ELEŞTİRİ: The Heresy Of Love, Shakespeare's Globe ✭✭✭

The Heresy of Love

Shakespeare's Globe

5 Ağustos 2015

3 Yıldız

Rahibeler tiyatro için her zaman iyi bir malzemedir. İster Neşeli Günler (The Sound of Music), Doubt veya Kısasa Kısas olsun, ister Sister Act veya aradaki diğer pek çok yapım; rahibelerin merkezde olduğu oyunlar ya da müzikaller genellikle merak uyandırıcı, sürükleyici ve içten olma eğilimindedir. Helen Edmundson'ın 2012 tarihli oyunu The Heresy of Love da buna bir istisna değil. Ancak bu oyunun, nadir rastlanan ve oldukça değerli bir yanı var: Dine kadın bakış açısıyla yakından bakıyor ve dini inançların kadın sesleri tarafından tartışılmasına olanak tanıyor.

Edmundson burada, oyununun etrafında şekillendiği tarihi bir figürün hayatını yansıtmaya ve taklit etmeye çalışıyor: 17. yüzyıl Güney Amerikalı rahibesi Sor Juana Inés de la Cruz. Program kitapçığında belirtildiği üzere o, "muazzam bir yazar, bir güzellik ve yerli halkların savunucusu" idi. Juana'nın sahip olduğu yeteneklere rağmen bu yüzyılda neden daha iyi tanınmadığı bir muamma. Kuşkusuz, Edmundson'ın oyunu, Juana'nın dünya dramasına katkısını değerlendirebilmek için onun oyunlarından birini sahnede görme arzusu uyandırıyor.

Oyun, RSC tarafından sipariş edilmişti ve ilk gösterimini 2012 yılında samimi bir atmosfere sahip Swan Theatre'da yapmıştı. Yeni bir eserin galasından bu kadar kısa bir süre sonra büyük bir prodüksiyonla yeniden sahneye taşınması nadir görülen fakat memnuniyet verici bir durumdur. John Dove'un şu an Shakespeare's Globe'da sahnelenen rejisi de işte böyle bir nadidellik. Ve tüm nadir eserler gibi şaşırtıcı sonuçlar doğuruyor.

Meksika'da yeni bir Başpiskopos var. Kendisi sert bir muhafazakâr ve muhtemelen bir kadın düşmanı. Kilise doktrinini yerel yaşamın değişkenleriyle bütünleştirmeye ayıracak vakti yok. Gücü onun elinden almak isteyen yerel piskopos Santa Cruz'u kendine düşman ediyor.

Yeni Başpiskopos'un öfkesinin odak noktalarından biri de bir Rahibe; Başpiskopos, bu Rahibe'nin inancına ve Tanrısı'na karşı yanlış yaptığına inanıyor. Kadın oyunlar ve şiirler yazıyor, dünya çapında saygı görüyor ancak Başpiskopos onun asıl yerine dönmesini istiyor: Sessizliğe, duaya, edebiyat ya da eğitime veya kadın haklarına değil, sadece Tanrı'ya adanmışlığa.

Rahibe güzel ve onu tanıyanlar tarafından çok seviliyor. Genel vali ve karısı onun yakın dostları ve hayranları; Santa Cruz ise ona karşı bedensel arzular besliyor. Diğer rahibeler onun faaliyetlerine karşı haset veya korku duyabiliyor. Rahibe yazmaya, okumaya, öğrenmeye ve paylaşmaya devam etmek istiyor; bu da onu, İsa'nın gelini olarak sorumlulukları dışında hiçbir şeyle uğraşmamasını talep eden Başpiskopos ile ölümcül bir çatışma rotasına sokuyor. İspanyol Engizisyonu ise sinsice çok yakınlarda geziniyor.

Rahibe'nin yeğeninin kendi hayat yolunu (rahibelik mi yoksa eşlik mi) arayışını konu alan bir yan hikâye de mevcut. Yeğene bu yolculuğunda manastırın hizmetçilerinden, ağzı kalabalık Juanita yardım ediyor. Yeğen, Rahibe kılığına girmişken sevdiği adamı öperken görüldüğünde, karanlık Rahibe'yi yutmaya başlıyor. Gizli işler ve ihanet net bir şekilde gün yüzüne çıkıyor.

Globe aslında klostrofobik ve yoğun dramalar için uygun bir alan değil ve bu prodüksiyon bunu açıkça hissettiriyor. Dove'un rejisi Sam Wanamaker Theatre'da çok daha farklı görünüp hissedilebilirdi ve muhtemelen orada sahnelenmeliydi. Mekânın açıklığı, Edmundson'ın metnindeki tırmanan gerilimin aleyhine işliyor; Dove'un yönetimi de geniş alanları dini politikanın karanlık, tekinsiz ve Makyavelist yönlerini veya dogma incelemelerini vurgulayacak şekilde kullanmıyor.

Aksine, alanın açıklığı doğal olarak yeğenin yer aldığı komedi odaklı yan hikâyeye daha iyi hizmet ediyor ve oyun asıl başarısını burada yakalıyor. Sophia Nomvete, koca yürekli, gür sesli ve iri yapılı Juanita rolünde harikalar yaratıyor. Rolün sunduğu tüm komedi potansiyelini açığa çıkaran, sıcak ve samimi bir performans sergiliyor. Nomvete, telâşlı ve komik Juanita olarak son derece eğlenceli ve sevimli.

Onun her adımına, rahibelik hayatını deneyen ama erkeklere, öpüşmeye ve sekse olan ilgisiyle asla bir rahibe olamayacağını belli eden yeğen Angelica rolünde Gwyneth Keyworth eşlik ediyor. Keyworth rolün tüm imkanlarını değerlendiriyor ve Nomvete ile birlikte, Don Hernado (Gary Shelford heyecan dolu formuyla eşlik ediyor) ile olan filizlenen ilişkisini, Rahibe ve çatışan piskoposlar arasındaki dram kadar, hatta belki ondan daha önemli kılıyor. Sahne süresinin büyük kısmının ikincilere ayrıldığı düşünüldüğünde, bu azımsanmayacak bir başarı.

Susan Porrett onlara mükemmel bir destek veriyor; otoriter ve şikâyetçi Brigida rolüyle, göz devirmeler ve imalı bakışlar için harika bir karşı ağırlık oluşturuyor. William Mannering'in Genel Valisi ve Ellie Piercy'nin Genel Valicesi de dini savaş alanına saray hayatının isteksiz ve biraz mutsuz ihtişamını katarak iyi bir iş çıkarıyorlar.

İki karakter, yeğen ve rahibenin hikâyeleri arasında orta yolu buluyor: Rahibe Ana Marguerita ve Rahip Antonio. Rahibe Ana, Kilise'nin nazik, cömert ve itaatkâr bir kızı; Rahip ise onun erkek muadili ve Rahibe'yi tarikata katılmaya ikna eden kişi. Ancak her ikisi de Kilise hiyerarşisinin kararlarına karşı sadece hafif muhalifler; doktrin ve inancın itaatkâr gözlemcileridir. Gabrielle Lloyd ve Patrick Driver bu rollerde ikna ediciler. Her ikisi de Rahibe'nin yanındayken canlanıyor, piskoposlar tartışmalarını kapılarına getirdiğinde ise büzülüp küçülüyor gibiler. Bu ikili, din görevlilerinin arzu ve görev, kalp ve mantık arasındaki günlük mücadelesini somutlaştırıyor.