RECENSIE: The Glass Menagerie, Duke of York's Theatre ✭✭✭✭✭

Cherry Jones als Amanda en Kate O'Flynn als Laura. The Glass Menagerie

Duke Of York's Theatre

10 februari 2017

5 Sterren

Net als zovelen bestudeerde ik Tennessee Williams' The Glass Menagerie ruim dertig jaar geleden op school. Ik was toen al dol op het stuk, maar het duurde tot vanavond voordat ik daadwerkelijk een enscenering zag – en wat voor een!

Dit is meer dan semi-autobiografisch; het is een uiterst gedetailleerd ‘memory play’. Maar is een herinnering een feit, of simpelweg een versie van de waarheid die ons troost biedt? Geschreven vanuit het perspectief van verteller Tom Wingfield, wordt dit stuk bevolkt door personages die prachtig zijn uitgediept. Amanda Wingfield is een vergane ‘Southern Belle’ die door haar man is verlaten en haar tijd nu besteedt aan het geluk van haar kinderen. Ze is toegewijd, maar er schuilt ook een panische angst in haar: de angst dat haar dochter volkomen onvoorbereid zal zijn op het leven als zij er niet meer is. Haar dochter Laura is sociaal onhandig en loopt licht mank door pleuritis in haar jeugd; haar enige vreugde is een verzameling oude Victrola-platen en een collectie glazen dieren (hier vertegenwoordigd door een eenzame eenhoorn). Tom Wingfield is de broer en zoon die langzaam wordt verstikt door de last die zijn moeder op hem legt. Hij droomt ervan om te schrijven, maar is veroordeeld tot werk in een magazijn. Zijn nachtelijke uitstapjes naar de bioscoop hinten echter naar meer. Tot slot is er Jim O'Connor, een collega van Tom en een oude middelbareschoolliefde van Laura. Voor Jim zijn de jaren na zijn schooltijd minder rooskleurig verlopen dan gehoopt.

Cherry Jones en Kate O'Flynn.

Cherry Jones is een glorieuze Amanda. De programmatoelichting vermeldde dat ze twijfelde of ze de rol wel moest aannemen, maar godzijdank deed ze het. Ze belichaamt de vergane matriarch op schitterende wijze. Ze domineert het toneel; haar transformatie tot zuidelijke gastvrouw bij de komst van de ‘gentleman caller’ en de manier waarop ze het gesprek met Jim overneemt – uit angst voor wat hij zou kunnen zeggen als hij de kans kreeg – is een genot om naar te kijken. Toen ik de tekst al die jaren geleden las, had ik me geen betere Amanda kunnen voorstellen. Ze is geen slachtoffer, maar een vastberaden natuurkracht en een harde werker. Niets op haar pad ging vanzelf, maar ze zet door.

Michael Esper, Cherry Jones en Brian J Smith.

Michael Esper zet als Tom een geweldige verteller neer. Je bent je er volledig van bewust dat de dingen misschien niet precies zijn gegaan zoals ze worden getoond, en er bestaat geen twijfel over dat Tom zichzelf soms foutloos laat lijken. Hij is op zijn echtst wanneer hij over zijn nachtelijke uitstapjes vertelt aan zijn zus. Een kort moment op het balkon met Jim hint bovendien subtiel naar een mogelijke aantrekking tot mannen. De lichaamstaal tussen de twee is uiterst subtiel, maar laat weinig te raden over dat er iets niet helemaal klopt – maar herinneringen zijn er nu eenmaal goed in om dergelijke zaken weg te poetsen.

Kate O'Flynn in The Glass Menagerie.

Als Laura is Kate O'Flynn geïsoleerd, breekbaar en ongemakkelijk. Haar aanwezigheid, spraakpatronen en fysiek laten er geen twijfel over bestaan dat haar toekomst grimmig is. Slechts voor een kortstondig moment bloeit ze op in het bijzijn van Jim, om vervolgens weer snel terug te keren naar haar onzekere, schuchtere staat. Het moment na een levensveranderende kus toont haar alsof ze is neergestoken door de hoorn van haar eigen glazen eenhoorn: een stille verwoesting.

Brian J Smith speelt Jim, de ‘gentleman caller’. Hij neigt naar het bombastische, maar lijkt ook gekweld door verborgen pijn. Subtiele aanwijzingen via zijn ‘self-improvement’ mantra's suggereren dat zijn publieke façade wellicht ongeluk maskeert. Zijn scène met Laura is prachtig gespeeld: innemend, verleidelijk en toch eindigend met een verwoestende klap.

Brian J Smith

Elk van deze personages is prachtig geweven in het tapijt van dit gezin uit St. Louis. Het is rijk, levendig en treurig; het verslapt nooit en is dwingend en spookachtig mooi. Bob Crowley laat deze familie zweven in een herinneringsbel, een zwart gat waarin personages magisch verschijnen, maar wel in een ruimte waar elke actie wordt weerspiegeld in een slotgracht van zwarte, olieachtige modder. De twee kamers waarin het leven van dit gezin zich afspeelt hebben een sepia-achtige, antieke tint dankzij het prachtige lichtontwerp van Natasha Katz. De enige momenten van kleur en licht komen van de glazen eenhoorn die het licht vangt en het schijnsel van de nabijgelegen danszaal.

Michael Esper, Cherry Jones, Kate O'Flynn en Brian J Smith

Regisseur John Tiffany en bewegingsregisseur Steven Hoggett gebruiken de tekst en de fysiek van de acteurs om deze productie een etherische kwaliteit te geven. Elegant, eenvoudig en wonderschoon; het is een genot om te zien en het houdt me nog steeds bezig.

De twee uur die het stuk duurt vlogen voorbij als een vluchtige herinnering. Ik verliet het theater met de gedachte hoe dol ik nog steeds op dit stuk ben en met het besef hoe gelukzalig het was om zo’n uitmuntende productie te zien. Terwijl ik deze recensie schrijf, heb ik al besloten dat een tweede, en mogelijk derde bezoek absoluut noodzakelijk is.

3 juni 2022 - Laatste nieuws: Een nieuwe productie van The Glass Menagerie met Amy Adams in de hoofdrol is zojuist geopend in het Duke Of York's in Londen. Lees meer.