RECENSIE: The Prisoner, National Theatre ✭✭

Sophie Adnitt recenseert The Prisoner, nu te zien in The National Theatre, met tekst van Peter Brook en Marie-Hélène Estienne.

Hiran Abeysekera en Omar Silva in The Prisoner. Foto: Ryan Buchanan The Prisoner

Dorfman Theatre

Twee sterren

Reserveer Nu

Heb ik iets gemist?

Dat is tenminste de vraag die ik mezelf stelde toen ik de door Peter Brook geregisseerde productie van The Prisoner verliet in The National. Hoewel het applaus bij de buigingen redelijk enthousiast was (er klonk zelfs wat gejuich vanaf de bovenste verdiepingen) en ik sindsdien tweets heb gezien die de hemel in prijzen, verliet ik de zaal persoonlijk in opperste verwarring. Het is ongetwijfeld het meest raadselachtige stuk dat ik dit jaar heb gezien; het blijft onduidelijk wat het precies probeert te zijn of welke boodschap het wil uitdragen.

De titulaire gevangene is Mavuso, capabel en met bewonderenswaardige fysiek gespeeld door Hiran Abeysekera, die het merendeel van de avond op het toneel staat. Mavuso begaat vroeg in het stuk (buiten het zicht van het publiek) een moord en wordt als straf door zijn oom Ezekiel (Hervé Goffings) verbannen. Hij moet buiten een enorme woestijngevangenis gaan zitten. En ernaar staren. Dat is wat hij de volgende tien jaar doet. Dag in, dag uit. Soms krijgt hij bezoek. Soms praten ze over gerechtigheid. Andere keren maken ze grappen over prostituees en drinken ze gin.

Hervé Goffings en Kalieaswari Srinivasan in The Prisoner. Foto: Ryan Buchanan

De handeling vindt plaats in wat onmiskenbaar een woestijn is; het minimalistische decor verbeeldt zeer effectief een schrale, zonovergoten en verlaten plek. Ook het geluid wordt spaarzaam maar doeltreffend ingezet, met als hoogtepunt het moment waarop Ezekiel met de jonge Mavuso door een bos loopt — de rest van de cast bootst vogels en andere omgevingsgeluiden na.

Het verhaal van de voorstelling zit verpakt in een nogal onhandige omlijsting van een witte, mannelijke reiziger (Donald Sumpter) die aan een soort armoede-toerisme doet. Om de haverklap flitsen we terug naar Mavuso’s zus Nadia (Kalieaswari Srinivasan), wiens trauma en misbruik worden ingezet voor het drama om vervolgens met verontrustend weinig diepgang weer terzijde te worden geschoven.

Het voelt ook enigszins brutaal om dit stuk te verkopen op de beroemde regie van Peter Brook, terwijl het een van de meest fantasieloze ensceneringen is die ik in lange tijd heb gezien. Mensen lopen op en mensen lopen af. Grote delen van het stuk spelen zich af met personages die op de grond liggen of zitten, waardoor ze onzichtbaar zijn voor iedereen achter de tweede rij. Uiteindelijk geeft het publiek de hoop om iets te zien maar op. Het zegt genoeg dat een vroeg moment waarop Mavuso langs de wand van het theater omhoog klimt een visueel hoogtepunt is — men zou toch verwachten dat dergelijke zichtproblemen tijdens de repetities naar voren waren gekomen? Lange, gapende stiltes halen de vaart er volledig uit en op een gegeven moment duurt een reeks lichtstanden die het verstrijken van de dagen aangeeft zó lang dat het bijna op de lachspieren werkt. Omar Silva, die dubbelt als bewaker en dorpsbewoner, brengt wat broodnodige energie in de voorstelling zodra hij verschijnt, maar helaas staat hij simpelweg niet lang genoeg op het toneel.

Donald Sumpter, Omar Silva en Hiran Abeysekera in The Prisoner. Foto: Ryan Buchanan.

Het script, mede geschreven door Brook en zijn mederegisseur Marie-Hélène Estienne, kabbelt zo doelloos voort en is doorspekt met 'zand erover'-clichés, dat het begint te voelen als een straf die net zo eindeloos is als die van Mavuso. Gelukkig zit er hier en daar wat humor in, niet in de laatste plaats wanneer Mavuso na tien jaar verbanning te horen krijgt dat zijn straf eindelijk kan beginnen.

“Nu pas?!” vraagt hij vol ongeloof, “wat heb ik hier dan al die tijd gedaan?” Nou, dat vroeg ik me ook af.

Onvergeeflijk saai en gênant matig; The Prisoner is een enorme teleurstelling van een theaterlegende.

Tot en met 4 november 2018

RESERVEER NU VOOR THE PRISONER