RECENZJA: Keeping On Keeping On autorstwa Alana Bennetta, Wydawnictwo Faber and Faber ✭✭✭✭

Keeping On Keeping On.

Alan Bennett

Faber and Faber.

4 Gwiazdki

Zamów egzemplarz na Amazon.co.uk „Gdybym pchnął Judi Dench widłami, nadal uchodziłbym za milutkiego pluszowego misia” — mówi Alan Bennett o swoim statusie brytyjskiego „skarbu narodowego”. Jak wie każdy, kto śledzi i chłonie jego twórczość, sztuki i dzienniki, Bennett skrywa w sobie znacznie ostrzejsze oblicze, niż sugerowałby jego łagodny wizerunek.  To już trzeci tom jego zapisków, obejmujący lata 2005–2015, a jego cięte spostrzeżenia stanowią celną migawkę Wielkiej Brytanii czasów Blaira, Browna, a następnie torysów, poruszając przy tym kwestie lokalne oraz, rzecz jasna, kulisy jego pracy dramatopisarskiej. W niniejszej edycji znajdziemy dzienniki z planu filmowego The History Boys oraz The Lady in the Van, a także kronikę powstawania jego sztuk w National Theatre: The Habit of Art, Hymn, Cocktail Sticks oraz People. Można odnieść wrażenie, że wpisy są dobrane niemal przypadkowo, a jego cierpka błyskotliwość celuje w najróżniejsze tematy; sam autor uprzedza czytelnika we wstępie, przyznając, że wizyt w kościołach jest tu prawdopodobnie aż nadto. Owszem, jest ich sporo, ale zachwyt (a czasem rozpacz) nad architekturą oglądaną wraz z mężem, Rupertem, jest przedstawiony w sposób pasjonujący i pełen wiedzy.  Co więcej, widać, jak wizyty w takich miejscach czy posiadłościach National Trust stały się inspiracją do napisania People. To aż szokujące, o ilu wydarzeniach z tego okresu zdążyłem już zapomnieć — tak wielkim bombardowaniem newsów jesteśmy obecnie karmieni każdego dnia. Jego żarliwa obrona bibliotek, gniew na wyprzedaż państwowego majątku i wartości (Jeremy’ego Hunta opisuje jako agenta nieruchomości oprowadzającego kupców po domu) oraz niechęć do Thatcher i Blaira dają głęboki wgląd w nasze zmieniające się społeczeństwo. Tak, zapewne zostanie teraz zaatakowany za bycie „lewakiem”, ale dla kogoś o progresywnych poglądach, jak ja, Bennett mówi bardzo do rzeczy. Jeśli dzienniki mają jakąś wadę, to jest nią brak jednej, silnej osi narracyjnej. Jeśli szukacie książki, która krok po kroku wyjaśnia drogę zawodową dramaturga, to nie jest pozycja dla was.  Bennett mimochodem wspomina o sztuce, nad którą pracuje, lub o zdarzeniu z sali prób, ale nigdy nie zatrzymuje się na dłużej przy samym procesie; kolejny wpis dotyczy już zupełnie czegoś innego, a potem nagle dowiadujemy się, że premiera już się odbyła, nie zyskując głębszego wglądu w kulisy twórcze. Książka kipi jednak anegdotami ze świata show-biznesu, sięgającymi jeszcze czasów Beyond the Fringe, a przy tym wciąż odkrywa piękne wspomnienia o rodzinie autora. Często to te najkrótsze i najbardziej treściwe wpisy są najlepsze: „26 maja. W dzisiejszych czasach drogę do Damaszku nazwano by stromą krzywą uczenia się”. „1 maja. Dialog niewypowiedziany: Jesteśmy w samochodzie, przez jezdnię zbyt wolno przechodzi ładna dziewczyna. Gdybym był odważny (lub szalony), opuściłbym szybę i powiedział: „Słuchaj, jesteśmy pedałami. Wielkie cycki nic dla nas nie znaczą”. Dzięki dołączeniu wstępów do sztuk, które możecie już znać z wydań tekstowych, wspaniale jest mieć tak dużą część jego dorobku w jednym tomie.  Znajdziemy tu również dwa wcześniej niepublikowane scenariusze: Denmark Hill oraz pierwotną inspirację dla Hand of God z serii Talking Heads, co czyni to wydanie niezwykle wartościowym. Książkę wieńczy postscriptum napisane w dniu ogłoszenia wyników referendum w sprawie UE i naprawdę mam nadzieję, że doczekam się czwartego tomu dzienników, opisującego jego reakcje na Brexit, Trumpa i jakąkolwiek kolejną pracę, którą postanowi nas uraczyć.

ZAMÓW EGZEMPLARZ „KEEPING ON KEEPING ON” ALANA BENNETTA