RECENSIE: Wonderful Town, Ye Olde Rose and Crowne Pub Theatre ✭✭✭✭

Wonderful Town

Ye Olde Rose And Crowne Pub Theatre

14 oktober 2016

Toen Tim McArthur en Aaron Clingham acht jaar geleden dit kroegentheater oprichtten, vraag ik me af of veel mensen hadden durven voorspellen dat het zo snel een dé plekken zou worden om nieuw talent te ontdekken, geweldige voorstellingen te zien die in het reguliere circuit vaak worden overgeslagen, en een fantastische theateravond te beleven. Welnu, het is ze weer gelukt met deze verfrissende en fascinerende productie van de opvolger van 'On The Town' uit 1953. Gisteravond verzamelde een uitverkochte zaal zich om het resultaat te bewonderen.

McArthur regisseert hier samen met Jamie Birkett — een briljante nieuwkomer in de rol van assistent-regisseur en een bekend gezicht in dit theater. Hij trekt de speelruimte open naar een open vierkant met publiek aan drie zijden. Vanwege vergunningsregels moet je bij deze show kiezen tussen een volledig orkest of enkel een piano; er is in deze intieme zaal simpelweg geen plek voor een hele band. Clingham staat daarom aan de zijkant met een bescheiden buffetpiano. Dit bepaalt ook de andere artistieke keuzes: met de consistentie waar dit theater inmiddels om bekendstaat, is het ontwerp minimalistisch gehouden. We zien een bijna lege ruimte, hier en daar verhoogd met decorstukken die de strakke contouren van New York City verbeelden. De achterwand is beplakt met een collage van krantenknipsels — het hele verhaal draait immers om mensen uit de krant, die in de krant willen staan of erover willen schrijven — en ook op de rekwisieten en het enige raamkozijn duikt het krantenpapier op.

De cast draagt echter prachtig gecoördineerde kostuums in zwart-wit- en sepiatinten, die doen denken aan oude fotografie, hier en daar doorbroken door een felrode kleuraccent zoals bij een krantenkop. Het is een heerlijke look, ontworpen door Ben Hathaway, en alles wordt subtiel uitgelicht door Sky Bembury. Hoewel de locatie voortdurend wisselt, voelt de belichting — of deze nu natuurlijk of sfeervol is — altijd volkomen geloofwaardig voor de setting, afgezien van een romantische uitschieter aan het slot die je de adem beneemt. De speelstijl is echter een stuk complexer.

De acteerstijl is een optelsom van vele creatieve invloeden. De oorspronkelijke autobiografische korte verhalen van Ruth McKenney verschenen eind jaren dertig in The New Yorker. Deze werden in 1940 door Joseph Fields en Jerome Chodorov bewerkt tot het toneelstuk 'My Sister Eileen'. Hetzelfde schrijversduo bewerkte hun versie later tot het script voor de musical, die nog gelaagder werd door de komst van componist Leonard Bernstein en tekstschrijvers Betty Comden en Adolph Green. De meeste mensen kennen het verhaal tegenwoordig echter vooral van de film uit 1955, die weer gebaseerd was op het oorspronkelijke toneelstuk.

Dit is typisch New York: een constante chaos van invloeden en kruisende paden, waarbij de spelers op een zo klein mogelijk oppervlak zijn samengepakt. Veel speelt zich af in een krap souterrain-appartement dat trilt door de voorbijrazende metro, waarbij de personages op verrassend creatieve wijze op elkaar reageren. En dat is eigenlijk waar de show echt over gaat, veel meer dan over de dunne verhaallijn — en dat is precies wat deze productie ons zo treffend voorschotelt.

Lizzie Wofford speelt de stem van de auteur, Ruth: een slimme, getalenteerde en ambitieuze vrouw die in 1935 met haar zus Eileen (een innemende Francesca Benton-Stage) naar het economische en culturele hart van Amerika komt. Na de eerste opwinding krijgen ze te maken met een reeks uitdagingen, vaak doordrenkt van ouderwets seksisme. We zien bewonderaars Baker (Aneurin Pasco), Frank (Hugo Joss Catton) en Chick Clark (Ashley Holman), een krankzinnige Italiaanse restauranthouder (Joe Goldie), de gladde Valentin (Jon R Harrison), en de lokale prostituee van wie ze het appartement hebben geërfd — inclusief de bezoekjes van haar oude klanten — Violet (Leah Pinney). Dan is er nog hun huisbaas in Greenwich Village, de ambtieuze kunstenaar Appopolous (Nik Chiappetta). Veel steun krijgen ze niet van vriendin Helen (Francesca Pim) en haar angstaanjagende moeder Mrs Wade (Laurel Dougall), of door de onderbrekingen van de bezorger van Kitty Whitelaw (met indrukwekkende Charlotte Greenwood-achtige hoge kicks), of het ensemble bestaande uit Lucie Horsfall en Anna Middlemass.

Halverwege het eerste bedrijf lijkt de moed hen in de schoenen te zinken: een etentje draait uit op een ramp en de zussen raken gedemoraliseerd. Maar dan beseffen we dat er iets bijzonders gebeurt: er is een nieuwe factor in het spel, eentje waarvan we nauwelijks hadden verwacht dat die invloed zou hebben (en die door critici vaak over het hoofd wordt gezien). Helen heeft een vriendje gekregen, de schaars geklede American football-speler Wreck (Simon Burr). Hij is even onschuldig over zijn mannelijkheid als de andere mannen erdoor in de knoop zitten. Zijn nummer, 'Pass the Football', is feitelijk het omslagpunt van de show, waarna de kansen voor de zussen keren. De geest van 'doorzetten' geeft hen de kracht om de problemen van het stadsleven te overwinnen. Wrecks functie is eerder symbolisch dan direct invloedrijk; Ruth en Eileen trekken hun eigen plan, maar de verandering wordt aangekondigd door deze 'proto-nieuwe man', die onverstoorbaar in een singlet en korte broek in een vrouwenhuishouden rondhangt terwijl hij tevreden hun jurken strijkt. In het tweede bedrijf duikt er nog zo'n type op in de vorm van een groep Ierse taxichauffeurs, waarvan Lonigan (Jack Keane) een bijzonder charmante vertegenwoordiger is.

We hebben al vastgesteld dat de plot lichtvoetig en pretentieloos is, eigenlijk slechts een kapstok om van het ene interessante idee naar het volgende te gaan. Het zijn juist die ideeën die dit entertainment naar een hoger niveau tillen. Zo stopt de muziek halverwege de eerste akte een tijdje, waardoor we de personages echt goed leren kennen. We zien hoe erg ze op ons lijken, ondanks het verschil in tijd en plaats. We ontdekken onze gemeenschappelijke drijfveren, emoties en dromen. De zussen uit Ohio slaan zich er met intelligentie en humor doorheen. Als het Ruth eindelijk eens meezit, kan ze haar emoties niet in bedwang houden. Baker vraagt haar: 'Is er iets mis?' Waarop Ruth antwoordt: 'Nee, ik heb gewoon een allergie... voor goed nieuws.'

Diezelfde lichtvoetigheid zit in de gevatte, sprankelende tekst en zorgt ervoor dat we volledig aan de kant van deze nieuwkomers staan. Het script is werkelijk 'urbane' en cultuurrijk — wat hoge eisen stelt aan de dictie, timing en mimiek van de acteurs. Het repertoiretheater van Ye Olde Rose and Crowne heeft zich echter tot doel gesteld een plek te zijn waar jong of minder ervaren talent hun vakmanschap kan aanscherpen met uitdagend materiaal. De choreografie van Ian Pyle — zelf een nieuwkomer in de stad — geeft op geweldige wijze fysieke vorm aan al die levendigheid. Pyle geeft elk nummer een eigen karakter. Onder zijn leiding zagen de grote ensemble-nummers er nooit beter uit: met name 'Swing' en het uitbundige 'The Wrong-Note Rag' in de tweede helft zorgen voor een sensatie die je nog lang na het verlaten van het theater zal bijblijven.

En dit alles is te beleven voor de prijs van een metroticket naar Walthamstow. In deze soms nogal deprimerende tijden mogen we onszelf eraan herinneren dat Londen, net als het New York uit dit verhaal, een 'wonderful town' is.

Te zien tot 22 oktober

RESERVEER TICKETS VOOR WONDERFUL TOWN