RECENSIE: Return To The Forbidden Planet, UK Tour ✭✭✭

Mark Newnham (midden) en de cast van Return To The Forbidden Planet. Foto: Nobby Clark Return To The Forbidden Planet

New Wimbledon Theatre

24 maart 2015

3 Sterren

Hoe groot is de kans dat twee musicals die 25 jaar geleden streden om de Olivier Award voor Best Musical, beide in 2015 een grootschalige professionele herneming beleven? Klein, misschien wel verwaarloosbaar. De genomineerden in 1990 waren Miss Saigon, The Baker's Wife, Buddy en Return To The Forbidden Planet. Het was een bijzonder jaar voor de Oliviers; de producties uit zowel 1989 als 1990 werden tijdens één ceremonie geëerd. Miss Saigon won niet. Met de kennis van nu lijkt die uitslag verrassender dan destijds het geval was.

De 25-jarige jubileumtour van Queen's Theatre Hornchurch brengt Bob Carltons Return To The Forbidden Planet nu naar het New Wimbledon Theatre. De auteur/regisseur noemt het zelf een "alchemistische combinatie van Shakespeareaanse taal, 1950s sciencefiction-parodie... (en)... een ouderwetse soundtrack vol aanstekelijke Rock-'n-Roll." Of het nu die unieke mix aan ingrediënten was die de show tot een Olivier-winnaar maakte, of het destijds vernieuwende idee dat acteurs ook live de instrumenten bespeelden, of simpelweg de fenomenale energie van de oorspronkelijke cast, valt nu niet meer met zekerheid te zeggen.

Wat wel zeker is, is dat deze tournee geen vernieuwing is in de zin waarin Miss Saigon in het Prince Edward Theatre dat wel is; het voelt meer als een letterlijke kopie van het origineel. Er lijkt niets gemoderniseerd of herzien, en mocht dat wel zo zijn, dan valt het in ieder geval niet op.

De sfeer in de zaal ademt eerder een gezellige herkenbaarheid. Het is een volslagen idioot verhaal, compleet met maffe kostuums, dat schaamteloos de teksten van Shakespeare verbastert in een kneuterige sci-fi-stijl, terwijl keihard en vol overgave hits uit de hitlijsten worden gespeeld. Afhankelijk van je smaak is het ofwel een genot, ofwel een kwelling om naar te kijken.

Het Shakespeare-gedeelte is opvallend. Aan de ene kant is er het plezier van het herkennen van de (mis)citaten (“To Beep or not to Beep” is een publieksfavoriet); aan de andere kant is er zelden iemand die echt oog heeft voor de schoonheid van de taal. Een uitzondering is Mark Newnham als Cookie. Newnham begrijpt hoe hij kleur moet geven aan Shakespeare's verzen en proza, en durft techniek te gebruiken te midden van de absurde gekte van dit parodische werk. Wanneer Newnham op dreef is, zie je welk niveau de show zou kunnen bereiken als de rest van de cast even goed onderlegd was in de taal van de Bard.

De sciencefiction-gekte biedt volop kansen voor humor. De monsters onderweg zijn een knipoog naar Doctor Who (de invloeden uit de Tom Baker-verhalen The Invisible Enemy en The Power Of Kroll zijn duidelijk en erg grappig), net als de publieksparticipatie rondom het "reversing the polarity". Dat was waarschijnlijk nog leuker bij de première, toen de herinnering aan de Doctor van Jon Pertwee nog vers in het geheugen lag.

De kostuums roepen herinneringen op aan B-films en series van weleer en geven het geheel een nostalgisch tintje. De geluidseffecten en wapens zijn bewust kneuterig en daardoor erg vermakelijk. De robot Ariel lijkt op een kruising tussen een ouderwetse Cyberman, de robot uit Lost In Space en een Ken-pop in een ruimtepak; wederom: oubollig, maar zeer vermakelijk.

De echte drijvende kracht – om bij de sci-fi-termen te blijven: de Force – zit hem in de muziekkeuze die het flinterdunne plot ondersteunt. Het is een jukebox vol hits, waaronder Great Balls of Fire, Don't Let Me Be Misunderstood, Good Vibrations, Young Girl, She's Not There, All Shook Up, Shake Rattle and Roll, Monster Mash en I Heard It Through The Grapevine. Er zit een onmiskenbaar plezier in het live horen van deze klassiekers; stilzitten is bijna onmogelijk.

Maar daar wringt de schoen. De tijd heeft niet stilgestaan sinds Return To The Forbidden Planet voor het eerst liet zien hoe acteur-muzikanten een voorstelling kunnen opzwepen. Vorige week nog stond in ditzelfde theater de cast van Calamity Jane, die vlijmscherp spel combineerden met levendige choreografieën en vakmanschap op hun instrumenten. Vergeleken met wat we tegenwoordig van acteurs verwachten, blijft deze cast – op een enkeling na – erg statisch in hun presentatie.

Het spel vraagt om meer energie, interessantere choreografie en een dynamische wisselwerking tussen instrument en tekst. Ook hier voert Mark Newnham de boventoon; zijn Cookie bruist van de energie en hij gebruikt zijn hele lichaam om de muzikale en dramatische uitersten van zijn personage vorm te geven. Zijn mimiek haalt constant het maximale uit het materiaal.

Veel van de andere castleden blijven echter wat lauwtjes. De Captain Tempest van Sean Needham is opvallend futloos, terwijl zijn zang bijna doods aanvoelt. Joseph Mann is eigenzinnig als Ariel en Sarah Scowen zet een aardige intergalactische Sandra Dee neer als Miranda, maar beiden (en de rest van de cast) kunnen wel wat meer focus gebruiken. Deze rollen vragen om tomeloze energie en overgave. Net als bij de musical Cats is dit een 'alles-of-niets' stuk; een gemiddelde prestatie volstaat simpelweg niet. De motoren moeten constant vol open.

Als de zonderlinge, tikkeltje manische Dr. Prospero doet Jonathan Markwood meer denken aan een mix tussen Willy Wonka, H.G. Wells en Mr. Hyde. Zijn vreemde, semi-Victoriaanse showman-outfit steekt curieus af tegen het zilver van de ruimtepatrouille, en Markwood begrijpt de noodzaak om "vreemd" te zijn. Toch voelt het als een voorstelling op halve kracht; je voelt dat er een veel energieker, manischer en bevredigender optreden in hem schuilt dat wacht om losgelaten te worden.

Brian May (van de band Queen) zorgt voor een luchtig intermezzo als een soort verteller, en Steve Simmonds brengt een paar flauwe grappen met verve als de pittige bootsman Arras. De muziek die de instrumenten op het podium produceren is precies zo uitzinnig en luid als je mag hopen.

Bovenal bewijst deze productie van Return To The Forbidden Planet dat het stuk waarschijnlijk behoefte heeft aan een nieuw, fris creatief team dat bereid is het werk opnieuw tegen het licht te houden. Maar als je op zoek bent naar een dun excuus om mee te blèren met megahits uit de jaren '50 en '60, dan is dit de voorstelling voor jou.