ELEŞTİRİ: Noël Coward's Christmas Spirits, St James Studio ✭✭✭

Charlotte Wakefield, Stefan Bednarczyk ve Issy Van Randwyck. Fotoğraf: Mark Douet Noël Coward'ın Christmas Spirits Oyunu

St James Studio

10 Aralık 2014

3 Yıldız

Noël Coward, Irving Berlin'den bir yıl sonra doğdu; ancak Berlin hem yaşam süresi hem de diğer pek çok açıdan onu geride bıraktı. Berlin'in besteleri Coward'ınkilerle kıyaslandığında bu durum çarpıcı bir şekilde ortaya çıkıyor; Coward bir dahi olsa da Berlin müzik ve söz yazarlığı oyununda ondan bir adım öndeydi. London Pride, maalesef bir I’m Dreaming Of A White Christmas ile aşık atamaz.

Fakat Noël Coward mevzu bahis olduğunda, bütünü oluşturan parçalar sahip olduğu bireysel yeteneklerin çok daha ötesindedir. Coward'da anlatılamaz, elle tutulamaz ve kesinlikle karşı konulamaz bir şey, adeta büyüleyici bir tılsım vardır. Onun gibisi bir daha gelmedi; dünya çapında şöhret ve hayranlık kazanan, kendine has, tam bir Britanyalıydı. Bu başarıyı da sonuna kadar hak ediyordu; o nükte, üslup ve mizahi dürüstlüğün ustasıydı.

Şu anda St James Studio'da sahnelenen Noël Coward’ın Christmas Crackers oyununun program kitapçığında, yazar ve yönetmen Nick Hutchinson şöyle diyor: “Noël Coward ve Blitz (Londra Bombardımanı) dönemine yöneldim, çünkü bu hem St James’ Studio’nun atmosferine uyuyor hem de Noel ruhunun direncini, zorluklara ve korkuya rağmen kutlama arzumuzu simgeleyen en yakın referans noktamız. Churchill’in, silahlar patlarken Coward’ın şarkı söylemesi gerektiği yönündeki telkini, kutlamalarımız için mükemmel bir metafor gibi görünüyor: Büyük Savaş'ta siperlerdeki askerlerin de gösterdiği gibi, yılın en azından bir gününde bizi ayıranları değil, birleştirenleri gülerek, şarkı söyleyerek kutlama arzumuzda ne aşırı duygusallık ne de yapmacıklık vardır.”

Hutchinson ortaya sıra dışı bir Noel seçkisi çıkarmış: biraz şarkı, biraz şiirsel anlatım, biraz anı ve bolca keyifli bir üslup. Coward'ın kendi günlüklerinden ve yazılarından, Charles Dickens, Dylan Thomas ve Ben Johnson'a; raporlardan (eğitiminize bağlı olarak) az bilinen veya aşina olduğunuz edebi eserlere kadar uzanan materyaller, popüler şarkılarla harmanlanınca klasik Noel pandomimlerine gerçek bir alternatif oluşturmuş.

Blitz temalı arka plan (Annie Gosney’nin başarılı işçiliği), günümüzün tasarruf takıntılı ruh haline de maalesef son derece uygun olan ağırbaşlı bir atmosfer yaratıyor. Hutchinson, bu karamsar havanın dağılmasını sağlamak için elindeki materyalin gücüne ve üç oyuncunun yeteneğine güveniyor.

Kullanılan metinler harika bir cazibeye sahip; Noël Coward'ın Noel zamanındaki düşüncelerini ve endişelerini hayal etmek çok zekice bir fikir. Bundan daha da zekice olanı ise, Coward’ı bu şenlik havasına sokmak için Blithe Spirit oyunundan karakterleri ve bu harika farsın diyalog parçalarını bir araç olarak kullanmak. (Kelime oyununu fark ettiniz mi? Hutchinson benden önce yapmıştı zaten).

Fikir olarak oldukça ilham verici. Ancak uygulamada, ulaşabileceği o yüksek zirvelere tam olarak tırmanamıyor. Bunun bir sebebi “Berlin” faktörü: Gösterideki en akılda kalıcı parçalar aslında Coward tarafından yazılanlar değil. Bu parçalara yer vermenin bir hata olduğunu söylemiyorum, aksine çok güzeller; ancak bu ismi taşıyan bir gösteride beklediğiniz şey tam olarak bu değil ve o bildik ezgiler (popüler Noel ilahileri ve muazzam Have Yourself A Merry Little Christmas dahil) Noël Coward’ın yarattığı o kozayı bir şekilde bozuyor. Belki Coward'ın bestelerine ve Ivor Novello gibi Britanyalı çağdaşlarına bağlı kalmak daha verimli olabilirdi: Keep The Home Fires Burning çalınca geçiş çok daha doğal duruyor.

Hutchinson elindeki materyali kullanırken daha cesur davranabilirdi: Bazı anlatılar veya anılar, kısa şarkı parçalarıyla iç içe geçseydi daha etkili olabilirdi. Konuşma ile şarkının sürekli sıralı bir şekilde birbirini izlemesi yer yer boğucu olabiliyor; bazen bu ikisinin beklenmedik birlikteliği sarsıcı derecede etkileyici olabilir. Özellikle de burada olduğu gibi sunum durağansa ve tüm enerji ile çeşitlilik oyuncuların yeteneğine kalmışsa bu daha da önemli hale geliyor.

Hutchinson’ın buradaki en büyük kozu, büyüleyici ve gerçekten yetenekli Charlotte Wakefield. Işıltılı bir kusursuzluğa sahip sesiyle Wakefield, yer aldığı her ana değer katıyor. Onun sesinden Keep The Home Fires Burning, gecenin zirve noktasıydı. Anlatımlarda da mükemmel olan oyuncu, masalsı bir hikaye anlatıcılığı konusunda doğal bir yeteneğe sahip. O kadar iyi şarkı söylüyor ki, birinci perdenin finali olan Have Yourself A Merry Little Christmas'ı onun söylememiş olması şaşırtıcı ve biraz da hayal kırıklığı yaratıyor.

Fakat bu görev Issy Van Randwyck'e verilmiş ki kendisi vokal olarak bu meydan okumanın biraz altında kalıyor. Van Randwyck sönük bir Madame Arcati portresi çiziyor ve performansındaki zorlama neşe, materyalin o sade etkisini azaltıyor. Yine de kendi belirlediği yolda azimle ilerlemesi takdire şayan. En çok, sahneyi arkadaşlarıyla paylaştığı düet ve triolarda başarılı.

En zor görev ise hem Noël Coward'ı canlandırma hem de tüm geceye piyanoda eşlik etme sorumluluğunu üstlenen Stefan Bednarczyk'e düşüyor. Coward'ı oynamak gerçekten zor bir iş ve Bednarczyk taklit yerine çağrışım yapmayı tercih ediyor. Bu anlaşılabilir bir durum ancak bir bakıma kolay yol ve izleyiciyi hayal kırıklığına uğratma ihtimali en yüksek olan seçenek.

Yine de Coward’ın kendisi kadar mahir, etkileyici veya parıltılı olmasa da Bednarczyk onun stilini, tavrını ve aurasını hissettirmeyi başarıyor. Sahnede duran boş martini kadehlerinin bu canlandırmada hakkının verilmesini, Coward'ın o dekadan neşesinden bir parça görmeyi isterdim.

Bednarczyk'in A Christmas Carol'dan Scrooge'u canlandırdığı bölüm, pek çok Coward anlatısı gibi mükemmeldi. Ayrıca Coward'ın kendi besteleri ve sözleriyle kurduğu bağ çok etkileyiciydi; özellikle London Pride ve Don’t Lets Be Beastly To The Germans gecenin hediyeleri gibiydi.

Oyun biraz uzun ve bazı yerlerde fazla ağır ağır ilerliyor; fakat Hutchinson’ın fikri kesinlikle iyi. Biraz daha tempo, Ms Van Randwyck'ten biraz daha az özseverlik ve Coward'ın kendi müziğine biraz daha fazla vurgu, bu Noel ziyafetini çok daha tatmin edici bir hale getirebilirdi.

Bu oyun çocuklara göre değil; seyircinin kişisel anılarına ve Blithe Spirit hakkındaki genel bilgisine fazlasıyla dayanıyor. Ancak nostalji sevenler, ayıracak iki saati olanlar ve