RECENSIE: As You Like It, Shakespeare's Globe ✭✭✭

As You Like It

Shakespeare's Globe

25 mei 2015

3 sterren

The Globe is een unieke theaterlocatie. De aanwezigheid van de 'groundlings' u2013 die enthousiaste toeschouwers die er middenin gaan staan, tussen de acteurs en het spel u2013 verandert alles. Ze zijn er voor een goede avond uit, zelfs als er een gitzwarte tragedie wordt opgevoerd. De open ruimte, de buitenlucht en de onbevangen verwachtingen van de groundlings vormen samen een theateromgeving die zijn gelijke niet kent. Zelfs bij het Open Air Theatre in Regent's Park is de sfeer anders: daar zit het publiek braaf te kijken; bij de Globe moeten ze soms aan de kant geduwd worden, worden ze bespuugd of overgoten met water, bloed of wat dan ook. Hun bewegelijke fysieke aanwezigheid is onderdeel van de productie. Ze kunnen, en mogen, niet worden genegeerd.

Hoewel dit de ruimte vitaal en interessant maakt en de regisseur kansen biedt voor vindingrijke ensceneringen, betekent het bijna altijd drie dingen: (a) veel geschreeuw; (b) een gebrek aan lyriek bij het voordragen van de tekst; en (c) schunnige grappen en uiterlijk vertoon om de groundlings aan het lachen te krijgen. Of je het nu leuk vindt of niet, met slechts een enkele uitzondering is dat wat je bij een ticket voor de Globe krijgt.

Blanche McIntyre's herneming van As You Like It, die er nu speelt, vormt daarop geen uitzondering. Ze haalt werkelijk alles uit de kast om Shakespeare's stuk begrijpelijk te maken (dat is het, zeer zeker), pikant (dat ook), boeiend (vrijwel constant) en grappig (vaak genoeg). Er is muziek, dans, travestie, het karkas van een hert, hitsig geduw en getrek, een tapdansende clown en een God van het Huwelijk in vrouwenkleren. Er valt voor de groundlings genoeg te genieten, inclusief de nodige "oohs" en "aahs".

Soms beweren verwaande mensen dat 'echte' acteurs niet aan musical doen. Zeg dat maar eens tegen Judi Dench of Jonathan Pryce, is meestal mijn reactie, maar er is ongetwijfeld sprake van snobisme, vooral bij dat gevaarlijkste wezen op aarde: de casting director. Het fascineert me altijd dat zulke lieden er geen probleem mee hebben om een 'echte' acteur in een musical te casten, maar niets moeten hebben van het idee dat een musicalster ideaal zou kunnen zijn voor een toneelstuk. Wie er zo over denkt, moet zich spoorslag naar de Globe reasten om Daniel Crossley als Touchstone te zien u2013 een clown zo gevat, charmant en verrassend als men zich maar kan wensen.

Touchstone wordt vaak als dodelijk onleuk beschouwd en is dat in veel voorstellingen ook. Maar hier niet. McIntyre en Crossley hebben de aanpak samen herzien, er wat prachtig showy tapdansen in verwerkt (niet alleen met Crossley's voeten, maar metaforisch ook met de woudmeisjes) en een droogkomische, charmante en gevatte Touchstone neergezet. Deze musicalster slaagt waar menig 'echt' acteur voor hem faalde.

Rosalind is een rol die al talloze carriu00e8res heeft gelanceerd, van acteurs zo verschillend als Vanessa Redgrave en Adrian Lester. Michelle Terry neemt de rol hier op zich en geeft een zelfverzekerde, nadrukkelijk op de lach gerichte prestatie waar veel aan te bewonderen valt. Haar personage is gebouwd op haar lust voor Orlando u2013 zodra hij zijn shirt uittrekt om zijn gespierde torso te tonen, zet haar vocale zucht van "Phwoar!" de toon. Vanaf dat moment is het slechts de vraag hoe ze de boel gaat manipuleren om haar zin te krijgen bij Orlando.

Over het algemeen kun je As You Like It op twee manieren benaderen: of het gaat over Orlando en zijn transformatie, of over Rosalind die plannetjes smeedt om Orlando verliefd op haar te laten worden. De meest behendige regisseurs smelten beide benaderingen samen, maar dat vereist een cast van gelijkwaardig niveau. McIntyre kiest er wijselijk voor om van deze herneming het verhaal van Terry's Rosalind te maken en haar jacht op het wasbordje van Simon Harrison... ik bedoel, Orlando. En dus krijgt Terry de vrijheid om zich helemaal uit te leven, wat ze dan ook vol overgave doet. Ze is een zeer grappige, fysieke Rosalind. Haar optreden is als manna uit de hemel voor de groundlings.

Toch schuilt er in Terry een veel betere, subtielere en meer lyrische Rosalind, en het zou prachtig zijn om die kant ooit te zien. Dat ze Shakespeare glorieus en met lyrische virtuositeit kan brengen, bleek al uit haar rollen bij de National en de RSC; er is zelfs een vleugje van dat talent te horen in haar voordracht van de Epiloog hier. Was er maar wat meer lyriek en wat minder lust geweest.

Van zijn kant is Harrison's Orlando een norse hunk, een soort Tarzan uit de jungle van Arden die getemd moet worden. Er is weinig sprake van transformatie bij deze Orlando, maar dat is niet fataal. Frustrerender is de manier waarop de genderverwarring en de daaruit voortvloeiende onderliggende seksuele spanning grotendeels onverkend blijven. Natuurlijk is er u00e9u00e9n prikkelend moment waarop Orlando de 'jongen' Rosalind lijkt te gaan kussen, maar dat is even vluchtig als gespannen. Terry doet weinig moeite om mannelijke trekjes aan te nemen tijdens haar travestie-avonturen, maar ach, gezien de energie van deze productie is dat geen onoverkomelijk probleem.

James Garden zet als de cynische (in de moderne zin van het woord) Jacques een personage neer dat weinig melancholie, maar des te meer sarcasme uitstraalt. Het resultaat is grappig, maar op een heel andere manier dan verwacht. Ook hier lijden de pou00ebzie en het proza eronder, maar aangezien McIntyre daar de nadruk niet op legt, is dat geen verrassing.

Ellie Piercy (Celia), Sophia Nomvete (Audrey) en Gwyneth Keyworth (Phebe) zijn stuk voor stuk luidruchtig en vermakelijk, elk op hun eigen manier. Bij de mannen leveren Perri Snowdon, Jack Monaghan en Phil Whitchurch het beste werk. David Beames is eerlijk gezegd niet overtuigend als Hertog (hij speelt zowel de verbannen als de verbannende hertog) en zeer moeilijk te verstaan; William Mannering is te flets als Orlando's broer, Oliver, en er was geen echt gevoel van verwondering bij zijn eerste ontmoeting met Celia.

De muziek van Johnny Flynn is vreemd maar melodieus, en hoewel het niet echt een gevoel van bos of natuur oproept, zijn de beats duidelijk en is de sfeer meestal raak. Andrew D Edwards breidt het Globe-podium uit met lange hellingbanen, waardoor er meer speelvlakken zijn, meer kansen om tussen de groundlings te mengen en meer mogelijkheden voor dubieuze toneelbeelden. Maar zijn manier om het woud van Arden op te roepen (weinig groen, maar pilaren versierd met gouden krulbladeren) is even vlot (en effectief) als McIntyre's visie op de verschillen in temperament en sensualiteit tussen het hof en het rustieke Arden.

Dit is geen verfijnde of bijzonder romantische As You Like It. Maar het vermaakt met gemak en het hitsige verhaal wordt zeer helder verteld. De rauwe, schunnige energie is zo aanwezig dat de ondertitel Carry On Up The Arden Jungle had kunnen zijn.

En terecht. Dit is de Globe, waar de gunst van de groundlings de hoogste prioriteit heeft. De groundlings worden op hun wenken bediend door McIntyre en haar cast, aangevoerd door de energieke Terry.