PHỎNG VẤN: Tom Stocks - Người sáng lập Actor Awareness

Không lâu trước đây, tôi có đọc một bài báo mà Dame Judi Dench đã bày tỏ sự lo ngại rằng tài năng diễn xuất đang bị chôn vùi bởi sự phân hóa giàu nghèo. Có vẻ như những người không thể đủ khả năng chi trả cho các khóa đào tạo tại Trường Sân khấu, những người không được nhận vào các chương trình của Trường Sân khấu, hoặc chọn hoàn thành bậc giáo dục đại học tại một trường Đại học, đang bị đẩy vào một lối đi vòng vèo để bước chân vào ngành. Vậy, làm thế nào chúng ta có thể tạo ra sự thay đổi để đảm bảo rằng ngành công nghiệp này mang lại cơ hội công bằng cho tất cả mọi người, bất kể nền tảng xuất thân của bạn là gì?

Đứng trước sự bất bình đẳng và thiếu hụt sự đa dạng đang tràn lan trong ngành nghệ thuật, Tom Stocks đã khởi xướng ‘Actor Awareness’, một chiến dịch nhằm đấu tranh để những diễn viên từ các gia đình kém điều kiện hơn cũng có được những cơ hội tương đương như những người có sự hỗ trợ tài chính mạnh mẽ. Tránh cơn gió thổi bay cái không khí giả vờ của mùa hè trong Spotlight Studios, tôi đã gặp Tom trước đêm diễn scratch night chủ đề ‘Phụ nữ’ của Actor Awareness, để tìm hiểu xem chiến dịch của anh ấy đã đi xa đến đâu, và ngành công nghiệp này còn phải nỗ lực bao nhiêu nữa trước khi các tầng lớp xã hội được coi là bình đẳng, với tài năng là động lực chính.

Chào Tom! Vậy, điều gì đã thôi thúc anh thiết lập chiến dịch này ngay từ đầu?

TS:   Tôi đã hai lần được nhận vào E15, và thật không may, cả hai lần tôi đều phải hoãn việc nhập học vì không đủ khả năng tài chính. Năm đầu tiên được mời nhập học, tôi đã làm đầu bếp 50 giờ một tuần nhưng vẫn không đủ tiền. Lần thứ hai, tôi đã cố gắng làm việc liên tục nhưng dù có một chút giúp đỡ từ bên ngoài, tôi vẫn không kham nổi học phí. Tôi bắt đầu viết vài blog về vấn đề này và mọi người đã phản hồi, nói rằng cần phải làm điều gì đó. Tôi vốn không biết bắt đầu từ đâu, nhưng tôi nhận ra có rất nhiều người cùng cảnh ngộ với mình, vì vậy tôi nghĩ mình sẽ cố gắng hết sức để thay đổi mọi thứ - và Actor Awareness ra đời. Tôi không có đồng nào để đổ vào chiến dịch, vì vậy tôi nghĩ mạng xã hội sẽ là điểm khởi đầu tốt nhất; nó bắt đầu bằng một hashtag, và sau đó tôi thuê The Phoenix Artist Club cho buổi gặp mặt đầu tiên. Từ đó, chiến dịch bắt đầu lăn bánh.

Tom Stocks Thật đáng tiếc là anh không bao giờ có thể theo học E15, nhưng anh đã hoàn thành tấm bằng tại Đại học Newport. Anh tin rằng Đại học đã trang bị cho anh những gì cho ngành công nghiệp này, so với những gì các Trường Sân khấu có thể cung cấp?

TS:   Đại học thiên về đào tạo học thuật nhiều hơn và tôi đoán điểm khác biệt chính là, tại Trường Sân khấu, bạn có một buổi trình diễn (showcase) nơi các nhà môi giới (agent) sẽ tham dự. Ở Đại học chúng tôi cũng có showcase, nhưng chẳng có nhà môi giới nào xuất hiện. Với Đại học - đúng là bạn có một khoản nợ sau khi ra trường, nhưng ít nhất Chính phủ có hỗ trợ, trong khi ở Trường Sân khấu, đó là nguồn kinh phí tư nhân.

Trong khi đang đi học, tôi thấy có một nhà hát địa phương đang dựng vở kịch pantomime ‘Robin Hood’, và tôi nghĩ mình có thể tham gia. Họ tổ chức thử vai cho các vai không lương, nhưng tôi nghĩ: ‘cứ thử xem sao’, và tôi đã được mời đóng vai một trong những vũ công chính. Đã có lúc tôi vừa đi học, vừa đi làm thêm và vừa tập luyện cho vở panto; tôi giải thích với đoàn kịch rằng vì vai diễn không được trả lương nên tôi không thể cam kết biểu diễn mỗi tối. Tôi phải duy trì việc học và công việc làm thêm để đủ tiền trang trải. Cuối cùng, đoàn kịch đã đề nghị trả lương đầy đủ nếu tôi chịu diễn mọi suất, nên tôi đã bỏ việc trong một tháng để tham gia. Tôi vừa tập vở panto, vừa tận dụng giờ nghỉ trưa để tập cho buổi showcase ở Đại học, xoay xở cả hai cùng lúc. Tôi nghĩ đó là một trải nghiệm thực sự tốt vì tôi đã có được công việc chuyên nghiệp đầu tiên, và được mời lại đóng panto vào năm sau, điều này đã giúp sự nghiệp diễn xuất của tôi bắt đầu khởi sắc một chút.

Anh có nghĩ rằng có tương lai nào cho các Khóa học Đại học nếu chúng vẫn bị ngó lơ như những cơ sở đào tạo chuẩn mực không?

TS:   Tôi không nghĩ đó là lỗi của các trường Đại học, tôi nghĩ một số nhà môi giới và những người điều hành ngành này có chút định kiến. Khi bạn vào phòng thử vai và giải thích rằng bạn được đào tạo tại một trường Đại học, họ thường tỏ vẻ xem thường. Vấn đề là phải thay đổi nhận thức về các khóa học Đại học. Tôi không nói rằng mọi trường Đại học đều sẽ tuyệt vời, vì thực tế không phải vậy, nhưng kể từ khi Drama UK - tổ chức kiểm soát các Trường Sân khấu - tan rã; vâng, thật buồn khi họ không còn nữa nhưng đồng thời, đây là cơ hội để hỏi rằng: ‘tại sao bạn cứ phải vào Trường Sân khấu mới có thể làm nghề này? Tại sao một trường Đại học không thể nằm trong danh sách top 20 cơ sở đào tạo được công nhận?’, và ngừng việc quá tập trung vào London.

Anh nghĩ ngành công nghiệp này đang dựa trên điều gì trước cả tài năng, và anh nghĩ các giám đốc casting cùng những chuyên gia khác trong ngành có thể làm gì để giúp thay đổi? Ví dụ, anh có ủng hộ việc tổ chức nhiều cuộc thử vai mở (open audition) hơn không?

TS:   Nó dựa trên nhiều thứ nhưng hiện tại, tiền bạc dường như là tấm vé thông hành. Ví dụ, bạn không thể vào Trường Sân khấu nếu không có đủ tiền đóng học phí như tôi, vì vậy bạn phải tìm một con đường khác. May mắn cho tôi, đó là Actor Awareness, nhưng không phải ai cũng có thể bắt đầu một chiến dịch như tôi đã làm.

Tôi nghĩ các buổi thử vai mở được tổ chức để đánh bóng hình ảnh là đang mang lại cơ hội công bằng, nhưng phần nhiều chỉ là để quan hệ công chúng (PR). Đôi khi, những điều tuyệt vời có thể đến từ một buổi thử vai mở nhưng thường thì tôi cảm thấy các vai diễn đã được chọn sẵn từ trước, và những diễn viên như tôi chỉ được nhen nhóm một chút hy vọng giả tạo.

Tôi không nghĩ các lớp workshop mang lại hiệu quả nhiều. Chúng làm tôi bực mình. Tại sao bạn phải trả 50 bảng để gặp một giám đốc casting, để hỏi vài câu, rồi trả tiền cho ý kiến của họ? Tôi cũng có thể đưa ra ý kiến, và nó cũng tốt chẳng kém gì ý kiến của họ. Thường thì bạn nghĩ rằng mình sẽ được một giám đốc casting hay một nhà môi giới để ý tại những buổi workshop này, đôi khi thì có, nhưng đa phần là không. Nếu bạn định tham gia workshop, hãy trả tiền cho cái gì đó thực sự xứng đáng với thời gian của bạn, chứ đừng chỉ trả tiền để mua ý kiến của ai đó. Nếu bạn không nhận được ý kiến mong muốn, nó có thể phá hỏng cả sự nghiệp của bạn vì bạn sẽ nghĩ rằng mình không đủ giỏi. Thật ra, bạn rất giỏi! Chỉ là người đó không nghĩ vậy thôi, và đoán xem - còn hàng ngàn giám đốc casting khác có thể sẽ nghĩ bạn xuất sắc. Bạn cần ngừng làm một con rô-bốt trong ngành này và hãy là chính mình. Ví dụ, tôi không mặc đồ đen khi đi thử vai, vì điều đó không thể hiện được cá tính của tôi. Tôi sẽ mặc đồ thể thao, đi giày sneaker và nói thật, điều đó đã từng giúp tôi có được vai diễn. Đừng đi thử vai và diễn theo một cách cụ thể chỉ vì một giám đốc casting nào đó bảo bạn làm như vậy. Chúng ta thường quá sợ thử những cách khác vì e ngại một ai đó sẽ không thích.

Ngoài ra, thật kỳ lạ là bạn không thể là một diễn viên nếu không có Spotlight, nhưng để lên được Spotlight, bạn phải tốt nghiệp từ một cơ sở đào tạo được công nhận, hoặc có ba vai diễn chuyên nghiệp trong hồ sơ. Nó giống như một vòng quẩn quanh. Làm sao bạn vào nghề được nếu không qua Trường Sân khấu, và nếu không qua Trường Sân khấu, làm sao có vai diễn chuyên nghiệp, trừ khi bạn phải cực kỳ sáng tạo và bứt phá? Nhiều Trường Sân khấu đang dạy những thứ cũ kỹ, cố gắng đẩy bạn thẳng vào khu West End. Tại sao chúng ta không dạy mọi người cách làm kịch giáo dục (T.I.E), vốn là cách khởi đầu của rất nhiều người? Tại sao chúng ta không dạy mọi người cách tự dàn dựng tác phẩm của riêng mình và khuyến khích viết kịch bản mới? Đó mới là chìa khóa hiện nay - tự tạo ra sản phẩm của mình thông qua các nền tảng như những đêm diễn scratch night của chúng tôi để được các nhà môi giới chú ý.

Các đêm diễn scratch night của anh đã gặt hái được thành công lớn. Chúng đã phát triển như thế nào kể từ sự kiện đầu tiên?

TS:   Trong đêm scratch night đầu tiên với chủ đề ‘Giai cấp lao động’, tôi nhớ mình chỉ nhận được khoảng 20 bản thảo từ các biên kịch, nếu có đến mức đó. Mỗi lần tổ chức, chúng tôi lại nhận được nhiều hơn và với đêm chủ đề ‘Phụ nữ’ này, chúng tôi đã đọc hơn 100 kịch bản. Các đêm diễn diễn ra hai tháng một lần, và năm nay chúng tôi dự kiến có khoảng 7 hoặc 8 đêm. Tôi cũng đang cố gắng lấp đầy các khoảng trống bằng các đêm chiếu phim, diễn ra khoảng 3 hoặc 4 lần một năm.

Chúng tôi đã có khoảng 5 vở kịch được phát triển từ những trích đoạn 15 phút tại scratch night thành các vở diễn dài hoàn chỉnh được diễn quanh London và các vùng khác của Vương quốc Anh, điều đó thực sự rất tuyệt! Một số diễn viên cũng đã tìm được nhà môi giới; chúng tôi đã mất một thời gian dài để đạt đến điểm này, nhưng nó đang hiệu quả. Tối nay, cho đêm scratch night chủ đề ‘Phụ nữ’, có bốn nhà môi giới sẽ đến, điều đó tạo ra một sức hút thực sự. Hiện chúng tôi sản xuất các đêm scratch night tại Spotlight Studios và chúng tôi là đêm scratch night duy nhất tại Anh có trả thù lao, vì vậy chúng tôi đang ngày càng lớn mạnh và chuyên nghiệp hơn.

“Thế gian là một sân khấu, nhưng không phải mọi diễn viên đều bình đẳng” là câu khẩu hiệu cho bộ phim tài liệu mới của anh về các diễn viên thuộc tầng lớp lao động. Khi nào chúng tôi có thể mong đợi bộ phim ra mắt, và làm cách nào để xem được? TS:   Chúng tôi đã gần hoàn tất việc quay phim, vì vậy nó sẽ sẵn sàng vào mùa hè này - thực sự rất hào hứng! Phim sẽ không được đưa lên mạng hay phát sóng trên TV, nhưng chúng tôi sẽ đi tour và tổ chức các buổi chiếu riêng trên khắp Vương quốc Anh, tại London, Manchester và bất cứ nơi nào chúng tôi muốn. Tôi chắc chắn chúng tôi cũng sẽ gửi phim tham gia các liên hoan phim và có lẽ mang vào các Trường Sân khấu. Chúng tôi muốn tạo ra càng nhiều sự chú ý và tranh luận càng tốt. Đã có rất nhiều cuộc thảo luận, nhưng tôi muốn tạo ra một sự thay đổi thực sự với bộ phim, cho mọi người thấy những gì đang diễn ra. Khi tôi nảy ra ý tưởng này, nó thực ra không chỉ dành cho người trong ngành, mà cho cả những người bình thường hiểu được những gì diễn viên, biên kịch và đạo diễn phải trải qua. Họ không thể bỗng nhiên mà được đóng Coronation Street; đó là một con đường gian nan để bước chân vào ngành này, và đó là điều tôi muốn mọi người thấu hiểu. Rất nhiều gương mặt nổi tiếng đã ủng hộ, và một số đã tham gia để đưa ra ý kiến của họ, như Maxine Peake, John Challis (vai ‘Boycie’ trong Only Fools & Horses), Christopher Eccleston, Sam West và Andrew Ellis. Anh đã mang chiến dịch này đến Westminster và đã có các cuộc đàm phán với Đảng Lao động. Điều này diễn ra như thế nào, và cho đến nay những gì đã được thảo luận?

TS:   Tôi nắm được thông tin về một chiến dịch có tên là ‘Acting Up’ và nghĩ mình có thể tham gia. Tôi đã gửi email cho rất nhiều người trong Đảng Lao động và cuối cùng đã có người phản hồi, chúng tôi đã có một buổi gặp mặt nơi tôi được thông báo về những gì đang diễn ra. Họ đang tổ chức cái mà họ gọi là ‘phiên họp lấy chứng cứ’, nơi họ mời những người trong ngành đến nói về những gì đang diễn ra trước khi họ có thể thực hiện bất kỳ hành động nào. Sau khi các phiên này hoàn tất, họ sẽ tổ chức một cuộc họp chính sách, nơi họ tổng hợp tất cả các bằng chứng có được thành văn bản và thảo luận cách đưa chúng vào một chính sách; cuối cùng nó sẽ được trình lên quốc hội. Tôi đã tham gia phiên họp đầu tiên cung cấp các minh chứng của mình, và chúng tôi sẽ chờ xem điều gì xảy ra. Những người điều hành dự án này rất xông xáo và họ thực sự muốn thay đổi. Ít nhất thì vấn đề hiện đã ở cấp chính phủ.

Lời khuyên của anh dành cho những người đang thử vai vào Trường Sân khấu nhưng không đỗ hoặc không thể theo học vì khó khăn tài chính là gì?

TS:   Điều tôi thích ở Đại học là tôi đã học được khía cạnh học thuật. Tại Trường Sân khấu, bạn sẽ có được khía cạnh thực hành, điều đó thật tuyệt vời nhưng theo những gì tôi nghe được, bạn không học được nhiều về các tác giả kịch và bối cảnh lịch sử. Nếu bạn không đủ tiền học Trường Sân khấu, tôi khuyên nên học một khóa Đại học và sau đó tìm hiểu việc học thạc sĩ tại một Trường Sân khấu. Khi đó, bạn có được tinh hoa của cả hai thế giới. Đừng để mình mắc nợ. Nếu chẳng may nghiệp diễn không mỉm cười với bạn, ít nhất lúc đó bạn vẫn có một tấm bằng để dự phòng. Nếu bạn không vào được Trường Sân khấu và cũng không muốn học Đại học, hãy tụ tập một nhóm bạn có cùng đam mê và bắt đầu tự tạo ra tác phẩm của riêng mình. Hãy tổ chức một buổi showcase, mời càng nhiều người càng tốt. Hãy làm những gì có thể để xây dựng danh tiếng tốt, vì đó là điều rất quan trọng trong ngành này. Tôi biết bạn khao khát nó, nhưng đừng tuyệt vọng. Hãy đam mê nhưng phải kiên nhẫn. Trường sân khấu không phải là ‘tất cả’, bạn chỉ cần đào sâu để tìm những con đường khác. Hãy liên lạc và kết nối. Hiện tại, quan trọng là ‘nhất hậu duệ, nhì quan hệ’ (biết ai hơn là biết cái gì). Tôi chuyển đến London mà không quen biết ai cả. Hãy cứ liều lĩnh đi. Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là gì chứ?

TÌM HIỂU THÊM VỀ ACTOR AWARENESS