ĐÁNH GIÁ: Madame Rubinstein, Nhà hát Park ✭✭✭✭✭

Jonathan Forbes, Miriam Margolyes, và Frances Barber trong vổ kịch Madame Rubinstein. Ảnh: Simon Annand Madame Rubinstein

Nhà hát Park

Thứ Năm ngày 3 tháng 5 năm 2017

5 Sao

Đặt vé ngay

Kể từ khi loài người lần đầu tiên biết dùng bột màu, đất đỏ, mực xăm hay lá móng, họ đã sử dụng nghệ thuật để thay đổi diện mạo bên ngoài của khuôn mặt và cơ thể.  Đôi khi những thay đổi này chỉ là thoáng qua, hoặc có thể kéo dài suốt đời, nhưng chúng là một phần tạo nên nhân tính và giúp chúng ta thể hiện bản ngã, sự gắn kết, lòng trung thành hay cả thái độ sống.  Từ rất lâu trước khi 'kỷ nguyên công nghiệp' ra đời, những kỹ thuật, truyền thống, xu hướng và — đúng vậy — cả sự nguyên bản đã khơi dậy sự công nhận, lòng sùng bái, sự tận tâm cho đến cả thái độ thù địch, lòng đố kỵ, giận dữ và vô vàn phản ứng cảm xúc khác.  Nhưng, như Walter Benjamin có thể đã nhận định, chính sự xuất hiện của sản xuất hàng loạt, cung và cầu đã thực sự làm trỗi dậy 'Ngành công nghiệp làm đẹp', và đó chính là sân chơi mà vở kịch này khám phá.

Hai tượng đài sáng lập nên đế chế toàn cầu trị giá hàng tỷ đô la mỗi năm hiện nay chính là Helena Rubinstein và Elizabeth Arden. Vở kịch đưa chúng ta thâm nhập vào thánh địa nội bộ của họ, một thế giới được đặc trưng bởi những văn phòng tọa lạc trên đỉnh các tòa nhà chọc trời ở Manhattan – và những địa điểm xa hoa tương tự.  Tại đó, trước mắt chúng ta hiện ra thập kỷ cuối cùng trong cuộc đời của Rubinstein, qua những lát cắt mô tả guồng quay kinh doanh của ngành mỹ phẩm, đồng thời phơi bày những thực tế sâu sắc của kiếp nhân sinh ẩn giấu đằng sau đó.

Miriam Margolyes trong Madame Rubinstein. Ảnh: Simon Annand Tình cờ đọc được bản thảo từ tác giả John Misto khi đang ở quê nhà thứ hai là Úc, Miriam Margolyes đã bị thu hút mạnh mẽ đến mức bà đã liên lạc với người bạn thân kiêm đồng nghiệp, Giám đốc Nghệ thuật của Nhà hát Park, Jez Bond, để khuyến khích ông triển khai ý tưởng này.  Một sự trùng hợp may mắn khi bà đang rảnh rỗi, cùng với nguồn kinh phí đủ để thực hiện dự án (nhờ các nhà sản xuất Oliver Mackwood, Paul Tyrer và Jamie Clark), cộng thêm may mắn khi mời được nghệ sĩ vĩ đại Frances Barber vào vai Arden, và Jonathan Forbes đầy tài năng trong vai Patrick O’Higgins – trợ lý cá nhân đồng tính, cựu binh chiến tranh – mảnh ghép thứ ba đầy thú vị của Rubinstein. Và bất ngờ có được một khung giờ trống tại Nhà hát Park, thế là — voila! — một tác phẩm đã ra đời.

Bond không chỉ đạo diễn mà còn trực tiếp chỉnh sửa kịch bản qua không dưới mười bản thảo.  Có lẽ — nếu có thêm thời gian — ông ấy sẽ muốn có thêm một vài bản thảo nữa.  Nhưng với những gì chúng ta đang thấy, giá trị của nó đã đủ phong phú để làm hài lòng, hướng dẫn và gây xúc động cho người xem.  Dù mang đậm tính điện ảnh ngay từ đầu, vở kịch vẫn giữ được quy mô sử thi, nhảy vọt từ năm này sang năm khác, qua những thương vụ và thủ đoạn, gián điệp công nghiệp và sự cạnh tranh tàn khốc (đặc biệt là với kẻ thù chung của hai quý bà, Charles Revson - người ngày nay được nhớ đến như một nhà từ thiện, nhưng bạn sẽ không bao giờ nghĩ thế qua cách ông ta bị Lena và Liz vùi dập).  Tất nhiên, mục đích của vở diễn là cống hiến một tầm nhìn sân khấu chứ không phải một bộ phim tài liệu.  Và chính thứ ngôn ngữ sắc sảo, sống động của kịch bản đã thổi hồn vào các nhân vật, mê hoặc và chạm đến trái tim khán giả thông qua những màn tương tác vô cùng đa dạng.

Frances Barber và Miriam Margolyes trong Madame Rubinstein. Ảnh: Simon Annand

Sân khấu thường để trống, và ngôn ngữ kịch phát huy hiệu quả nhất khi ít bị vướng víu bởi đồ đạc nội thất.  Tuy nhiên, sau những màn chuyển cảnh nhanh như chớp của 'Chinglish', nhà thiết kế Alistair Turner của tác phẩm này lại có thiên hướng sử dụng những món đồ nội thất văn phòng Manhattan lộng lẫy, vốn phải được các nhân viên hậu đài di chuyển ra vào dưới ánh sáng âm u trong tiếng nhạc Miles Davis. Điều này gợi ý rằng vở kịch này cuối cùng có lẽ hướng tới những nhà hát nơi các món đồ như vậy có thể tự động trượt ra vào chỉ bằng một cú nhấp chuột máy tính.  Dù sao thì cũng không vấn đề gì.  Mark Howland đã thiết kế ánh sáng rất trang nhã và tinh tế, hòa quyện với âm nhạc của Dimitri Scarlato qua kế hoạch âm thanh của David Gregory.  Chúng ta hoàn toàn có thể bỏ qua những chi tiết chuyển cảnh thủ công ấy.

Tại sao ư?  Bởi vì đằng sau vẻ ngoài cứng rắn, quyết liệt của hai người đàn bà quyền lực trong kinh doanh (vào thời kỳ mà khái niệm đó còn hiếm hoi), có quá nhiều tình cảm chân thành khiến chúng ta chẳng mấy bận tâm đến mạch truyện đôi lúc hơi rời rạc (bất chấp mọi công sức mài giũa của ông Bond).  Xét cho cùng, đây là một vở kịch về ý nghĩa của việc làm người, và không gì định nghĩa một con người rõ hơn cách họ bước vào thế giới này và cách họ rời bỏ nó – cả hai điều này đều được thảo luận và trình diễn ở đây với một sức mạnh phi thường.  Chúng ta quan tâm — thực sự quan tâm — đến những gì xảy ra với Rubinstein và những người xung quanh bà.  Trong cuộc đời rực rỡ của bà, chúng ta thấy những mảnh vỡ của chính thế giới mình lướt qua, trong những cuộc vật lộn của bà là những nét tương đồng với vấn đề của chính chúng ta, trước khi bị cuốn trôi bởi chiếc chổi không ngừng của thời gian (và hãy chú ý đến câu đùa về 'chiếc chổi'!).

Jonathan Forbes trong Madame Rubinstein. Ảnh: Simon Annand

Đúng vậy, những câu đùa.  Kịch bản này tràn ngập những câu thoại hài hước, và chúng được thể hiện trọn vẹn bởi những tài năng rực rỡ trên sân khấu.  Margolyes hiện thân cho sức mạnh tĩnh lặng nhưng mãnh liệt; cách nhả chữ của bà sắc lẹm như axit khắc trên bản đồng.  Barber thì sở hữu giọng nói kỳ diệu như rượu oloroso pha với kem tươi và rắc thêm nấm truffle Pyrenees.  Mỗi giây phút đồng hành cùng họ giống như đang đọc một cuốn tạp chí bóng bẩy, sang trọng mà bạn không thể rời mắt.  Tôi đã nói rằng cả hai đều trông hoàn toàn lộng lẫy trong những bộ trang phục đẹp đến nao lòng mà có lẽ phải cất trong két sắt chưa?  Đối trọng sắc sảo cho cặp đôi này chính là người đàn ông duy nhất họ chấp nhận đứng chung sân khấu: ông O’Higgins.  Anh ta bắt đầu khá bản lĩnh, nhưng dần lộ diện là một người đồng hành dễ tổn thương, vụng về và đôi khi ngớ ngẩn, luôn cần sự chăm sóc và chú ý sát sao của họ.  Thậm chí, chúng ta còn thoáng thấy anh ta trong trạng thái 'không mảnh vải che thân' – một lời nhắc nhở rằng tình dục, ở đâu đó, vẫn ẩn nấp bên dưới mọi lớp vỏ bọc ngoại hình.  Đó là một công thức thú vị và nó hiệu quả.  Suất diễn tại Park có thể đã cháy vé, nhưng tôi tin là 'nguồn hàng' sẽ sớm có mặt tại các rạp khác thôi... Hãy chuẩn bị đón chờ những đợt thông báo mới nhé!

TÌM HIỂU THÊM VỀ MADAME RUBINSTEIN TẠI NHÀ HÁT PARK