RECENZJA: Great Apes, Arcola Theatre ✭✭✭

Mark Ludmon recenzuje adaptację powieści Willa Selfa „Wielkie małpy” autorstwa Patricka Marmiona w Arcola Theatre

Obsada spektaklu „Wielkie małpy” w Arcola Theatre. Fot.: Nick Rutter Wielkie małpy

Arcola Theatre

19 marca 2018

Trzy gwiazdki

Rezerwuj bilety

Rzeczywistość wywraca się do góry nogami dla Simona Dykesa, zdobywcy Nagrody Turnera, który budzi się pewnego ranka i odkrywa, że jest szympansem w świecie rządzonym przez małpy, gdzie ludzie są dzikim gatunkiem żyjącym w ogrodach zoologicznych i afrykańskiej dżungli. To punkt wyjścia dla dowcipnej i niepokojącej nowej adaptacji scenicznej powieści Willa Selfa „Wielkie małpy” (Great Apes), która obnaża cienką granicę między prymitywizmem a cywilizacją oraz zadaje pytania o istotę człowieczeństwa.

Zręczna adaptacja Patricka Marmiona na szczęście odchodzi od pierwotnego pomysłu z książki, według którego cywilizowane szympansy porozumiewają się wyłącznie gestami i pomrukami. Choć te ostatnie pozostały, małpy te posługują się też płynną polszczyzną, rozprawiając o filozofii, literaturze, psychologii czy nauce. Używają Twittera i YouTube'a, kupują w Ikei i oglądają Love Island, co staje się okazją do satyry na współczesne życie – od świata sztuki po biurową politykę.

Ruth Lass i Stephen Ventura w spektaklu „Wielkie małpy” w Arcola Theatre. Fot.: Nick Rutter

Z książki zaczerpnięto zachwycającą językową zabawę – subtelne zmiany w słownictwie „szympaństwa” wywołują na widowni salwy śmiechu, a czasem i jęki zażenowania. Dzieci to „podgatunki”, łóżka stały się „gniazdami”, a partnerzy to „małżonkowie” lub „alfy”, przy czym publiczna kopulacja i onanizm są tu całkowitą normą.

Nie sposób odmówić aktorom oddania w naśladowaniu małpich zachowań: dumnie prężą się na scenie, iskaniu i obwąchiwaniu nie ma końca, podobnie jak całowaniu się po pośladkach – wyglądają jak wyjęci prosto z dokumentu przyrodniczego Davida Attenborough. Nie uświadczymy tu masek ani kostiumów – poza luźnymi brązowymi spodniami, które podkreślają, że dla tych cywilizowanych małp nagość poniżej pasa jest tabu. To zasługa obsady oraz reżysera ruchu Jonniego Riordana i eksperta od małpialnej fizyczności, Petera Elliotta. Dzięki nim widz błyskawicznie zapomina, że nie ogląda prawdziwych szympansów dyskutujących o Wittgensteinie, Dantem czy Freudzie. Niepokojącą aurę nowej rzeczywistości Simona potęguje śmiała oprawa dźwiękowa Dana Balfoura oraz reżyseria światła Matta Haskinsa.

Mimo absurdalnego założenia, Bryan Dick jest niezwykle przekonujący i intensywny jako Simon, zmuszony skonfrontować się ze swoją nową postacią. Obsada po mistrzowsku realizuje ten odważny koncept z powagą niezbędną, by efekt końcowy był zabawny – w tym Ruth Lass jako wybitna psychiatra i samiec alfa, dr Zack Busner, który zajmuje się przypadkiem Simona. Reżyseria Oscara Pearce’a jest sprawna, jednak choć spektakl trwa tylko dwie godziny, jest to – podobnie jak pięćsetstronicowa książka – rozbudowana przypowieść oparta na jednym pomyśle. Zbyt mocno polega na grach słownych i komizmie wynikającym z małpich zachowań u postaci o ludzkich cechach, niezależnie od tego, jak bardzo bywa to zabawne. Nie da się jednak zaprzeczyć, że to teatr zapadający w pamięć, który każe nam spojrzeć na bliźnich z zupełnie nowej perspektywy.

Grane do 21 kwietnia 2018 r. w Arcola Theatre

ZAREZERWUJ BILETY NA „WIELKIE MAŁPY” W ARCOLA THEATRE