RECENSIE: Assassins, Watermill Theatre Newbury ✭✭✭✭

Libby Purves recenseert de musical Assassins van Stephen Sondheim en John Weidman, die nu te zien is in het Watermill Theatre in Newbury.

De cast van Assassins. Foto: The Other Richard Assassins

Watermill Theatre, Newbury

4 Sterren

Boek Tickets

Dit is – voor ons althans – de eerste productie in het Trump-tijdperk van deze meedogenloze musical: een revue-achtige herinterpretatie van alle pogingen, succesvol of niet, om Amerikaanse presidenten te vermoorden, van Abraham Lincoln tot Bush en Reagan. Dit spottende – maar soms ook ontroerende – portret toont menselijk fanatisme, teleurstelling, onbekwaamheid, domheid, ijdelheid, de obsessie met vuurwapens (“verzet een pinkje om de wereld te veranderen”) en pure aandachttrekkery. Iets wat, zo moet ik tussendoor wel opmerken, dubbel ironisch en verontrustend is in een tijd waarin de President zelf de meeste van deze eigenschappen dagelijks op Twitter vertoont.

Evelyn Hoskins en Sara Poyzer in Assassins. Foto: The Other Richard

Maar de show zelf is tijdloos, een klassieker om te koesteren. Voor sommigen zal het altijd te wrang en duister aanvoelen, alsof de genialiteit van Sondheims rijmen ongepast is voor zo'n dodelijk onderwerp. Maar de productie van Bill Buckhurst bezit alle nodige kracht en menselijke ernst: het helpt dat een waanzinnig getalenteerde groep acteur-muzikanten over het podium (en soms de zijkanten) zwerft om Sondheims echo's van de grote Amerikaanse muziekstijlen tot leven te wekken: bluegrass, honkytonk, gospel, vaudeville, Bernstein en jazz. Het werkt ook goed om een jonge vrouw – Lillie Flynn in een geruit westernoverhemd en jeans – als verteller te hebben: zij staat aan de zijlijn en vraagt vanaf het begin klagend: “Waarom deed je het, Johnny?”, terwijl Wilkes Booth raast over zijn slechte recensies en zijn haat voor de “n—- minnende” Lincoln.

De cast van Assassins. Foto: The Other Richard

In de strakke, onafgebroken 100 minuten vallen veel vertolkingen op: de flamboyante Eddie Elliott als de ijdele Charles Guiteau, Steve Symonds als de razende, fulminerende Samuel Byck in een kerstmanpak die 'Americana' bekritiseert en definieert; er is een luchtig intermezzo in de ingebeelde gesprekken tussen Lynette Fromme en Sarah Jane Moore – Evelyn Hoskins en Sara Poyzer – die beiden zonder gegronde reden faalden om Gerald Ford te raken; en er is de tragiek van Jack Quarton als de arme, krankzinnige Hinkley, die dacht dat Jodie Foster hem zou opmerken als hij Reagan zou vermoorden.

Joey Hickman en Jack Quarton. Foto: The Other Palace

Ze ontmoeten elkaar en reageren op elkaar door de decennia heen, met als hoogtepunt een geweldig, spectaculair geënsceneerd ensemble-stuk waarin de geesten uit het verleden en de toekomst zich verzamelen rond de ellendige Lee Harvey Oswald in Dallas. Ze overtuigen hem ervan dat de enige manier om onsterfelijk te worden en te worden opgenomen in de lijst van beruchte beroemdheden, het neerschieten van John Kennedy is, in plaats van zichzelf. Hun argumenten, tijdloos en verraderlijk, doen je de adem inhouden. Zelfs als je de uitkomst al kent.

Het is een huzarenstukje van een voorstelling. En helaas altijd actueel. Waarom reizen Amerikaanse staatshoofden anders in gepantserde limousines, zelfs door The Mall in Londen, terwijl de onze – goddank – nog steeds de gouden koets durft te gebruiken?