RECENSIE: Yarico, London Theatre Workshop ✭✭✭

Liberty Buckland als Yarico en Alex Spinney als Thomas Inkle. Foto: Honeybunn Photography Yarico

London Theatre Workshop

3 maart

3 sterren

Volgens het programmaboekje is dit "het liefdesverhaal dat de loop van de geschiedenis veranderde", "een van de bekendste en meest meeslepende verhalen tegen de slavernij uit de achttiende eeuw", een verhaal dat "tot ver in de negentiende eeuw verteld bleef worden in het Caribisch gebied en de Verenigde Staten, waar het uiteindelijk opging in het inheemse verhaal van Pocahontas." Hoewel de bewering dat het de geschiedenis heeft veranderd wellicht wat overdreven is, lijdt het geen twijfel dat het relaas van Yarico een zeggingskracht en universaliteit bezit die het tot een nagenoeg perfect onderwerp maken voor een musical of opera.

Een schipbreuk. Een kind, achtergelaten door haar eigen volk, opgevoed door de lokale bevolking met enkel een boek van Shakespeare als haar link met de "echte wereld". Een losbandige Engelsman, verteerd door een gokverslaving, die overboord wordt gegooid, aanspoelt en zowel fysiek als spiritueel gered wordt door de prachtige, exotische heldin Yarico. Het gemeenschapsgevoel van de vredige eilandbewoners waar Yarico bijna haar hele leven heeft gewoond, afgezet tegen de diepe morele rot in de levens van de "beschaafde" blanke Britten. De verschillende momenten waarop de twee culturen botsen. Een moment waarop roekeloosheid, voortkomend uit pure domheid, leidt tot een verraad dat twee levens verwoest, of althans zo lijkt het. Een zwangerschap in ketenen. Een leven in slavernij. Onwetende en harteloze plantagehouders. Een kans op vrijheid. Verraad in een andere vorm. Een laaiend vuur. Verlossing.

De verhaalelementen bieden volop ruimte voor een werk vol dramatische intensiteit en muzikale vervoering. Yarico, een nieuwe musical van Carl Miller (script en liedteksten), James McConnell (muziek) en Paul Leigh (liedteksten), beleefde zijn première bij de London Theatre Workshop en is een gedurfde poging om van dit eeuwenoude verhaal een musical van nu te maken. Dat de voorstelling zo goed slaagt, is te danken aan de visie van de makers en de partituur van McConnell, die weliswaar wisselvallig is, maar veel prachtige momenten kent.

Nieuwe musicals zijn als zeldzame orchideeën: ze hebben kostbaar en gedetailleerd onderhoud nodig om tot volledige bloei te komen. Gezien als een workshop-presentatie slaagt de regie van Emily Gray erin om de potentie van het stuk aan te tonen; het laat duidelijk zien wat werkt en wat (nog) niet. Het goede nieuws is dat zelfs de delen die minder goed uit de verf komen, nog steeds beter zijn – of in ieder geval niet slechter – dan scènes in musicals die momenteel op West End draaien (zoals de afgrijselijke Harold Wilson- of Mr Tooley-scènes in Made In Dagenham). En dat wordt bereikt met minimale middelen en maximale inzet.

Sarah Beaton tekende voor een slim decor: gepolijste zwarte oppervlakken en stukken riet creëren een exotische sfeer. Het is eenvoudig maar opmerkelijk effectief, en het gebruik van riet blijkt een schot in de roos zodra de handeling zich verplaatst naar een suikerrietplantage. Ondanks een beperkt budget zijn ook de kostuums zeer geslaagd; de combinaties van verschillende kledingstukken zetten de tijdsgeest neer en maken de diverse rollen van het ensemble onderscheidend.

Muzikaal leider Zara Nunn houdt de touwtjes strak in handen en weet met beperkte middelen uitstekende momenten te creëren. De percussie vormt het hart van de score en het werk van Chris Brice is voorbeeldig; ritmisch en hypnotiserend vormt het de ruggengraat van de muzikale begeleiding op een manier die het verhaal perfect versterkt. De vierkoppige band leverde uitstekend werk, vooral in de melodieuzere en meeslepende tweede akte. Nunn weet bovendien een prachtig, warm en helder stemgeluid uit de cast te halen bij de grotere anthems; de melodieën en harmonieën komen volledig tot hun recht.

Gestileerde bewegingen en sterke toneelbeelden dragen bij aan de helderheid van het verhaal. Het relaas springt meermaals van plek naar plek en tussen verschillende personages, en de choreografie van Jeanefer Jean-Charles helpt hier enorm bij. Vooral in de meer tribale secties is de beweging bezwerend en weet het de aandacht van het publiek moeiteloos vast te houden.

Sommige regiekeuzes van Gray leken het succes van het werk niet altijd te bevorderen. 'Colour-blind casting' is tegenwoordig schering en inslag, maar het levert niet altijd het gewenste resultaat op. Wanneer een onbekend verhaal op een nieuwe manier wordt verteld, en dat verhaal fundamenteel afhangt van de destijds heersende opvattingen over huidskleur, is het lastig om die thematiek te rijmen met de casting. Dit werd versterkt door het gebruik van verschillende accenten; er ontbrak een consistente aanpak die het volgen van de plot makkelijker had kunnen maken. Dat gezegd hebbende, na verloop van tijd creëerden de technieken van Gray een eigen logica, waardoor kostuumwissels en accenten in de tweede akte onderdeel werden van de vertelling. Het was geen kwestie meer van zwart of wit, maar eerder: "Wie is dit nu weer?" bij elke nieuwe scène.

In de huidige vorm is het stuk nog wat te zwaarvoetig. De tweede akte staat veel steviger dan de eerste en er moet kritisch gekeken worden naar het materiaal om de focus volledig op de persoonlijke reis van Yarico te leggen. Bijna alsof er een handboek "Musical Schrijven" is gevolgd, besteedt het script veel aandacht aan twee bijfiguren, Cicero en Nona, maar dit slaat de plank mis. De tijd die naar deze personages gaat, kan beter worden gebruikt om het leven van Yarico verder uit te diepen. Dit ligt niet aan het spel van de acteurs, maar aan de prioriteiten in de vertelling om de impact van de musical als geheel te maximaliseren.

Ook de muziek van McConnell behoeft in de eerste akte nog wat aandacht. De tweede akte bewijst dat hij uitstekende shownummers kan schrijven, variërend van komische scènes die de sfeer perfect neerzetten (Chocolate, Take A Step) tot opzwepende en meeslepende grote nummers (The Things We Carry With Us, The Same And Not The Same en Spirit Eternal). De eerste akte heeft diezelfde zorg nodig, vooral voor de mannelijke hoofdrol, Yarico's minnaar en verrader Thomas. Hij heeft muziek nodig die de demonen die hem achtervolgen en de vreugde die Yarico hem brengt weerspiegelt. Zijn instorting in The Dice Game zou een grotere muzikale lading kunnen gebruiken; het is in feite het 'Javert’s Suicide'-moment voor dit personage, waarin een verpletterend zelfinzicht hem overweldigt.

Wat de hele ervaring absoluut de moeite waard maakt, is de fenomenale hoofdrol van Liberty Buckland als Yarico. Buckland heeft een prachtige stem, vol kleur en expressie, en ze weet precies hoe ze die optimaal moet inzetten. Ze is bovendien een intelligente en innemende actrice die haar complexe rol met veel gratie vertolkt.

Er is sterk acteerwerk van Melanie Marshall (Ma Cuffe), Tori Allen-Martin (Nona), Keisha Amponsa Banson (Jessica – een masterclass in 'veel doen met weinig') en Charlotte E Hamblin (de afschuwelijke Lady Worthy). Michael Mahoney maakt indruk als Frank, al vroeg ik me af wat hij van de rol van Cicero had gemaakt, een rol waarvoor Jean-Luke Worrell een minder voor de hand liggende keuze leek.

Alex Spinney beschikt over een uitstekende, zelfverzekerde stem, licht en wendbaar, en hij heeft geen enkele moeite met de rol van de aantrekkelijke leading man. Hij oogde echter wat te puur en 'keurig' voor het rauwe leven en de verslavingen die Thomas Inkle zouden moeten vormen. Er was onvoldoende chemie tussen Spinney en Buckland, wat samen met een gebrek aan muzikaal materiaal dat inzicht geeft in hun passie en wederzijdse afhankelijkheid, resulteerde in een personage dat vlakker bleef dan de bedoeling was. Thomas hoort ruw en getekend te zijn, terwijl Spinney gepolijst overkomt; geen ideale casting, maar wel een acteur om in de gaten te houden. Spinney was overigens uitstekend in al zijn andere bijrollen, vooral in het nummer Chocolate.

Terugkijkend zat er een groot gat tussen de twee aktes. Zodra de tweede akte eindigde, wilde ik het direct nog eens zien en die muziek opnieuw horen. De eerste akte riep die betrokkenheid nog niet op. Dit is een kwestie van tekst en compositie – met wat meer focus en herschrijving kan Yarico uitgroeien tot iets heel bijzonders. Het verhaal is boeiend (waar vind je anders een mix van Shakespeare en slavernij?), de personages zijn intrigerend en de muziek is op veel punten al van hoog niveau.

Complimenten aan producenten John en Jodie Kidd voor het tot leven wekken van deze nieuwe musical. Het is zeer de moeite waard, zowel voor het talent op het podium als voor de kans om over een paar jaar in een West End-foyer te kunnen zeggen: "Ik heb die allereerste LTW-productie destijds nog gezien."

Yarico is tot 28 maart 2015 te zien in de London Theatre Workshop.