RECENZJA: Future Conditional, Old Vic ✭✭✭✭

Future Conditional

4 września 2015

Old Vic

4 gwiazdki

Recenzja: James Garden

KUP BILETY

W Anglii właśnie ruszył rok szkolny, a wraz z nim pierwsza inscenizacja w debiutanckim sezonie Matthew Warchusa jako dyrektora artystycznego Old Vic – „Future Conditional” autorstwa Tamsin Oglesby.

Z obsadą liczącą ponad 20 osób sztuka początkowo uderza nadmiarem bodźców – trudno określić, kto dokładnie jest protagonistą. Na pierwszy rzut oka dziwić może fakt, że sztuka o brytyjskiej edukacji niemal nie pokazuje uczniów, poza jedną postacią graną przez wspaniałą Nikki Patel. Jednak w miarę rozwoju potrójnej narracji brak centralnego bohatera przestaje mieć znaczenie, a wręcz okazuje się sednem opowieści. To emocjonalna historia o procesie rekrutacji do szkół, obejmująca cały przekrój klasowy. Oglesby wyraźnie zna ten świat od podszewki i trafnie punktuje lęki rodziców: loterię kodów pocztowych, instytucjonalny trybalizm, angielską obsesję na punkcie Oxbridge oraz dylemat „państwowe czy prywatne”, z którym mierzy się wielu rodziców na Wyspach.

Rob Brydon w roli nauczyciela przemawiającego do niewidzialnych dzieci (a w rzeczywistości do publiczności, co w układzie sceny „in the round” daje świetny efekt) gra solidnie, choć w sposób, którego można się po nim spodziewać. Nie jest to aktorstwo transformacyjne, ale w tym konkretnym formacie sprawdza się bez zarzutu.

Wątek matek na szkolnym podwórku przypomina najlepsze momenty z „Gotowych na wszystko”, choć z nieco bardziej realistycznym rysem postaci. Ich zaciekłe spory o kiermasze ciast i egzaminy wstępne do szkół średnich są oddane z lekką, acz trafną ironią.

Trzeci wątek produkcji to rządowy think tank i tu sztuka staje się nieco zbyt dydaktyczna. Trójka absolwentów Oxbridge (z których jedna dostała się tam wyraźnie dzięki koneksjom ojca w branży naftowej) uważa, że system działa świetnie, podczas gdy ci bez prestiżowego dyplomu widzą fundamentalne błędy. Gdy bohaterowie uświadamiają sobie ten podział, zaczynają kłócić się dosłownie jak dzieci. Ogląda się to z ożywieniem dzięki świetnej grze aktorskiej, choć konkluzje bywają tu dość oczywiste.

Szkoda jedynie, że zabrakło ironii w wątku postaci Patel, która dostaje się na Oxford. Trudno uznać za wielkie zaskoczenie fakt, że fikcyjna Malala Yousafzai – identyczna pod każdym względem poza nazwiskiem i brakiem Nobla – odnosi sukces. To idealna kandydatka do roli „listka figowego” różnorodności w elitarnych strukturach edukacji. Przez to, że sztuka celebruje jej sukces jako moment objawienia, traci on na autentycznym triumfie.

W spektaklu tym drzemie radość trudna do opisania – czuć w nim tę samą niespokojną energię, co w musicalu „Przebudzenie wiosny”, mimo braku śpiewanych partii (choć dwaj gitarzyści w szkolnych mundurach na balkonie sprawiają, że podświadomie czekamy na występ Melchiora). Jednak tam, gdzie „Przebudzenie...” uderzało chłodem, „Future Conditional” ucieka w stronę ciepłego, momentami wręcz stereotypowego domowego ogniska.

To pozycja obowiązkowa, choć momentami zbyt łatwo chwali angielski system za sprawiedliwość wobec najmniej uprzywilejowanych – rzeczywistość bywa znacznie bardziej brutalna pod względem klasowym. Podobnie jak sami Anglicy, spektakl zbyt rzadko szuka inspiracji poza własnym podwórkiem, by zaproponowane w nim rozwiązania były w pełni satysfakcjonujące. Niemniej jednak, to kawał błyskotliwego teatru.

FUTURE CONDITIONAL W OLD VIC DO 3 PAŹDZIERNIKA 2015