Wife to James Whelan: Odkryty na Nowo Irlandzki Dramat z Lat 30. XX Wieku Błyszczy w Jermyn Street Theatre

Jest coś ekscytującego w oglądaniu zapomnianej sztuki, która z hukiem powraca do życia, i dokładnie to dzieje się właśnie w Jermyn Street Theatre za sprawą Wife to James Whelan. Napisany przez w dużej mierze pomijaną irlandzką dramaturżkę Teresę Deevy, ten dramat z lat 30. XX wieku otrzymuje teraz barwny, emocjonalnie wielowarstwowy powrót na scenę w reżyserii Jonathana Banka i jego Mint Theater company. Spektakl gra do 25 lipca i jest produkcją, która nagradza ciekawość: widzowie spodziewający się znajomej opowieści o małżeńskim domostwie odkryją zamiast tego przenikliwą, świeżą sztukę o ambicji, romantycznych możliwościach i druzgocących konsekwencjach podjętych i odkładanych wyborów.

Niemal zapomniana dramaturżka powraca na scenę

Teresa Deevy była niegdyś znaczącym głosem w irlandzkim teatrze, jednak jej twórczość w dużej mierze zniknęła z repertuaru. To czyni ten powrót tym bardziej pożądanym. Wife to James Whelan nie jest, jak mogłaby sugerować tytułowa fraza, historią o kobiecie definiowanej przez swojego męża. W rzeczywistości przez niemal całą sztukę pełen uroku Fiach Kunz jako James Whelan nie jest żonatym. Zamiast tego scenariusz Deevy stanowi wnikliwy portret małego irlandzkiego miasteczka — jego plotek, rywalizacji i złożonych emocjonalnych prądów przepływających między zgraną grupą przyjaciół na przestrzeni kilku lat.

Jonathan Bank udowodnił już swoje wyczucie w odkrywaniu dramaturgicznych klejnotów przeszłości w tej siedzibie: jego niedawny powrót do Yours Unfaithfully Milesa Mallesona był porywającym odkryciem na nowo. Dzięki Wife to James Whelan Bank dowodzi, że misja Mint Theater polegająca na popularyzowaniu zaniedbanych sztuk znakomicie sprawdza się w kameralnych londyńskich przestrzeniach off-West End.

Fabuła: ambicja, miłość i upływ czasu

Sztuka otwiera się zwodniczo pogodną sceną pierwszego aktu. Poznajemy sympatycznego Toma (Patrick McBrearty) i Billa McGafferty'ego (Darragh Feehely), którzy żartują z uroczą Nan Bowers (Cliona Flynn). Przez ich swobodną, plotkarską rozmowę zyskujemy żywe poczucie miasteczka i jego hierarchii: Bill wyjeżdża na nową posadę, podczas gdy wszyscy są pod wrażeniem tego, że Whelan zdobył wymarzoną pozycję w Dublinie, pokonując kilku lokalnych rywali. Gdy sam Whelan się pojawia, jest zarozumiały i pewny siebie, zdający się być przekonanym, że Nan będzie na niego czekać. Ale Nan ma oko na innego chłopaka, Jacka. W tle stoi rozsądna, mniej efektowna Kate (Eavan Gaffney), przyjaciółka wszystkich, cicha, oddana i niezawodna.

To przytulne otwarcie starannie zarysowuje charaktery i dynamikę grupy. Prawdziwy dramat nadchodzi jednak po przerwie, gdy mija siedem lat. Jesteśmy teraz w biurze „Silver Wings Motor Services" Whelana. Tom jest jednym z jego kierowców. Will, młodszy brat Nan (grany z odrobiną groteskowej absurdalności przez Davida Rawle'a), wyrósł na dumnego młodzieńca pracującego w recepcji. Kate pojawia się i znika, pewniejsza siebie niż wcześniej, podczas gdy nowa postać, bardziej elegancka i natarczywa Nora, daje jasno do zrozumienia, że chce zostać żoną Jamesa Whelana.

Whelan jest jednak dziwnie niezręczny wobec zalotów Nory, mówiąc jej, że „pokazuje się w ten tani sposób", i wyznając: „Nigdy nie rozmawiam długo z Norą, żeby nie poczuć rozczarowania." Język Deevy jest piękny: oszczędny, a zarazem odkrywczy, z rytmem prawdziwej mowy wzniesionej przez poetycką precyzję.

Doskonała gra zespołowa i ciężar minionych lat

Jednym z największych osiągnięć tej produkcji jest sposób, w jaki radzi sobie z upływem czasu. Dzięki drobnym, inteligentnym zabiegom i znakomitej grze aktorskiej cały zespół oddaje ciężar siedmiu lat. Nan wraca do biura w czarnej chustce — owdowiała, z dzieckiem, szukając pracy. Jest zmęczona i pokonana. Whelan stał się twardszy i surowszy. Tom stał się bardziej spostrzegawczy. Dawne urazy i dawne miłości trwają jednak nadal: jak zauważa Whelan, Nan nadal ma „to samo miękkie spojrzenie, co zawsze."

Emocjonalne podteksty osiągnięte są pięknie i subtelnie. Gdy Whelan wybucha: „Nic mnie nie trapi. Jestem zupełnie szczęśliwy", słowa brzmią całkowicie wiarygodnie właśnie dlatego, że wszystko w jego zachowaniu sugeruje coś przeciwnego. Podobnie gdy Will niespodziewanie staje do konfrontacji z szefem w sprawie jego zachowania, chwila ta uderza z siłą, bo grunt pod nią był misternie przygotowywany.

Fiach Kunz zakotwicza produkcję jako Whelan charyzmatyczny, lecz coraz trudniejszy do odczytania. Cliona Flynn wnosi autentyczny patos do powrotu Nan, podczas gdy Kate Eavan Gaffney jest wzorem stonowanego uczucia. Tom Patricka McBrearty'ego jest cichym objawieniem: jego przenikliwe rozumienie sytuacji zarysowane jest zaledwie kilkoma pięknie zaobserwowanymi momentami. David Rawle odnajduje zarówno komizm, jak i prawdziwe wzruszenie w roli Willa, którego młodzieńcza brawura skrywa głęboką lojalność.

Dramaturgiczne arcydzieło, które zmienia wszystko

Przez większą część sztuki emocjonalna trajektoria wydaje się sentymentalnie oczywista. Zdajemy się wiedzieć, co się stanie i co powinno się wydarzyć między tymi wciąż młodymi ludźmi. Deevy jest jednak dramaturżką odważniejszą niż to. Serwuje jeden niezwykły dramatyczny moment, który wywraca do góry nogami wszystko, czego oczekiwaliśmy. To zwrot, który jest jednocześnie zaskakujący i nieuchronny — znak rozpoznawczy naprawdę wybitnego pisarstwa dramatycznego.

Gdy przed ostatnią sceną mija kolejne sześć miesięcy, rozwiązanie skłania do dokładnie tego, co zawsze czynią najlepsze sztuki: do refleksji, z pewnym niepokojem, nad dalszymi losami bohaterów. Co będzie dalej? Czy są szczęśliwi? Sztuka odmawia odpowiedzi i właśnie ta odmowa czyni ją jeszcze bardziej poruszającą.

Dlaczego ten powrót ma znaczenie

Marginalizacja Teresy Deevy w irlandzkim i brytyjskim kanonie teatralnym to jedna z tych cichych niesprawiedliwości, które takie powroty mogą zacząć naprawiać. Jej pisarstwo ma emocjonalną inteligencję Czechowa, społeczną przenikliwość Seana O'Caseya i głos całkowicie jej własny. Fakt, że irlandzka dramaturżka z lat 30. XX wieku mogła pisać z taką wyrafinowaną subtelnością o ambicji, pożądaniu i kompromisach codziennego życia, przypomina, że historia teatru jest pełna zakopanych skarbów.

Jonathan Bank i Mint Theater company zasługują na ogromne uznanie za przywrócenie tej sztuki. Kameralna przestrzeń Jermyn Street Theatre doskonale pasuje do domowej skali Deevy: to postacie, które zdają się być na wyciągnięcie ręki, a emocjonalne stawki — choć nigdy melodramatyczne — czuć jako po cichu ogromne.

Czy warto zarezerwować bilety?

Wife to James Whelan to satysfakcjonujący, skłaniający do refleksji wieczór w teatrze, idealny dla każdego, kto kocha starannie skonstruowany dramat i jest ciekaw głosów z przeszłości zasługujących na ponowne wysłuchanie. Gra zespołowa jest jednolicie mocna, pisarstwo jest piękne, a ostatni dramatyczny zwrot będzie długo z wami po wyjściu z teatru.

Spektakl gra w Jermyn Street Theatre do 25 lipca. Jeśli pociągają was kameralne, skupione na postaciach sztuki z prawdziwą głębią emocjonalną, to jest pozycja warta waszego czasu.

Przejrzyj nasz pełny wybór londyńskich spektakli, by znaleźć więcej rekomendacji, lub odkryj najlepsze produkcje off-West End aktualnie grane na scenach.