RECENZJA: Queers część 1, Old Vic Theatre ✭✭✭✭

Queers – część 1

Old Vic Theatre

Cztery gwiazdki

Przez ostatnie sto lat życie gejów i lesbijek zmieniło się nie do poznania, a jednak pod pewnymi względami czas stanął w miejscu. W czterech monologach składających się na pierwszą część cyklu „Queers” w teatrze Old Vic, poznajemy historie trzech mężczyzn i jednej kobiety, osadzone w realiach od 1917 roku aż po współczesność. Choć 50 lat temu homoseksualizm w Anglii i Walii przestał być karalny, a dziś pary jednopłciowe mogą brać śluby, przeszłość wciąż odbija się echem w naszej codzienności.

W utworze „The Man on the Platform” autorstwa Marka Gatissa, młody żołnierz Percy opowiada o przyjaźni z przystojnym, jasnowłosym kapitanem swojego pułku podczas I wojny światowej. Monolog, pełen zmysłowych opisów dźwięków, aromatów i barw, po mistrzowsku oddaje miłość i pożądanie, które mogłyby doprowadzić Percy’ego prosto do więzienia, gdyby tylko się im poddał. Osadzony w 1917 roku tekst przypomina o czyhającym zagrożeniu, przywołując los Oscara Wilde'a sprzed zaledwie dwóch dekad, ale celebruje też radość z dostrzeżenia „tego specyficznego błysku w oku” u drugiego mężczyzny. Jack Derges w roli Percy'ego jest powściągliwy i wzruszający, a w jego spojrzeniu tli się nadzieja, mimo niemożności bycia z ukochanym.

Radośniejszy odcień życia osób nieheteronormatywnych ukazuje Jackie Clune w „The Perfect Gentleman”. Londynka Ellen Mary Page opowiada w nim o wolności i przyjemności płynącej z życia jako Bobby Page w 1927 roku. Z nostalgią wspomina dzieciństwo, przebieranie się w ubrania ojca i odkrywanie pociągu do kobiet, a także późniejszą euforię towarzyszącą przybraniu męskiej tożsamości w sferze publicznej. Gemma Whelan, stylizowana na słynną artystkę music-hallu Vestę Tilley (znaną z kreacji Burlingtona Bertiego), w smokingu i pod muchą wypada fantastycznie. Podobnie jak Percy, Bobby nie rozpacza nad brakiem możliwości zawarcia małżeństwa, lecz z optymizmem patrzy w przyszłość, którą otworzyła przed nią własna pomysłowość.

Z kolei w monologu „I Miss the War” Matthew Baldwina, Jackie – krawiec z West Endu – obawia się, że dekryminalizacja homoseksualizmu z 1967 roku położy kres dreszczykowi emocji towarzyszącemu potajemnym romansom. Wspomina swoje życie jako gwardzista i „chłopiec do towarzystwa” w latach 40. jako pasmo nieustannych przygód w czasach, gdy geje przemykali przez społeczeństwo „niczym węgorze”, ocierając się o siebie i natychmiast znikając w mroku. Podczas gdy wielu żyło w strachu, Jackie odnalazł szczęście w świecie, w którym „zawsze wiedział, na czym stoi”. Tekst, gęsto naszpikowany slangiem polari i błyskotliwymi puentami, otrzymuje „fantabulosę” oprawę dzięki świetnej roli Iana Geldera.

Współczesność portretuje Gareth McLean w „Something Borrowed”. Poznajemy Stephena, który korzysta z owoców liberalizacji prawa, szykując się do ślubu ze swoim amerykańskim partnerem. W przeciwieństwie do bohaterów poprzednich części, Stephen może budować życie u boku ukochanego, ale ta wolność niesie nowe wyzwania. Lęk przed publicznym okazywaniem uczuć przywołuje bolesne wspomnienia dorastania w atmosferze nagonki i szkolnego szykanowania, podsycanego przez słynną „Sekcję 28”, zakazującą „promocji” homoseksualizmu. Ćwicząc przemowę weselną, Stephen wciąż szuka swojego miejsca w świecie, w którym geje i lesbijki mogą wreszcie liczyć na bajkowy finał. Mark Bonnar funduje nam emocjonalny rollercoaster, tworząc postać pełną humoru i autentycznego wzruszenia.

Pierwsze cztery monologi „Queers” naświetlają trudy życia przed zmianami ustawowymi sprzed pół wieku, ale zamiast przygnębiającej martyrologii, otrzymujemy pochwałę hartu ducha i radości odnalezionej wbrew bigoterii. W reżyserii Marka Gatissa i Joe Murphy'ego powstał spektakl przejmujący, zabawny, a przede wszystkim niosący nadzieję.

Drugą część „Queers” można zobaczyć w Old Vic w poniedziałek, 31 lipca 2017 r. Telewizyjne wersje wszystkich ośmiu monologów będą emitowane na kanale BBC4 o godzinie 21:00 każdego wieczoru od 31 lipca do 3 sierpnia.