ĐÁNH GIÁ: Kings Of Broadway, Nhà hát Palace ✭✭✭

Kings Of Broadway

Nhà hát Palace

29/11/15

3 Sao

‘Tôi nhận thấy rằng những gì ánh sáng mang lại cho khía cạnh thị giác của sân khấu, thì nghệ thuật phối khí cũng có thể mang lại những điều tương tự cho khía cạnh thính giác.’ Jonathan Tunick

Chỉ trong hai buổi biểu diễn duy nhất, một dàn ca sĩ tài năng cùng dàn nhạc giao hưởng ba mươi nhạc công dưới sự dẫn dắt đầy phong thái của Alex Parker đã mang đến những giai điệu chọn lọc tuyệt vời từ kho tàng âm nhạc của Jule Styne, Stephen Sondheim và Jerry Herman – tất cả đều là những ‘Vị vua của West End và Broadway.’

Đó là một đêm nhạc đầy giá trị, nhưng không phải theo những cách hiển nhiên thường thấy. Dù cá nhân mỗi giọng ca và nhạc công đều có những khoảnh khắc tỏa sáng riêng, nhưng những người hùng thực sự của sự kiện lại là ba nhân vật thầm lặng, tên của họ chỉ khiêm tốn nằm trong một mục nhỏ của chương trình – Jonathan Tunick, Jason Carr và Martin Higgins. Họ chính là tác giả của những bản phối khí bậc thầy, vừa lộng lẫy vừa tinh tế, mang đến những trải nghiệm nghe thú vị và đầy bất ngờ nhất.

Những nhà phối khí hiếm khi được truyền thông chú ý. Nhiều người trong chúng ta nghĩ rằng các nhạc sĩ Broadway tự mình thực hiện mọi bản phối, nhưng thực tế hầu như không bao giờ như vậy. Hơn nữa, công việc của nhà phối khí đóng vai trò then chốt: nó không chỉ là lớp kem trang trí bề mặt. Đó là bảng màu sáng tạo tạo nên điểm nhấn kịch tính cuối cùng cho ý đồ của nhạc sĩ. Họ chính là người thêm vào những lớp màu và vecni cuối cùng để định hình cảm xúc của khán giả. Tuy nhiên, chúng ta rất hiếm khi được chứng kiến công việc của họ bởi vì để tiết kiệm chi phí, thông thường các vở diễn chỉ sử dụng một ban nhạc nhỏ.

Vì vậy, được tận mắt chứng kiến dàn nhạc ba mươi người trên sân khấu dưới sự chỉ huy thanh lịch và lôi cuốn của Alex Parker là một đặc ân thực sự. Khi dàn dây bắt đầu tấu khúc dạo đầu của ‘Gypsy’, cả khán phòng dường như sững sờ, như thể chúng ta chợt nhận ra mình đã bỏ lỡ những điều tuyệt vời đến thế nào bấy lâu nay. Tôi thấy mình mải mê ghi chép về những tiếng trượt của đàn harp, bộ gõ rộn ràng, tiếng đối đáp của nhạc cụ gỗ và những nốt trầm tinh tế của dàn dây – tất cả đã nâng tầm những bài hát quen thuộc theo cách mà trước đây tôi chưa từng chú ý hay đánh giá đúng mức. Có một vài vấn đề về sự cân bằng âm thanh trong hiệp một, nhưng sau giờ nghỉ giải lao, sự kết hợp giữa các nhạc công và ca sĩ trên sân khấu đã trở nên nhịp nhàng và thư thái hơn hẳn.

Đây không phải là một đêm nhạc nhằm tìm kiếm những sợi dây liên kết chủ đề sâu xa giữa Styne, Sondheim và Herman; đơn giản đó là một buổi tôn vinh những đóng góp khổng lồ của họ cho lịch sử sân khấu âm nhạc. Chương trình đã khéo léo đan xen những bản hit nổi tiếng nhất với những tư liệu ít người biết đến hơn. Chính những viên ngọc không phô trương này mới là điều thu hút sự chú ý của tôi nhất. Với Herman, đó là lời nhắc nhở về việc có bao nhiêu ca khúc hay trong ‘Mack and Mabel’ mà chúng ta chưa biết rõ; với Styne, là những bài hát độc lập xuất sắc nhưng ít được biết đến vì vở diễn gốc không trụ lại lâu; và cuối cùng, là sự kỳ diệu trong khả năng thiên tài của Sondheim khi khơi gợi cảm xúc sâu sắc từ việc kết hợp những mảnh giai điệu và hòa âm nhỏ bé nhất.

Dàn 22 ca sĩ thuộc nhiều thế hệ và kinh nghiệm khác nhau, phần lớn đều tận dụng tốt cơ hội của mình, đặc biệt là những người biết cách biến chiếc micro cầm tay thành người bạn đồng hành thay vì vật cản. Có rất nhiều màn solo nổi bật, những bản song ca sôi động và các tiết mục tập thể. Tuy nhiên, định dạng này thực sự tỏa sáng nhất ở những đoạn liên khúc (medley) được chọn từ một vở diễn cụ thể hoặc minh họa cho một dòng nhạc nhất định (ví dụ như tiết mục ‘Parades’ đầy sâu sắc). Bạn sẽ không bao giờ được nghe những ca khúc được nhóm lại như thế này ngoài các sự kiện đặc biệt, và nhờ đó chúng ta có được những góc nhìn so sánh rất thú vị.

Với một danh sách tiết mục đa dạng như vậy, việc lựa chọn tiết mục hay nhất luôn mang tính chủ quan. Cá nhân tôi đặc biệt ấn tượng với Caroline O’Connor qua ‘Broadway Baby’ và ‘Time Heals Everything’ – cô thực sự đã phát triển nhân vật sâu sắc như chính giai điệu vậy. Trong số những gương mặt mới, Richard Fleeshman đã hoàn thành xuất sắc ‘Buddy’s Blues’ – một bài hát rất khó thể hiện nếu thiếu bối cảnh sân khấu (từ ‘Follies’), và Bradley Jaden đã mang đến một cách hiểu mới mẻ, độc đáo cho ‘Maria’ từ ‘West Side Story’. Anna O’Byrne và Jack North đã mang đến một phiên bản ‘Let’s See What Happens’ đầy mê hoặc từ vở ‘Darling of the Day’ vốn ít người biết đến, và North một lần nữa dẫn dắt màn kết thúc đầy hào nhoáng với ‘Put on your Sunday Clothes’.

Có lẽ trái tim cảm xúc của buổi diễn nằm ở chuỗi các bài hát dành cho các nữ chính, nơi cả ba nhạc sĩ đều thể hiện phong độ đỉnh cao của mình. Tôi đã nhắc đến Caroline O’Connor, nhưng Caroline Sheen, Anne Reid, Laura Pitt-Pulford và Janie Dee đều đã đào sâu cảm xúc trong những bài hát này – những tác phẩm dường như có khả năng tái tạo vô tận dưới bàn tay của các thế hệ nghệ sĩ khác nhau. Có lẽ đó là minh chứng rõ nhất cho giá trị bền vững và sức sống vượt thời gian của các nhạc sĩ này trong dòng chảy kịch nghệ hôm nay.

Nhưng, quay lại một chút với chủ đề ban đầu: thật đáng trách cho ca sĩ nào không chú ý đến chi tiết của dàn nhạc! Tôi không muốn khắt khe, nhưng việc Janie Dee hát sai lời trong bản ‘The Ladies who Lunch’ – hát sang Pinter thay vì Mahler – là một sai sót đáng tiếc, bởi vì ngay tại thời điểm đó, bản phối đã khéo léo chèn vào một đoạn nhạc gỗ trích dẫn từ ‘Bản giao hưởng số 4’ của Mahler.

Đây là một đêm nhạc thú vị, tràn đầy tài năng và mang lại sự thư thái xuyên suốt. Thật tốt khi đôi khi chúng ta có thể lùi lại một bước để suy ngẫm về những giá trị âm nhạc chi tiết của các nhạc sĩ này mà không cần đến các thiết bị sân khấu cầu kỳ. Tuy nhiên, dù có bao biện cho việc thiếu thời gian tập luyện, vẫn có những chi tiết dàn dựng chưa chỉn chu lẽ ra cần được xử lý kịp thời. Một số ca sĩ giới thiệu bài hát của mình trong khi số khác thì không. Nếu chúng ta không thể có một người dẫn chương trình (M.C.) tài ba như cố nghệ sĩ Ned Sherrin đã từng làm trong ‘Side by Side by Sondheim’, thì đêm nhạc này thực sự cần một nhân vật như vậy để điều phối và kết nối mọi thứ. Những nhà hát như Palace hay Palladium là những sân khấu lộng lẫy cho các chương trình âm nhạc lớn, nhưng giống như những con tàu khổng lồ, chúng cần sự vận hành tỉ mỉ. Ánh sáng, biên đạo, sự mạch lạc và thiết kế âm thanh đều cần được đầu tư kỹ lưỡng hơn trong những không gian này. Hy vọng lần sau những điều này sẽ được cải thiện. Nếu vậy, tôi chắc chắn sẽ dành tặng thêm một sao cho buổi diễn.