ELEŞTİRİ: John, Lyttelton Theatre ✭✭✭✭✭

John
Lyttleton Tiyatrosu
5 Kasım 2014
5 Yıldız

Bazı tiyatro deneyimleri sizi paramparça edebilir, ortaya koydukları gerçek o kadar derindir ki. Bazıları hayatın saçmalıklarına güldürür sizi. Bazıları kendi hayatınıza veya tanıdığınız insanların hayatlarına ışık tutarak kafanızı karıştırabilir ya da sizde hayranlık uyandırabilir. Bazıları, tiyatrodan çıkıp eve döndükten çok sonra bile peşinizi bırakmayan bir yoğunlukla parlayabilir. Bazıları tiyatro formları ve kurallarıyla oynayabilir, ama bunu yeni bir form, yeni bir kural yaratarak yapar. Bazıları geçmişteki başarıların üzerine inşa edilerek yeni ve inanılmaz bir deneyim sunabilir. Bazıları belirli bir deneyim gibi görünüp sonra beklenmedik bir şekilde başka bir şeye dönüşebilir; belki komik sonuçlarla, belki de hem ürkütücü hem de hayat veren bir derinlikle. Bazı tiyatro deneyimleri tüm bunları ve daha fazlasını yapabilir. Gelin bu tür yapımlara "A Kategorisi" diyelim.

Bazı tiyatro yapımları ise sadece berbattır. Buna da "Z Kategorisi" diyelim.

Şu an Lyttleton Tiyatrosu'nda sahnelenen, Lloyd Newson tarafından DV8 Physical Theatre için kurgulanan ve yönetilen John'un dünya prömiyeri gerçekleştiriliyor. John, kesinlikle A Kategorisi'ne giren bir yapım.

John'un program notlarında Lloyd Newson şöyle diyor:

"O zaman ölüm hakkında değil, aşk ve yaşam hakkında bir eser yapmam gerektiğini anladım... Sonra John ofisimize girdi. Görüşmesinden sonra eserin ağırlıklı olarak bir adamın hikayesini, onun hikayesini takip edeceği netleşti. Bu kişisel bir bakış açısı, bir görüşler kolajı değil."

DV8 Physical Theatre, şaşırtıcı kalitede işler üreten ve genellikle diğer toplulukların, diğer eserlerin cesaret edemediği alanlara giren sıra dışı bir topluluk. Dans ve fiziksel ifade yoluyla anlatılan bir 'verbatim' (kelimesi kelimesine) tiyatro; fiziksel ifadenin yüce diliyle aktarılan ve paylaşılan gerçek hikayeler, gerçek kelimeler, gerçek deneyimler.

Newson, vermek istediği mesaja bağlı olarak her türlü farklı duyguyu ve bakış açısını aktarabilen bir fiziksel hareket tarzı yaratıyor. Burada, John'da, bir adamın sıra dışı hayatının uç noktaları üzerine bir eser ortaya koyuyor ve bu hikayeyi solo çalışmalar, ikili çalışmalar, toplu sahneler ve diyaloglar aracılığıyla anlatıyor; bunların hepsi sürükleyici bir bütün oluşturan bir uyuma, karaktere ve forma sahip.

John zor bir geçmişten geliyor. Babası annesini dövmüş, kız kardeşine ve bebek bakıcısına tecavüz etmiş. Annesi alkole sığınmış ve kimse fark etmeden tek başına ölmüş. Erkek kardeşleri ölmüş veya ondan koparılıp alınmış. Kadınlarla pek çok ilişkisi olmuş, çocuk sahibi olmuş, sosyal yardımlarla yaşamış, uyuşturucu kullanmış ve birden fazla kez hapse girmiş. Program notlarında belirtildiği üzere: "Denetimli serbestlik yurdundan çıktığı gezintilerde, çoğu kişi tarafından bilinmeyen bir dünyada yaşayan, kendisi gibi bir araya gelen ve hepsi bir şeyler arayan bir grup adam keşfetti: aşk, kaçış, onaylanma, seks ya da sadece bir eşlikçi."

Newson bu hikayeyi amansızca, nesnel bir şekilde ve gerçek bir tiyatro üslubuyla anlatıyor. Bu, daha önceki DV8 yapımları dahil, daha önce gördüğünüz hiçbir şeye benzemeyen olağanüstü bir başarı. Aynı anda hem içsel hem şaşırtıcı hem aydınlatıcı hem de sürprizlerle dolu.

Newson eser boyunca, eşleşme üzerine sayısız varyasyon içeren fiziksel bir dil kullanıyor. Bedenler birbirine dolanıyor, kenetleniyor, sarmalıyor; harekette genellikle mevcut olan bir ikilik duygusu var. Bu; ailevi, cinsel ve hatta aynı dünyada sadece yan yana geçen kişilerin ilişkilerini kurmaya hizmet edebiliyor. Ancak akışkanlık, duygu ve anlatıyı aktarma konusundaki benzersiz yetenek ve (oldukça zor ve karmaşık) tam vücut gelgitleri aracılığıyla elde edilen insani bağ kurma hissi hayranlık uyandırıcı.

Merkezdeki ve ismini esere veren karakter kendi hayat hikayesini anlatırken, farklı anlatı stilleri zahmetsizce birleşerek bir bütünlük oluşturuyor. Hayatının ilk dönemleri, çocukluğunun dehşetini yansıtan monologlarla aktarılıyor (sürekli dönen bir dekordaki yalın tablolar kilit anları çarpıcı bir şekilde gösteriyor), kadınlarla olan sayısız ilişkisi (ki bu ilişkilerin boşluğu bir dizi askı ve elbiseyle güzelce anlatılmış), ölümle karşılaşmaları ve uyuşturucuya düşüşü... Arada başkaları da konuşuyor ama bunun nedeni John'un hayatını bu şekilde hatırlıyor olması.

Ardından hapis sonrasında, John'dan dinlemek yerine mod değişiyor; artık eşcinsel saunaları dünyası olan o gizli kulübe girdiğinde kendisini içinde bulduğu anaforu görüyor ve duyuyoruz. John oraya teselli, güven ve elbette seks için ama bazen de sadece var olmak için gidiyor. Akıllıca kurgulanmış bir şekilde, belirli bir saunayı işleten bir çift olan diğer iki karakter gizli sauna dünyasını açıklıyor ve izleyici, John'un bu dünyaya girdiğinde ve ona alıştıkça hissedeceği o başka dünyaya ait olma duygusunu deneyimliyor.

Sonra işçiler veya müşteriler gibi diğer karakterler konuşuyor; hepsi John'un huzur aradığı yeni çevresine ayrı bir doku katıyor. Belirli bir müşteri olan bir öğretmen, prezervatif kullanmadığı rastgele cinsel yaşamının detaylarını, sevinçlerini ve sonuçlarını anlatıyor; John onun aracılığıyla seçmediği yolu görüyor.

Görünmeyen bir kişi John'a yolculuğu ve hisleri hakkında sorular soruyor. Bir anlatıcı olabilir, bir Tanrı olabilir; bana John'un gelişimi hakkında sorular soran denetimli serbestlik memuru gibi geldi. John'un hikayesini ilerletmek için kullanılan bir başka kalıpların dışındaki yöntem.

Baştan sona sarsıcı; pek çok açıdan zorlayıcı ve rahatsız edici. Ancak sonunda, John'un sakin, belki de huzurlu bir uykuya daldığını duyduğumuzda, hayatının tüm dehşetine, aksiliklerine ve zorluklarına rağmen John'un pes etmeyi reddettiğini görüyoruz. Hayatın sunduğu olasılıkları kucaklıyor ve hayatta kalacak. Ölüm değil, aşk ve yaşam.

Hannes Langolf, John rolünde gerçekten tek kelimeyle muazzam. Performansının oyunculuk kısmını kusursuz bir şekilde yerine getiriyor; acı ve kafa karışıklığı içinde geçen bir hayatın çok gerçek, sarsılmaz ve yoğun bir şekilde ham ifadesini yaratıyor. Bunu, hem narin hem de kaslı, olağanüstü ve becerikli bir fiziksel performansla tamamlıyor. Gören herkeste silinmez bir iz bırakacak çok güçlü bir performans bu.

Taylor Benjamin ve Ian Garside, Gay Sauna'nın işletmecileri olarak harikalar; seks sonrası dışkı temizliği üzerine yapılan tartışma şaşırtıcı olduğu kadar gülünç de. Garth Johnson, gamsız eşcinsel resepsiyonist rolünde çok hoş bir kısa performans sergiliyor ve korunmasız seks bağımlısı öğretmeni her kim oynadıysa (programdan anlayamadım) oldukça parlaktı. Gerçekten de, tüm oyuncu kadrosu cesur, karmaşık ve büyüleyici performanslar sunuyor.

Newson'ın erkek oyuncu kadrosuna sürekli olarak tamamen soyunup havlu taktırdığı, sonra onu çıkarıp tekrar giyindiği ve yeni bir yere geçip süreci tekrarlattığı özellikle zekice bir sekans var. Bu, eşcinsel saunası dünyasına yabancı olanların karşılaştığı bunaltıcı ve sarsıcı sahneleri kestirmeden gösterme etkisi yaratıyor.

Anna Fleischle’ın tamamı ahşap duvarlar, dolaplar ve kapılardan oluşan harika sade dekoru; farklı zamanlarda bir oyuncak bebek evini, bir evi, bir hapishaneyi ve bir saunayı andırıyor. Alanın her zerresi etkili bir şekilde kullanılmış ve döner sahne kullanımı dekorun amacına ve anlatının karmaşıklığına gerçekten anlam katıyor. Işık ve karanlık kullanımını, aydınlatmanın bu eserde gerçek bir karakter olmasını sağlayacak şekilde incelikle ayarlayan Richard Godin tarafından mükemmel bir şekilde ışıklandırılmış.

Newson ömrünü düşündürücü ve kışkırtıcı tiyatro eserleri yaratmaya adadı. John, benzersiz ve önemli bir tiyatro külliyatına yapılmış anlamlı ve unutulmaz bir katkı. Sizi sarsacak ve sizinle yüzleşecek.

Sakın kaçırmayın.