ELEŞTİRİ: Brutus And Other Heroines, Harriet Walter ✭✭✭✭

Brutus and Other Heroines

Hazırlayan: Harriet Walter

Nick Hern Books

Dört yıldız

Amazon üzerinden bir kopya satın alın

Harriet Walter, Venedik Taciri'ndeki Portia'dan Kleopatra ve Lady Macbeth'e kadar Shakespeare'in neredeyse tüm görkemli kadın rollerini canlandırdı. Orta yaşın sonlarına doğru, yönetmen Phyllida Lloyd onu Shakespeare'in bazı büyük erkek rollerini üstlenme olasılığına ikna edene kadar, kendisine hitap edecek yeni bir rol kalmadığını hissediyordu. Walter, aydınlatıcı yeni kitabı Brutus and Other Heroines'de (Brutus ve Diğer Kahraman Kadınlar), Lloyd'un çığır açan tamamen kadınlardan oluşan Julius Caesar ve Henry IV prodüksiyonlarına giden süreci ve düşünce yapısını bizlerle paylaşıyor.

Kitap, Walter'ın 2012'de Donmar Warehouse'da Brutus'u canlandırdığı ilk yapımdan önce ele aldıkları soruları gözler önüne seriyor. Walter için asıl mesele bir "izin" meselesiydi; kendisi ve seyirci, tamamen kadınlardan oluşan bir Julius Caesar oyununu sadece bir gösteriş çabası değil de, yapılmaya değer bir iş olarak kabul edecek miydi? "Bir oyuncu olarak, bir erkeğin daha iyi yapamayacağı neyi bir erkek rolüne katabilirim?" diye soruyor. Geçen yılki başkanlık seçimlerinde Hillary Clinton'a yönelik cinsiyetçi saldırılarla paralellikler kuran Walter, bir kadın olarak insanların neden kendisini klasik bir erkek rolüne uygun görmeyeceğini hissettiğini analiz ediyor. "Tipik bir kadın tutumum vardı," diye itiraf ediyor: "Kendimi buna hak sahibi görmüyordum." Bu derin iç hesaplaşmanın ardından bile, tüm rollerin kadınlar tarafından oynanması için bir nedenleri olması gerektiğini düşünerek, oyunun bir kadın hapishanesinde geçmesi konseptini geliştirdiler. Bu tercihin hem sahneleme açısından birçok faydası oldu hem de "kadın seslerinin kültürel tarihimizin merkezinden büyük ölçüde dışlanma biçimi için mükemmel bir metafor" sağladı.

Clare Dunne ile Henry IV

İkinci yapım olan Henry IV'te Walter, 2014 yılında Donmar'da prömiyerini yapan ve her iki bölümün de iki saatlik bir versiyonunda başrolü oynadı. Walter, Julius Caesar'da olduğu gibi, kadınlar tarafından canlandırıldığında bazı sahnelerin yeni bir boyut kazandığına dikkat çekiyor. Hotspur, Glendower ve Mortimer'in savaştan sonra ülkeyi bölüşmek için tartıştıkları sahneyi anımsarken, erkeklerin o kasıntı tavırlarının nasıl bir "oğlan çocuklarının oyun parkındaki kavgasına" dönüştüğünü anlatıyor: "Rollerde kadınlar varken, erkek davranışlarının belirli yönlerinin saçmalığını daha iyi vurgulayabildik."

Bununla birlikte, kitabın Henry IV ve Brutus rollerine dair incelemeleri sadece toplumsal cinsiyetin çok ötesine geçerek; araştırma, prova ve performans süreçlerinden doğan büyüleyici içgörüler sunuyor. Walter'ın canlandırdığı Shakespeare rollerinin derinlemesine bir analizini sunan bu eser, karakterleri hem oyun içindeki kadın rollerinin bağlamına hem de yazıldıkları döneme yerleştiriyor. Walter, bir oyuncunun, kadınları ancak erkek merkezli erdem ve iffet tanımlarıyla gören ataerkil bir toplumda var olan kadın karakterleri nasıl ele alabileceğini inceliyor. Ayrıca Shakespeare'in kadın rollerini erkek çocuklar için yazdığı gerçeğine ve bunun, sadece bir erkeğin söylemesine izin verilecek müstehcen mizah da dahil olmak üzere, kadınlar için daha iyi roller yazmasına nasıl olanak sağlamış olabileceğine değiniyor.

Julius Caesar

Walter, 1987'de Manchester Royal Exchange'deki Venedik Taciri'ndeki Portia'dan On İkinci Gece'deki Viola'ya, Kuru Gürültü'deki Beatrice'e ve nadiren sahnelenen Cymbeline'deki Imogen'e kadar, erkek kılığına giren genç kadın kahramanlara ve bunun diğer karakterler ile seyirci üzerindeki etkisine yeni bir ışık tutuyor. Tartışmalı oyun "Yeter ki Sonu İyi Bitsin"deki (All's Well That Ends Well) Helena'yı tartışırken, onu pasif erdem gibi geleneksel kadınsı nitelikler yerine eylemleriyle kendini kanıtlayan kusurlu ama güçlü bir kahraman olarak görüyor. Ophelia, Lady Macbeth ve Kleopatra gibi büyük trajik roller üzerine olan bölümlerde cinsiyet sınırlarının daha da ötesine geçerek, bir performansın provadan prömiyer sonrası sürece kadar nasıl evrildiğini hissettiriyor. Kitap boyunca metin ve performans hakkında sunduğu genel gözlemler, hem akademisyenlerin hem de bu karakterleri canlandıracak her cinsiyetten oyuncunun ilgisini çekecek nitelikte.

Walter, 2016'da Lloyd'un üçüncü tamamı kadınlardan oluşan yapımında bir başka büyük rol olan Prospero'yu canlandırdı; ancak bu deneyim kitaba dahil edilemeyecek kadar geç gerçekleşmişti. 31 Mart'ta National Theatre'daki bir söyleşide kitabın temalarından bazılarını derinleştiren oyuncu, pek çok Shakespeare rolünün sadece cinsiyete bağlı olmadığını, aynı zamanda statüyle ilgili olduğunu vurguladı. Seyircilere, "Prospero muhtemelen oynadığım en özgürleştirici rollerden biriydi," dedi. "O rolde kendimi inanılmaz derecede akışkan bir cinsiyette hissettim. Prospero ile sadece bir baba ya da anne değil, bir ebeveyn olduğumu düşündüm. Hayatının sonuna yaklaşan, çocuğunun gitmesine izin veren, insanları affetmeye çalışan ve dünyayla barışan yaşlı bir insanım."

Patrick Stewart ile Antony ve Kleopatra

Walter, Lloyd’un üçlemesi ve diğer oyuncuların cinsiyet değiştiren performanslarının, kadınların erkek rollerini oynaması için daha fazla potansiyel olduğunu gösterdiğine inanıyor. Ancak kitabın dokunaklı sonsözünde, Shakespeare'in Lady Macbeth ve Kleopatra'dan sonra yaşlı kadınlar için daha fazla büyük rol yaratmamış olmasından duyduğu hayal kırıklığını dile getiriyor. Will Shakespeare'e hitaben yazdığı içten bir mektupta, "Şu an senin için çok yaşlı bir kadın sayılırım ve son 10-15 yıldır senin metinlerinden mahrum bırakılmış hissediyorum," diyor. Oyunlara Bechdel testini uygulayan yazar, iki kadının bir erkek dışında bir şey hakkında konuştuğu sadece tek bir sahne (Henry V'te) buluyor. "Bizim hikayelerimiz erkeklerle olan ilişkimizden dolayı değil, insan ırkının birer üyesi olduğumuz için önemlidir. Hayatlarımız ilgini çekmiyor mu? Senin o bilge ve hümanist kucağına dahil edilmeyi çok istiyorum." Tiyatroda yönetmenler ve oyuncuların cinsiyet barikatlarını her zamankinden daha fazla yıktığı bugünlerde, o kucağın kuşkusuz daha da genişleyeceği aşikar.

AMAZON ÜZERİNDEN BRUTUS AND OTHER HEROINES KİTABINI SATIN ALIN