RECENSIE: What's It All About?, Menier Chocolate Factory ✭✭✭✭

What's It All About?: Bacharach Reimagined

Menier Chocolate Factory

16 juli 2015

4 sterren

Nu overgeplaatst naar het Criterion Theatre

Het gaat al heel snel mis.

De (zeer) knappe, (zeer) energieke, uiterst (innemende) jonge man (die eruitziet alsof hij, voor zover dat mogelijk is, het liefdeskind is van Aaron Tveit en James Dean) spreekt de verzamelde, verwachtingsvolle toeschouwers kalmerend en uitnodigend toe. Het publiek bestaat voor het overgrote deel uit mensen van een zekere leeftijd, die zijn gekomen omdat de muziek van Burt Bacharach een onlosmakelijk deel uitmaakte van hun jeugd: mensen die snakten naar regendruppels op hun hoofd, die soms echt niet meer wisten wat ze met zichzelf aan moesten, die argeloze katjes lastigvielen met de vraag "What's new?", die wisten dat liefde niet alleen om de daad draaide maar toch dicht bij je wilden zijn en die bovenal vol zelfvertrouwen beweerden precies te weten wat de wereld nu nodig heeft.

Deze mensen weten alles van de roes van de zorgeloze, verkennende en door liefde gedreven jaren zestig en zeventig. Ze zijn waarschijnlijk bekend met Flower Power, LSD, patchwork-dekens, The Monkees, blowen, The Partridge Family, lang haar en handgeverfde stoffen. Ze kennen en houden van deze nummers en van de grote sterren, zoals Perry Como, Cilla Black, Dionne Warwick en Tom Jones, die ze ooit beroemd maakten. Voor hen belooft dit een avond vol opwindende nostalgie te worden, een tastbare herinnering aan hun eigen jeugd en romantische verleden.

De jonge man glimlacht naar de verwachtingsvolle gezichten en nodigt hen uit om te ontspannen en te genieten. Hij spoort hen aan om te juichen en te klappen. Vervolgens vraagt hij hen om mee te zingen. En dat is bijna fataal voor het plezier van de hele ervaring.

Want natuurlijk, eenmaal uitgenodigd, breekt de nostalgische dam door en volgt er een stortvloed aan vals, uit de maat, keelachtig of juist schel (jawel, het hele scala) gegrom, gezang en atonaal braaksel. Dat kan prachtig zijn op een verlaten strand rond een kampvuur als je een slokje op hebt, maar het hoort absoluut niet thuis in een theater waar bezoekers zijn gekomen om te luisteren naar de muzikanten. Iedereen heeft betaald om de artiesten te horen. Niemand heeft betaald voor een enthousiast publiek dat de katten van Rossini nog engelachtig en rustgevend doet klinken.

Dit aspect van publieksparticipatie in What's It All About?: Bacharach Reimagined, momenteel te zien in de Menier Chocolate Factory, ondermijnt bijna volledig de inherente charme en het doel van de productie. Kyle Riabko en David Lane Selzer hebben er bewust voor gekozen om een geheel nieuwe manier te creëren om het uitzonderlijke oeuvre van Burt Bacharach te waarderen. Enthousiast meebrullen door toeschouwers die niet weten hoe de muziek is aangepast, maar denken van wel, draagt niets bij aan de diepgaande sfeer die door de arrangementen en optredens op het podium wordt neergezet. De sleutel zit in de titel: Bacharach Reimagined!

Riabko legt in het programmaboekje uit:

"Hoe zou ik instinctief elk nummer spelen als ik een gitaar of piano zou pakken en de akkoorden zou aanslaan?... Ik probeerde ze samen te smelten tot één geheel en hield bij wanneer het werkte en wanneer niet... Ik wilde proberen sommige van deze nummers te presenteren met de backbeats waarmee ik ben opgegroeid, of het nu de pulserende funk van Sly and The Family Stone is, de ballades van Paul Simon, of de Delta blues van Muddy Waters. Ik begon gewoon te experimenteren met die invloeden, probeerde ze uit in verschillende combinaties... dit was een kans voor een jongere generatie om de fakkel van een tijdloze collectie muziek verder te dragen. Want wat is tijdloosheid zonder de stem van de jeugd?"

Kortom... dit is een show met nieuw werk. Het publiek kan niet meezingen met de artiesten, omdat het publiek geen idee heeft wat de artiesten gaan doen. Bacharachs muziek wordt op glorieuze, soms verbazingwekkende wijze geherinterpreteerd en nieuw leven ingeblazen door de aanpak van Riabko en Selzer. De enige manier om er echt van te genieten en het te waarderen, is door aandachtig te luisteren naar de zang, de teksten, het instrumentarium, de harmonieën, de polyfone texturen en contrapuntische effecten, de mengvormen en de overgangen – zonder de eindeloze en vermoeiende afleiding van publieksparticipatie.

Wat Riabko en Selzer hier hebben bereikt, is werkelijk opmerkelijk.

De muziek lijkt vers van de pers en voelt tegelijkertijd griezelig vertrouwd aan; bekende klassiekers zijn volledig opnieuw uitgevonden, gepresenteerd in prikkelende fragmenten of voorzien van een subliem ensemble-arrangement dat haaks staat op de oorspronkelijke solo-balladeversie. Af en toe wordt een nummer gepresenteerd in een vorm die sterk lijkt op het origineel, en die momenten zijn betoverend; ze vormen het scharnierpunt tussen de Bacharach van weleer en deze nieuwe, geregenereerde versie. Juist de aanwezigheid van deze momenten benadrukt het buitengewone talent van de componist.

Er gebeurt muzikaal zo ontzettend veel dat het lastig is om alles in één keer in je op te nemen. Er zijn flarden en motieven van kernnummers die, als Wagneriaanse leidmotieven, de hele ervaring verbinden en er minder een concert van maken en meer een pop/rock/r&b-opera. "What's it all about, Alfie?" is een centraal thema dat voortdurend terugkeert en op een eenvoudige manier de intellectuele basis van de ervaring vormt. Riabko en Selzer vragen zich af waar de muziek van Bacharach echt over gaat en tonen u hun antwoord. Emotioneel complex, verleidelijk aanstekelijk, intens menselijk en melodieus op een alomtegenwoordige manier.

Het decor van Christine Jones en Brett J. Banakis is simpelweg verbluffend. Het roept prachtig de sfeer op van de jaren zestig en begin jaren zeventig, terwijl het moeiteloos aansluit bij die typische tienerkamers, huiskamers of recreatieruimtes waar muziek wordt gemaakt of gedraaid. Banken hangen hoog aan de muren; tussen het rondslingerende afval (bestaande uit talloze objecten die geassocieerd worden met jonge liefde) zijn allerlei soorten gitaren te vinden, die met een ontwapenende, eclectische genialiteit achteloos overal verspreid lijken te liggen. Er is een dubbele draaischijf die voor magische momenten zorgt, en er wordt prachtig gebruikgemaakt van gloeilampen die eerst gekleurd zijn en later kaal, wat de sfeer van de muziek weerspiegelt.

De belichting van Tim Lutkin is verbluffend goed. Hij creëert treffende, aangrijpende en hartversmeltende beelden, gebruikt schaduwen alsof het manestralen zijn, en doseert de intensiteit en focuspunten feilloos. Vaak vertelt de tekst loze belichting zelfs sneller een verhaal of verandert het de stemming vlugger dan de muziek – een opzettelijke en uiterst slimme vondst.

Rusteloosheid, angst, toewijding, gemeenschapszin, liefde en wanhoop zijn in de voorstelling verweven door regisseur en choreograaf Steven Hoggett, met een vakkundig gebruik van beweging, scène- en instrumentwisselingen, incidentele tableaus en een pijnlijk breekbare dans. Er is een scène met Riabko, Stephanie McKeon en een gitaar die een bijna ondraaglijk mooie pas de deux vormt. Daarnaast gebruikt Hoggett met groot effect strak gesynchroniseerde groepsbewegingen, vaak met veel gevoel voor humor. Het is sublieme regie.

Riabko is een waanzinnige zanger en zijn passie en gedrevenheid stuwen het hele stuk voort. Hij is de eenvoudige belichaming van de 'Everyman' die verliefd is of wil zijn, zij het een uiterst knappe, razend energieke en lenige versie daarvan. Hij heeft ondeugende ogen, een innemende glimlach en een stem die puur, behendig en volkomen meeslepend is. Hij zingt veel van de grootste Bacharach-ballades, maar bijzonder gedenkwaardig zijn zijn wilde interpretatie van "What's New Pussycat?" en zijn hartverscheurende, prachtig gedoseerde versie op akoestische gitaar van "What's It All About, Alfie?". Hij weet zelfs bijna een orgasme te bereiken met een elektrische gitaar en voert enkele pittige groepsroutines uit die je niet snel vergeet. Hij mengt zich moeiteloos met de andere muzikanten en valt op waar dat nodig is. Het is een optreden vol pure brio, volkomen betoverend.

Stephanie McKeon en Anastacia McCleskey zijn eveneens fascinerend. Zij verzorgen glansrijke en hartverscheurende vocalen bij enkele van Bacharachs meest snijdende en inzichtelijke melancholische nummers. Greg Coulson beschikt over een enorme podiumpresentatie en een sensationele stem, en het vakkundige percussiewerk van James Williams is levendig en onvoorspelbaar. Daniel Bailen en Renato Paris maken het getalenteerde ensemble compleet.

Riabko en zijn collega's spelen en dollen graag met het publiek. Riffs en vamps worden gespeeld, soms meermaals, zonder een aanwijzing van welk grootse nummer gaat volgen. Het publiek hangt aan hun lippen in afwachting en wordt altijd beloond wanneer de Bacharach-melodie eindelijk komt bovendrijven.

Dit is groots theatraal plezier. Muzikaal gezien is het eindeloos inventief en interessant. Dramatisch gezien bestrijkt het de hele breedte van dwaas plezier tot diepe, duistere wanhoop. Magic Moments is onvergetelijk en talloze andere nummers krijgen een geheel nieuw perspectief door de energie en chemie die hier aan het werk is.

Absoluut de moeite waard. Als Riabko zou ophouden het publiek aan te moedigen om mee te zingen, zou het onmisbaar zijn.

P.S. Verlaat de zaal snel, zodat u de schattige groepsvertolking van "Raindrops keep falling on my head" door de hele cast bij de ingang van het theater niet mist. De show duurt slechts zo'n 85 minuten, dus weersta de verleiding om bij de bar te blijven hangen. U kunt altijd terugkeren zodra de serenade na de show is afgelopen. En daar is het meezingen wél helemaal geweldig.

What's It All About wordt momenteel verplaatst naar het Criterion Theatre in Londen onder de nieuwe naam Close To You.