RECENSIE: This Is My Family, Lyceum Sheffield ✭✭✭

Foto: Johan Persson This Is My Family Lyceum Theatre, Sheffield 18 oktober 2014 3 Sterren

Nieuwe musicals hebben altijd de lastigste start. De makers hebben hun visie, maar om hun muzikale kindje op het toneel te krijgen, moeten ze bijna altijd concessies doen. Een producent 'weet immers wat het beste is', wil een specifieke ster in een bepaalde rol, kan de gewenste bezetting van het orkest niet betalen, of eist betere deuntjes, grotere showstoppers of een uitgebreider ensemble (tegenwoordig vaak met minstens één scène waarin de nodige kledingstukken uitgaan). Dit proces kan frustrerend en hartverscheurend zijn, zeker wanneer een producent vervolgens de makers of het genre de schuld geeft als een musical flopt, terwijl de productie zelf de kern van het probleem was.

Dat maakt het besluit van Daniel Evans om Tim Firth's nieuwe musicalkomedie, This Is My Family, te steunen des te lovenswaardiger. Firth schreef zowel het script, de muziek als de liedteksten voor deze productie, die na een korte herneming in het Lyceum nu op tournee door het Verenigd Koninkrijk gaat. De show ging vorig jaar in première in het Crucible in Sheffield en was zeer succesvol. Sinds die tijd is de cast deels gewijzigd, maar verder is deze tourversie grotendeels gelijk aan de oorspronkelijke productie.

Verwacht geen flitsende decors, geen groot ensemble (gekleed of ongekleed), geen uitgebreid orkest, geen spectaculaire dansnummers en geen '11 o'clock show-stopper'. Een cast van zes, een klein bandje, een bescheiden en charmant verhaal en een paar momenten van puur theatrale genialiteit: dat zijn hier de hoofdingrediënten.

En de voorstelling is in bijna elk opzicht prachtig. Er valt ontzettend veel te genieten en het zet je zelfs aan het denken.

Het verhaal is simpel. Pa en ma waren jeugdliefdes die trouwden en nog steeds gelukkig getrouwd zijn. Ze hebben twee kinderen: de oudste is een zoon in zijn rebelse gothic-fase vlak voor de universiteit, de jongste is hun dochter, de ster van de show. Zij is een pientere schrijfster die een prijs wint en haar familie mag meenemen naar waar ze maar wil.

De familiekring wordt compleet gemaakt door een tante (de zus van moeder), een vrouw die het leven en de mannen verslindt met een bijna onvoorstelbare passie, en oma May (de moeder van vader), die langzaam wegglijdt in een wereld van herinneringen.

De handeling wordt voortgedreven door romantiek en het ideaalbeeld van liefde binnen de allesomvattende dynamiek van gezinnen: wat ze zijn, hoe ze werken en wat ze betekenen. Het is misschien bekend terrein, maar het wordt hier gebracht met een hartelijkheid en een aanstekelijke levenslust.

De tweede akte werkt beter dan de eerste, die wat fragmentarisch aanvoelt. Tempo is immers geen vervanging voor een goed plot.

In de tweede akte zitten echter twee opmerkelijke momenten van theatermagie, beide rondom oma May. Zoals in elk gezin is het verhaal van de eerste ontmoeting van pa en ma tot in den treure verteld; iedereen kent elk detail, althans dat denken ze. Maar in de beste scène van de voorstelling onthult May, mede door haar dwalende geest, een geheim dat het oude familieverhaal zowel verandert als verrijkt. Het is prachtig om te zien hoe dit zich ontvouwt.

De tweede vondst is van een geniale eenvoud. Het is een moment van verzoening voor de zoon, van ongekende vreugde voor oma en perfect voor de rest van de familie. Een uiting van liefde en romantiek die deze groep verbindt als een echte eenheid. Als cadeau voor May laat de zoon papieren lampionnen opstijgen die door de zaal van het Lyceum zweven. Werkelijk schitterend.

Het is een flinke opgave om als één persoon verantwoordelijk te zijn voor alle creatieve aspecten. Hoewel Firth goed werk levert, is de muziek niet van het niveau dat een Tony Award zal winnen en is het script hier en daar wat te losjes. De liedteksten komen het beste uit de verf; die zijn uitstekend.

De muziek is aangenaam genoeg, maar voelt vooral als een pastiche. Sommige melodieën doen sterk denken aan hits uit Beauty and the Beast en Billy Elliot, wat ze weliswaar vertrouwd maakt, maar de partituur mist daardoor een eigen, overkoepelende stijl.

De casting helpt de muziek niet overal. Noch Clare Burt (moeder), noch Bill Champion (vader) beschikt over de moeiteloze muzikaliteit om de melodieën volledig tot hun recht te laten komen. Burt overtuigt meer in haar acteerwerk dan Champion, maar ze komen er allebei mee weg. Er zit bovendien een verfrissende, nuchtere kwaliteit in hun vertolking van het huwelijk die zeer effectief is.

Marjorie Yates is voortreffelijk als May, de grootmoeder die de grip op de werkelijkheid verliest door dementie. Het is een subtiele en totaal niet sentimentele rol die emotioneel hard binnenkomt. In de tweede akte staat Yates centraal, een kans die ze met beide handen aangrijpt. Wie het bij haar grote moment droog houdt, heeft professionele hulp nodig. Haar personage brengt moeilijke, belangrijke thema's naar voren en geeft de hele voorstelling diepgang.

Met de jongeren in het verhaal heeft Evans goud in handen: zowel Terence Keeley (Matt) als Evelyn Hoskins (Nicky) zijn uitstekend, zowel in spel als zang. Er spreekt een versheid en oprechtheid uit hun vertolking van de broer-zus-dynamiek. De ontwikkeling van Matt is duidelijker in het script geschreven en Keeley brengt die transitie perfect over. Maar ook Nicky verandert, zij het subtieler. Hoskins doet dit uitzonderlijk goed; voor ouders in de zaal is er een heel herkenbaar 'mijn kleine meisje is groot geworden'-moment dat zelfs de meest nuchtere toeschouwer zal raken.

Rachel Lumberg is perfect als de hartelijke tante die seksadvies geeft, op een motor rijdt en vaker van man wisselt dan van jas. Ze heeft een geweldige stem en neerzetting. Puur kijkplezier.

Daniel Evans begrijpt het musicalgenre als geen ander. Zijn regie is zelfverzekerd, vakkundig en scherp. Hij slaagt erin de inherente zwaktes in het script, de muziek en een deel van de cast handig te verbloemen.

Het decorontwerp van Richard Kent past goed bij de charmante stijl van het stuk. Het sterkste punt is hoe het zowel het heden als het verleden verbeeldt, een effect dat prachtig wordt versterkt door het lichtplan van David Plater.

Er is echter iets flink mis met de geluidsbalans; Nick Greenhill moet dit echt oplossen voordat de tournee verdergaat. Er zit te veel bas in het geluid, wat vaak ten koste gaat van de verstaanbaarheid. Dat moet eenvoudig te verhelpen zijn.

This Is My Family zal waarschijnlijk geen Tony voor Beste Musical winnen, maar het is een innemende en hartverwarmende theaterervaring. Het is nieuw, Brits en interessant theater. Absoluut de moeite waard.