RECENSIE: My Brilliant Friend, National Theatre London ✭✭✭

Paul T Davies recenseert My Brilliant Friend, door April De Angelis bewerkt naar de roman van Elena Ferrante, nu te zien in het National Theatre in Londen.

Ben Turner en Niamh Cusack in My Brilliant Friend. Foto: Marc Brenner My Brilliant Friend.

The National Theatre, (Olivier)

26 november 2019

3 sterren

Boek Nu

Een tijdlang, na de aanstelling van Rufus Norris als artistiek directeur, had het National Theatre moeite om het grote Olivier-podium te vullen met een succesvol eigentijds nieuw toneelstuk. Dit jaar lijken ze dat probleem te hebben opgelost met bewerkingen van succesvolle romans. Afgelopen zomer was Small Island een van de hoogtepunten van het jaar, en een bewerking van Neil Gaimans The Ocean at the End of the Lane staat voor volgende maand op de planning, zij het in het kleinere Dorfman Theatre. Nu zien we een bewerking van de Napolitaanse romans van Elena Ferrante die samen My Brilliant Friend vormen. De adaptatie van April De Angelis heeft veel te bieden; het is ambitieus en episch in zijn bereik.

Het ensemble van My Brilliant Friend. Foto: Marc Brenner

In het hart van het verhaal staat de vriendschap tussen Lenu en Lila, die opgroeien in het naoorlogse Napels. Ze nemen het op tegen de macht en corruptie van de gangsters die hun buurt en families beheersen, in het bijzonder de gebroeders Sarratore en hun moeder. Gedurende tientallen jaren bestrijden ze de corruptie met woorden: Lila als computerexpert en onderzoeksjournalist, Lenu door hun familiegeschiedenis te fictionaliseren en een succesvol auteur te worden. Regisseur Melly Still heeft, samen met de bewerking, een heldere productie neergezet met een sterk ensemble, waarvan de meeste acteurs met gemak meerdere rollen vertolken. Niamh Cusack is uitstekend als Lenu vanaf het moment dat ze elkaar als kinderen ontmoeten; ze overtuigt gedurende de jaren en speelt de veroudering van haar personage fysiek perfect mee. Catherine McCormack heeft de uitdagende taak om de wereldwijsheid en het cynisme van de jonge Lila te vertolken; ze lijkt voor haar leeftijd te veel te weten, maar ze wordt krachtiger naarmate het personage ouder wordt en haar woede over onrecht kristalliseert. De reikwijdte van het materiaal is werkelijk episch: het is niet alleen het verhaal van deze twee vrouwen, maar ook dat van de politiek, het feminisme en Italië zelf. De contrasten zijn in zwart-wit tinten getekend; het is makkelijk om de kant van de vrouwen te kiezen omdat de mannen universeel onaangenaam zijn, zelfs degenen die aanvankelijk sympathiek lijken. Ben Turner is bijzonder dreigend als Nino Sarratore, en er hangt een ongemakkelijke sfeer telkens wanneer de familie het toneel opkomt.

Niamh Cusack en Catherine McCormack. Foto: Marc Brenner

Hoewel het stuk zich afspeelt in Napels, gebruiken de acteurs hun eigen accenten, waardoor de voorstelling vaak klinkt alsof het zich afspeelt in de haven van Cardiff of Liverpool; het Italiaans is vooral beperkt tot de muziek. Hoewel er veel wordt gedaan om het enorme toneel te vullen met projecties en beweging, oogt het betonnen decor van Soutra Gilmour vaak wat sober. Dit leidt ertoe dat castleden onnodig trappen op en af rennen en eindeloos achter elkaar aan zitten terwijl ze namen roepen, wat al snel vermoeiend wordt. De Angelis heeft het verhaal knap ingedikt, waardoor het tempo in het eerste deel hoog en meeslepend is. Het begin van het tweede deel sleept echter wat voort en het slotstuk voelt aan als een opgejaagde kerstaflevering van een soapserie: het zijn bijna vier bruiloften en vijftig begrafenissen.

Catherine McCormack, Toby Wharton, David Judge, Emily Wachter. Foto: Marc Brenner

Toch creëert de inventieve regie van Still veel bevredigende momenten, met name in de overgangen tussen scènes en het gebruik van kleding om seksueel geweld te symboliseren, naast effectief poppenspel. Uiteindelijk raakten de personages me echter weinig. Het lijken niet echt 'briljante vriendinnen'; hun relatie is feitelijk nogal toxisch. Hoewel dit hun interacties complex maakt, bleef ik achter met weinig om echt voor te juichen.

Te zien tot 22 februari 2020

BOEK TICKETS VOOR MY BRILLIANT FRIEND