones, zag ik het eerder dit jaar in de Actors’ Church in Covent Garden. Daar werd het met veel succes gepresenteerd als concertversie met een ijzersterke West End-cast. Regisseur Jamie Jackson wist de muzikale inhoud optimaal te benutten met een fantastische sessieband in de sacristie, waarvan de klanken naar de zaal werden overgebracht. De nummers werden met een geweldige energie en bezieling gebracht. Muzikaal leider Simon Lambert hield de regie over de coördinatie tussen de actie op de trappen van het koor en de band in een verre uithoek van het gebouw met meesterlijke controle en flair. Het was werkelijk een zinderende ervaring.

De schrijvers lijken een bron van energie en vitaliteit te hebben gevonden in een verhaal over alledaags drama, van het soort dat dagelijks de pagina's van de kranten vult. Een droevig verhaal over mensen die gevangen zitten door het lot en tegenspoed, maar onvermoeibaar blijven in hun vastberadenheid om door te gaan. Hoewel er op het podium weinig ‘gebeurde’, kregen we – perfect passend in de kerk – een soort modern stads-oratorium: ambitieus in zijn creatieve visie en prachtig in zijn muzikale uitdrukking.

Helen Hobson in Muted

Hoe geweldig is het dan om te zien dat het ondernemende nieuwe ‘The Bunker’ (het ondergrondse hol voor avant-garde en avontuurlijk theater naast de Menier) dit stuk heeft gekozen voor de vaak lucratieve kerstperiode. De verwachtingen voor dit jonge theaterbeest zijn hooggespannen; de voorstelling is voor een volle maand geprogrammeerd. Stephen Fry noemde de show ‘verbluffend’, en bij binnenkomst in het theater word je direct gegrepen door het decorontwerp van Sarah Beaton: een onheilspellende zwarte doos met daarop een omgekeerde driehoek van wit licht (belichting door Zoe Spurr) die griezelig gloeit achter een centrale schommel boven een verzonken geometrische zwarte vijver in het verhoogde podium. Het ziet er prachtig uit en is een visueel statement dat je niet snel zult vergeten.

Maar wat heeft dat met het verhaal te maken? Dat is minder duidelijk. Het lijkt op een puzzel die het publiek de komende tweeënhalf uur moet zien te ontcijferen. Zo'n abstracte enscenering is een gewaagde, radicale keuze voor een stuk dat geschreven is met Sarah Henley's kenmerkende, toegankelijke naturalisme. Een van de acteurs die de hoofdrol van Michael speelt, Edd Campbell-Bird, zagen we onlangs nog in een vergelijkbaar decor (inclusief waterelement) in het expressionistische ‘Adding Machine’ in The Finborough. Dat herinnert ons eraan hoe keuzes in de enscenering publiek en verhaal dichter bij elkaar kunnen brengen. Je vraagt je af of dit ontwerpconcept hetzelfde effect heeft, of juist iets anders teweegbrengt. De kostuums zijn volledig realistisch, de belichting is dat niet. Sommige ‘black box’-producties werken briljant (denk aan Trevor Nunns ‘Macbeth’ met Judi Dench), maar de vraag blijft: is ‘Muted’ wel zo’n soort show?

Mark Hawkins in Muted.

Over het algemeen is zwart een kleur die de energie uit een productie haalt, tenzij er een tegenwicht is. De zwarte ruimte van ‘A Chorus Line’ werd bijvoorbeeld ontstoken door de overweldigende kracht van grote theaterlampen, de spiegels achteraan en een onvermoeibaar optimistisch script en muziek. Dat was een arsenaal aan effecten, waar Interval Productions hier slechts een bescheiden driehoekje tegenover lijkt te stellen. De muziek, onder leiding van Adam Gerber, wordt verzorgd door een strakke rockband bestaande uit Gus Isidore (gitaar), Greg Pringle (bas) en Stephen Street (drums). Gerber schreef ook de begeleidende muziek, en gedurende de hele voorstelling blijven de muzikale contouren in het geluidsontwerp van Max Perryment zacht, bijna tenger. De zang is beheerst en weloverwogen; alleen de rol van Lauren lijkt de muziek echt vleugels te geven, wat een prettig effect geeft. Elders voert een serieuze toon de boventoon; de sfeer is plechtig en de voordracht is soms bijna stijf in zijn formaliteit. Dit trekt door in de hele productie, die wel wat weg heeft van een Japanse rotstuin, waar in plaats van stenen menselijke sculpturen staan die nooit vanuit één punt volledig te overzien zijn.

Interval Productions moet een maand lang zeven keer per week 100 stoelen vullen. De avond dat ik er was, was ongeveer een derde bezet. Het gezelschap gelooft in hun project, en met hen vele anderen: hun Kickstarter-campagne bracht moeiteloos de gevraagde £10.000 op. Er is echter meer budget nodig, dus als u enthousiast bent over deze vernieuwers, aarzel dan niet om hen te steunen. De weg naar nieuw musicaltheater is vaak verraderlijk. Onlangs speelde in het LOST Theatre een eveneens sober vormgegeven productie (‘Fables for a Boy’) die slechts een paar weken draaide en moeite had een publiek te vinden. Zelfs het National Theatre voerde met ‘The Pacifist’s Guide to the War on Cancer’ een zware strijd om het publiek te winnen, ondanks dat die show een stuk vrolijker was dan deze. Ik heb veel bewondering voor de artistieke vastberadenheid die dit soort projecten vereist, maar ik maak me ook zorgen over toeschouwers die het lastig vinden om hierin mee te gaan en de zaal verlaten met het gevoel: ‘Dit was wel erg deprimerend’.

David Leopold en Edd Campbell-Bird in Muted

Verder op het podium zien we een cast van hoog niveau. Het is geweldig om David Leopold weer terug te zien als het zwijgzame centrale personage Michael, de door verdriet getekende ex-vriend (sommigen kennen hem wellicht nog uit de intense kamermusical ‘The Burnt Part Boys’). Dan is er de gespannen houding en de panterachtige bewegingen van zijn vervanger Jake, de jaloerse nieuwe vriend, gespeeld door Jos Slovick. Ook zien we de welbespraakte elegantie van Mark Hawkins als de jonge oom Will. De ervaren West End-kwaliteiten van Helen Hobson geven de nodige pit aan de rol van de dominante, alcoholistische moeder Amanda, die we in flashbacks voorbij zien komen. Tot slot is er de unieke stem van Tori Allen-Martin, een van de tekstschrijvers, in de rol van verzorgster met een duister geheim, Lauren. Haar stemgebruik is een van de hoogtepunten van de hedendaagse Britse musicalscene. Toch vroeg ik me af of ik de enige was die haar wat ongemakkelijk vond overkomen op het sombere podium. Had dit ook geen invloed op de rest van de cast? De optredens kregen een nogal statisch karakter, met een neiging naar starheid. Dit kan natuurlijk een bewuste keuze zijn. Er is sprake van ‘movement’ door Isla Jackson-Ritchie, maar we zien weinig meer dan beperkte hand- en armgebaren vanuit een stationaire positie. In plaats van de complexe structuur van het decor te omarmen, lijkt ze deze te willen mijden. Ook dit kan onderdeel zijn van het concept, maar dat ongemak wordt direct op het publiek overgebracht.

Er zijn momenten waarop je stilte en reflectie wilt, maar wil je dat die sfeer de hele musical overheerst? In een plot waar vrijwel geen actie in zit, en met een hoofdpersoon die het grootste deel van de tijd zwijgt, resteert de vraag of deze elementen de show helpen om het publiek echt te bereiken. We zullen het zien.

Tot 7 januari 2017

BESTEL HIER TICKETS VOOR MUTED IN THE BUNKER