RECENSIE: War With The Newts, Bunker Theatre ✭✭

Julian Eaves recenseert Knaive Theatre's productie van War With The Newts, nu te zien in The Bunker Theatre.

Foto: The Other Richard War With The Newts Bunker Theatre

10 oktober 2018

2 sterren

Boek Nu

Karel Čapek heeft een vaste plek veroverd in de Britse theaterwereld als medeauteur, samen met zijn broer Josef, van het briljante satirische bestiarium dat hier bekendstaat als 'The Insect Play'. Er zijn ook pogingen gedaan om ander werk van hun hand te introduceren: er was enig succes met de sciencefiction-fabel 'R.U.R.' ('Rossum's Universal Robots'), waarin nota bene Ian Carmichael in West End speelde, maar geen van zijn andere creaties lijkt echt voet aan de grond te hebben gekregen. Ondanks diverse pogingen om een plek te vinden voor dit verhaal — een roman die al meermaals bewerkt is voor toneel, als musical en wat al niet meer — is het nog niemand gelukt om er een blijvend succes van te maken. Onvermoeibaar heeft het nieuwe gezelschap Knaive Theatre een pittige, eigentijdse bewerking gelanceerd, waarbij de handeling is verplaatst naar de woelige wateren rond 'Brexitland'. Na een succesvolle reeks op de Edinburgh Fringe — zoals zijzelf en diverse recensiecitaten ons vertellen — is de voorstelling nu neergestreken voor een speelperiode in de moderne, hipster-vriendelijke ondergrondse schuilplaats van de Bunker-groep.

Tyrrell Jones is hier de bewerker en — in een daad van onvervalste moed — tevens de regisseur. En daar, geachte lezer, ligt mogelijk de bron van de voornaamste problemen van deze productie. Hoewel Jones een ratjetoe aan mogelijkheden in de strijd gooit (zoals de 'Divine Miss M' pfleg te zeggen), ben ik er niet zeker van of hij al het vermogen heeft om afstand te nemen en echt goed na te denken over wat daadwerkelijk werkt. Ondanks de aanwezigheid van maar liefst twee dramaturgen (Matthew Xia en Sam Redway), krijgen we nooit echt het gevoel dat al zijn slimme theatrale trucs meer zijn dan een showcase voor fantasierijke en getalenteerde dramastudenten, die alles uitproberen wat ze maar kunnen bedenken, benieuwd naar de effecten die ze daarmee sorteren bij een live publiek. Het is interessant, bij vlagen boeiend, maar naar mijn mening nog mijlenver verwijderd van de pretenties in hun eigen reclame-uitingen.

Natuurlijk luiden de berichten uit Edinburgh dat ze geweldig zijn. De critici aldaar hebben hen dat verteld. Wellicht was het publiek daar gecharmeerd. Maar Edinburgh ligt kritisch en ervaringsmatig erg ver van Londen. Keer op keer zien we deze bejubelde producties uit Caledonia naar de stad komen, om daar — alsof er een vreselijke lokale vloek over rust — te veranderen in nogal chaotische en matig doordachte mislukkingen. Waarom? Ik heb geen flauw idee. Zou het kunnen dat daar boven andere maatstaven gelden dan hier beneden?

Maar goed. De cast is in ieder geval bewonderenswaardig. Er staan er slechts drie op het toneel, maar ze werken zich uit de naad om alles te halen uit een reeks uiteenlopende en markante rollen. Uitblinkend is Everal A Walsh, die een waar feest maakt van zijn half dozijn verschillende personages: zijn stem is een subliem instrument en zijn fysiek en mimiek zijn briljant gedoseerd. Dit is een man die werkelijk een veel grotere plek in onze theaterwereld verdient; ik denk dat ik zijn optreden nooit zal vergeten. Nadi Kemp-Sayfi, de enige vrouw in het gezelschap, vult vijf rollen in en doet dat met toenemend zelfvertrouwen naarmate de avond vordert; ze oogt steeds ontspannener op het podium. Ik weet zeker dat we de komende jaren nog veel van haar zullen zien en horen. Sam Redway, de mededramaturg, acteert ook en is goed in wat hij doet, al heeft hij in essentie twee standen: stil en volks, en stil en adellijk. Hij krijgt echter de lachers op zijn hand (en dat zijn er niet veel, afgezien van wat 'wetende' gniffels) wanneer hij uit een tank tevoorschijn komt in een Union Jack-boxershort. Wanneer een productie moet leunen op zulke goedkope effecten voor de grootste reacties, weet je dat er iets schort.

Foto: The Other Richard

Toch hebben veel mensen hun schouders onder dit project gezet. Het programmablaadje bevat een lijvige lijst met bedankjes waarin enkele zeer gerespecteerde namen voorkomen. Mede dankzij deze steun is het indrukwekkende decorontwerp van Hannah Sibai ongetwijfeld met een minimaal budget tot stand gekomen, maar ze maakt een krachtig en memorabel statement met de middelen die ze heeft en is bijzonder succesvol in het kleden van de acteurs: zij heeft een oog voor theater. Het lichtontwerp wordt niet vermeld — hoewel de show er uitgebreid gebruik van maakt — evenmin als de maker(s) van de ingenieuze videoclips, dus misschien is dat ook allemaal het werk van de creatieve Sibai? In dat geval: alle lof voor haar! De componist, Rob Bentall (die overigens rijkelijk leent van bestaande opnames), krijgt wel een vermelding, en zijn (is het de zijne?) bewerking van 'Sailing By' is een van de meest charmante vondsten in dit geheel. De associate sound designer is Dan Valentine, die veel gaten opvult die vallen door de houterige non-sequiturs in het script.

Ik weet niet of de heer Jones eerdere uitvoeringen van dit werk op het Britse toneel heeft bestudeerd. Hoe dan ook: hoewel hij slechts 70 minuten van uw tijd vraagt voor zijn versie, laat hij die minuten heel, heel, heel lang aanvoelen. Met nog wat meer voorstellingen en de nodige bijsturing zal de productie ongetwijfeld aan snelheid en lichtheid winnen. Ik hoop het maar. Vooralsnog kan ik alleen zeggen dat wat ik zag, hoewel in veel opzichten fascinerend, nog niet echt een voldragen stuk is. Misschien komt dat snel. In elk geval het allerbeste gewenst aan alle betrokkenen!

Tot 27 oktober 2018

BOEK NU VOOR WAR WITH THE NEWTS