RECENSIE: Two Gentlemen Of Verona, RSC, Royal Shakespeare Theatre ✭✭✭✭

RSC Two Gentlemen Of Verona. Foto: Alastair Muir The Two Gentlemen of Verona 16 augustus 2014 4 sterren

Je waant je echt in Italië. De combinatie van eettafeltjes in de buitenlucht met rood-wit geblokte tafelkleden, vrolijke muzikanten die pittige deuntjes spelen, de drukte van de bediening, rondvliegende papieren vliegtuigjes en gasten die door gevatte, flirtende obers worden verleid tot een ijsje of een glas bubbels – altijd met een schuin oog naar de dames – is onweerstaanbaar. En boven al dat rumoer hangen rijen rode, hartvormige lampjes die zorgen voor zowel een romantische gloed als een zweem van ondeugende seks.

Wat je humeur ook is, zodra je het Royal Shakespeare Theatre binnenstapt en het spektakel van uitbundige kleuren en vreugde ziet dat Paul Wills voor Simon Godwins RSC-debuut heeft ontworpen, kun je niet anders dan glimlachen. Godwin regisseert hiermee een herneming van (waarschijnlijk) Shakespeare's allereerste stuk: The Two Gentlemen Of Verona.

Dit is het stuk dat uitgebreid wordt besproken en geciteerd in Shakespeare In Love. Het wordt zelden opgevoerd en velen beschouwen het als een 'probleemstuk'.

Maar zo heb ik het nooit ervaren, en in de handen van Godwin sprankelt het met een eenvoudig, helder gevoel voor liefde, lust en de domme dingen die mensen doen wanneer een van beide hun hart regeert.

Veel van de concepten, ideeën, locaties en plotwendingen waar Shakespeare later beroemd om zou worden, zijn hier voor het eerst te zien.

Vrienden wiens verliefdheden tussen hen in komen te staan. Meisjes die zich als jongens verkleden om de waarheid te achterhalen of vrijheid te vinden. Het contrast tussen het stadsleven en het platteland. Conflicten tussen vaders en zonen. De problematiek van huwelijken die worden gearrangeerd zonder dat er liefde in het spel is. De inzet van een clown om de boel op te vrolijken of de sfeer te breken wanneer het te duister wordt. Persoonsverwisselingen. Momenten van adembenemende eenvoud maar hartverscheurende melancholie – zoals hier, wanneer Proteus de vermomde Julia de ring geeft die zij hem oorspronkelijk heeft gegeven, met het verzoek deze aan een andere vrouw te schenken; of wanneer diezelfde vermomde Julia naar Silvia's portret kijkt en zich afvraagt: "Wat heeft zij op dit portret dat ik niet heb?".

Godwin regisseert met helderheid en verve. Het verhaal wordt zuiver verteld, met een uitstekend tempo, en er worden prachtige toneelbeelden gecreëerd. De geweldige score van Michael Bruce en de fabuleuze belichting van Bruno Poet werken bijzonder goed bij het versterken van Godwins visie.

Het is een soort eigentijdse interpretatie van het oude Verona en Milaan. Niet echt modern, maar zeker niet klassiek. Het heeft een onbestemde kwaliteit waardoor het eerder 'nu' dan 'toen' aanvoelt (er is bijvoorbeeld een hilarisch moment waarop Speed de balkondeuren openslaat voor zijn meester, Valentine, en het geluid van auto's en modern verkeer overweldigend is), wat bijdraagt aan het totaaleffect van het stuk.

Het is op veel plekken geestig, precies waar dat moet, maar evenzeer is het duister en inzichtelijk in de grimmige passages. Proteus' wellustige jacht op Silvia wordt niet verzacht en het is oprecht zorgwekkend wanneer hij haar feitelijk dreigt te verkrachten. De aangeboren gruwel van Silvia's penibele situatie met haar vreselijke verloofde, Turio, is ook glashelder – net als het gevaar dat de vogelvrijverklaarden in het bos vormen voor onschuldige voorbijgangers.

Proteus is een ontzettend moeilijke rol om geloofwaardig neer te zetten. Hij houdt van zijn beste vriend, Valentine, en aanbidt Julia. Maar als hij naar Milaan gaat om Valentine op te zoeken, krijgt hij Silvia in het vizier en neemt zijn lust de overhand. Hij verraadt Valentine en behandelt Julia alsof ze dood is. Wanneer Silvia hem voor de derde keer afwijst, is hij bereid haar te verkrachten om zijn zin te krijgen. Het ingrijpen van Valentine redt hem van zichzelf en de schok lijkt hem weer op het rechte pad te brengen, terug in de armen van Julia, die hem uit pure liefde heeft geprobeerd te helpen Silvia te veroveren.

Mark Arends is prachtig in deze rol. Hij geeft uiting aan een zeker onbehagen dat perfect past bij dit wispelturige wezen, slaaf van zijn eigen passies. Hij maakte de ontwikkeling heel geloofwaardig, hanteerde de taal onberispelijk en liet elke relatie logisch en oprecht overkomen.

Michael Marcus is sensationeel als Valentine: lang, graatmager, verloren en verliefd. Hij barst van het charisma en de stijl en maakt van Valentine een held voor alle tijden. Zijn monoloog over Silvia is oogverblindend gebracht: alle angst en vurige hitte van de liefde kristalhelder vertolkt, met grote ogen en een hart dat overloopt. Wederom was alles aan het optreden oprecht en meeslepend. Een zeer sterke prestatie.

Maar nog indrukwekkender waren de fantastische vrouwelijke hoofdrollen. Sarah Macrae zet een Silvia neer die vurig, vastberaden, intelligent en principieel is. En bovendien beeldschoon. Haar berisping van Proteus over het in de steek laten van Julia was simpelweg grandioos. Haar minachting voor Turio, angst voor haar vader (de hertog van Milaan) en nieuwsgierigheid naar Valentine waren prachtig gedoseerd en gespeeld. Ze is van de buitencategorie.

Dat geldt ook voor Pearl Chanda, die schittert als Julia. Ze is verrukkelijk als het knappe meisje uit Verona met vele aanbidders maar een verlangen naar Proteus, maar ze komt pas echt tot haar recht wanneer ze zich als jongen (Sebastian) verkleedt. Haar verstilde wanhoop op het moment dat Proteus haar de ring overhandigt die zij hem had gegeven, was betoverend. Al haar werk in mannenkleren is uitzonderlijk te noemen.

Deze vier jonge acteurs maken dit seizoen allemaal hun debuut bij de RSC in deze lastige rollen. Ze vullen elkaar geweldig aan en zijn stuk voor stuk talenten om in de gaten te houden.

Net als Martin Bassindale die als Valentine's knecht, Speed, voor veel van de komische noten zorgt. Hij is voortreffelijk. Een gevatte en behendige tekstbehandeling gecombineerd met een talent voor fysieke komedie en expressie, resulteert in een van Shakespeares meest memorabele clowns.

Nicholas Gerard-Martin is glorieus vreselijk als de afschuwelijke Turio. Zijn wanstaltige en schreeuwerige 'serenade' voor Silvia, inclusief het smijten met rozen, doet je bloed stollen en is tenenkrommend in de beste zin van het woord. Het is een studie van lompe, arrogante en smakeloze brutaliteit. Geweldig.

Roger Morlidge amuseert zich kostelijk als Launce, de knecht van Proteus, en daardoor geniet het publiek ook. Hij krijgt de scènes met Crab de hond (applaus voor Mossup), die schaamteloos de show steelt en de lachers op zijn hand krijgt.

Er zijn geen zwakke schakels in dit gezelschap. Iedereen kan acteren en de tekst uitspreken met de flair die nodig is om het begrijpelijk en interessant te houden – en vooral om de onderliggende thema's over te brengen.

Prachtig genoeg zijn er aan het eind van de voorstelling geen zekerheden. Valentine zegt dat de paren zullen trouwen – maar hoeveel van wat Valentine heeft voorspeld, is ook echt gebeurd? Zal dit wel gebeuren? Wat vindt Silvia er eigenlijk van? En zal Julia Proteus zo makkelijk vergeven? Zou ze dat wel moeten doen?

Godwin maakt The Two Gentlemen Of Verona eindeloos boeiend, charmant en confronterend. De actie speelt zich af op het toneel, maar de gedachten over die handelingen blijven nog lang nadat het zaallicht voor de laatste keer aangaat in je hoofd rondzingen.

Het is geweldig om een klein, vrijwel onbekend stuk op het hoofdpodium in Stratford te zien. Een veelbelovend debuut voor Godwin en opnieuw een goed teken voor het leiderschap van Gregory Doran bij de RSC.