ELEŞTİRİ: Cymbeline, Royal Shakespeare Theatre, Stratford Upon Avon ✭✭✭✭✭

Tiyatronun sevilen ismi Libby Purves, Stratford Upon Avon'daki Royal Shakespeare Tiyatrosu'nda sahnelenen Cymbeline oyununu sizler için yorumluyor.

Cat White (Helen), Conor Glean (Cloten), Marcia Lecky (Lady), Peter De Jersey (Cymbeline) ve Kraliçe rolünde Alexandra Gilbreath. Fotoğraf: Ellie Kurtz Cymbeline

Royal Shakespeare Tiyatrosu

5 Yıldız

Bilet Alın TOPLANIN VE ESKİ Mİ ESKİ BİR HİKAYEYE KULAK VERİN...

Derin bir nefes alın ve arkanıza yaslanın; hikaye biraz karışık: Zamanında bebek oğullarını intikam için kaçıran bir adamı sürgüne gönderen Antik Britanya Kralı var. Kralın geride sadece tek kızı Imogen kalmış; o da soylu olmayan biriyle evlendiği ve kaba saba üvey abisiyle evlenmeyi reddettiği için gözden düşmüş durumda. Gerçek aşkı Roma'ya sürülmüş, orada Imogen'in sadakatinden şüphe etmesi için kandırılmış ve cinayet planları kuruyor. Bu sırada yolumuz Galler'e düşüyor; yaylar, oklar ve omuzlarda taşınan av hayvanları eşliğinde Imogen erkek kılığına giriyor. Ve böylece, farkında olmadan kayıp kardeşleriyle tanışıp görünüşe göre ölüyor. Ama gerçekten öldü mü? Ha, bir de vergi yüzünden çıkan bir savaş ve Romalı askerler var...

Endişelenmeyin, gerçekten. Bayılacaksınız. Yakın zamana kadar RSC'nin başında olan büyük yönetmen Greg Doran'ın, hikaye anlatıcılığı ve berraklık konusunda özel bir yeteneği var. İngiliz edebiyatının geleneksel Shakespeare sınıflandırması —trajediler, tarihsel oyunlar, komediler ve son dönemdeki kurtarıcı "romanslar"— Cymbeline'in hangisine ait olduğu konusunda sıkça akademik tartışmalara yol açmıştır. Ama tüm bunları unutun; bu, uç sınırları zorlamaktan çekinmeyen müthiş bir macera ve Doran bununla ne yapacağını iyi biliyor. Sadece hikayeyi anlatıyor ve bizi büyülüyor. Başka bir oyundan alıntı yapacak olursak, "İnancınızı uyandırmanız gerekiyor."

Amber James (Imogen), Daf Thomas (Anviragus) ve Guiderius rolünde Scott Gutteridge. Fotoğraf: Ellie Kurtz

George Bernard Shaw ve Dr. Johnson bu oyundan nefret etmişti; hatta önemli bir eleştirmen, yazarın artık yorulduğunu ve kasıtlı olarak eski karakterlerinin karikatürlerini çizmeye başladığını iddia etmişti. Doğrusu, Kral Cymbeline'de Lear'dan esintiler var; Imogen tıpkı Juliet gibi uyandığında sevgilisinin cesedinin başında olduğunu sanıyor; sürgün edilmiş bir aile reisi çocuklarını Prospero gibi vahşi doğada büyütüyor; Iachimo ise Richard III'ten bir tutam barındıran ucuz bir Iago kopyası gibi. Güvensiz bir aşık, entrikacı bir Kraliçe, kılık değiştiren kadınlar, yeniden kavuşan kardeşler, bir iksir, gökten sürpriz bir iniş ve RSC aksesuar ekibinin gelmiş geçmiş en iyi kopuk kafalarından biri (tüm öfkesiyle birlikte) burada mevcut.

Cymbeline ekibi. Fotoğraf: Ellie Kurtz

Ancak bu bir karikatür değil: Dil muazzam, bu yapımda sevgi dolu bir özenle ortaya çıkarılan duygusal derinlik ve incelik de öyle. Sahneleme ve kostümler tam bir RSC görkeminde. Stephen Brimson Lewis, gümüşten altına, oradan kızıla dönen devasa bir ayın altında sade, yalın bir yay kurgulamış; her sahne eski bir ustanın tablosu gibi canlı ve anlam dolu. Paul Englishby tarafından özel olarak bestelenen müzik; gayda, çello, flüt ve trompetlerle hikayenin duygusunu zirveye taşıyor. Conor Glean'in kaba Cloten karakterinden ve Kraliçe'nin kötülüğünden büyük bir keyif alan Alexandra Gilbreath'ten keskin komedi anları geliyor. Hatta kana bulanmış, kafası karışmış karakterlerin o meşhur karmaşık sona ulaştığı o can alıcı anlarda bile kahkahalar yükseliyor. Amber James azimli ve tutkulu bir Imogen portresi çiziyor; o büyük ağıt "Fear no more the heat o’the sun", avcı kıyafetleri içindeki iki kayıp kardeş tarafından unutulmaz bir zarafetle söyleniyor.

Pisano rolünde Mark Hadfield. Fotoğraf: Ellie Kurtz

Karakterlerin gölgeler arasından bize doğru adım attığı andan itibaren, bir şömine başında oturmuş, baş döndürücü bir hikaye dinliyormuşuz hissi uyanıyor. Olay örgüsündeki absürtlükler, karakterlerin sahiciliği karşısında silinip gidiyor: Jamie Wilkes'in sinsi Iachimo'su, Imogen'in yatak odasının eşyalarını ürkütücü bir emlakçı gibi listelerken, daha sonra kötülüğünü "İtalyan beynine" (yabancılar işte, ellerinde değil!) bağlıyor. Sadakat ve emirler arasında sıkışıp kalan Mark Hadfield'ın sadık uşağı Pisanio; gergin saray doktoru ve kaygılı hizmetçiler; Galler'in vahşi doğasındaki iyi kalpli, hırçın gençler; ve tabii ki Kraliçesi tarafından yönlendirilerek Theo Ogundipe'nin görkemli Romalı generaliyle karşı karşıya getirilen aksi Kral'ın kendisi (Peter de Jersey)...

Büyük küçük her karakter, hakkı teslim edilerek Imogen'in yolculuğu etrafında oyunu bir arada tutuyor. İster görkemli bir final bağışlaması olsun —"Yaşa ve başkalarına daha iyi davran"— ister Shakespeare'in kelime oyunları; hiçbir kelime boşa gitmiyor. Tıpkı Pisanio'nun erkek kılığına giren Imogen'e verdiği o harika tavsiye gibi: Kadınsı tavırları bırak ve "bir gelincik kadar arsız ve kavgacı" ol. Pek çok yüzleşme hafızalara kazınıyor. Zavallı Pisanio'nun Imogen'in intihara meyilli umutsuzluğuna karşı duruşunda (Hadfield harika) büyük bir güç var. Kral Cymbeline'e ölen Kraliçe'nin "seni hiç sevmediği... makamınla evlendiği, senden ise nefret ettiği" dobra dobra söylendiğinde seyirciden kopan o kısa kahkaha, Kral'ın yaşadığı gerçek şokla bir anda sessizliğe gömülüyor.

Evet, hikaye anlatıcısının kontrolü altındaydık: Vahşi, dolambaçlı ve taşlı bir yolda emin bir elle yönlendirildik. Bu gerçekten canlandırıcı bir deneyim.

Cymbeline 27 Mayıs'a kadar sahnede. (Bence çok kısa, oraya tekrar nasıl gideceğim??)