PHỎNG VẤN: Nhà soạn kịch Inua Ellams - Vở kịch Barber Shop Chronicles

Là tác phẩm đầu tiên Playhouse hợp tác sản xuất cùng Nhà hát Quốc gia (National Theatre), Barber Shop Chronicles là vở kịch mới đầy sôi động được khơi nguồn cảm hứng từ một hiệu cắt tóc ở Chapeltown. Vở kịch được chắp bút bởi ngôi sao văn học đang lên Inua Ellams (tác giả của Black T-Shirt Collection tại National Theatre, The 14th Tale và là người từng thắng giải Fringe First).

Đầy sức sống và hân hoan, Barber Shop Chronicles đưa khán giả đi qua nhiều lục địa, theo chân những người đàn ông châu Phi từ London đến Johannesburg, Harare, Kampala, Lagos và Accra, để cùng suy ngẫm về vai trò của hiệu cắt tóc trong cuộc sống của họ. Dưới sự dàn dựng của đạo diễn Bijan Sheibani (người đứng sau A Taste of Honey tại National Theatre và tour diễn War Horse tại Mỹ giai đoạn 2012-2014), Barber Shop Chronicles là dự án hợp tác giữa West Yorkshire Playhouse, National Theatre và Fuel. Vở kịch sẽ công diễn tại Leeds từ ngày 12 đến 29 tháng 7 và trở lại National Theatre vào ngày 29 tháng 11 năm 2017. Đọc bài đánh giá của chúng tôi về Barber Shop Chronicles. Cảm hứng đầu tiên để ông viết nên Barber Shop Chronicles bắt nguồn từ đâu?

Một người bạn đã kể cho tôi nghe về một tổ chức từ thiện muốn tiên phong triển khai chương trình đào tạo thợ cắt tóc những kỹ năng tư vấn tâm lý cơ bản - tôi đã rất ngạc nhiên khi biết những cuộc trò chuyện tại hiệu cắt tóc lại thân mật đến mức họ thấy cần phải có chuyên gia tư vấn. Ban đầu, tôi muốn trở thành một nhà thơ đồng hành cùng dự án đó, viết những bài thơ và sáng tạo nghệ thuật đồ họa để trưng bày trong các tiệm tóc dựa trên những người thợ tôi gặp và những mẩu chuyện tôi nghe lỏm được. Ý tưởng này cứ đeo bám tôi, và càng dành nhiều thời gian lắng nghe những tâm sự thầm kín trong hiệu cắt tóc, những giọng nói ấy càng trở nên vang vọng, ám ảnh tôi cho đến khi chúng biến thành những nhân vật tự do đối thoại trong tâm trí tôi. Tôi muốn ghi chép lại và dành nhiều thời gian hơn để khám phá họ.

Vở kịch lấy bối cảnh tại nhiều quốc gia và lục địa để khám phá vai trò của hiệu cắt tóc. Ông có thể chia sẻ thêm về hành trình và quá trình sáng tác của mình không?

Tôi thực sự muốn trình làng một loạt nhân vật đa dạng nhằm lột tả những khía cạnh tinh tế của sự nam tính ở đàn ông châu Phi. Tôi đã đi qua Nigeria, Nam Phi, Zimbabwe, Kenya, Uganda và Ghana, cũng như dành thời gian tại các tiệm tóc ở Leeds và London. Những câu chuyện và nhân vật trong vở kịch đều bước ra từ những cuộc trò chuyện của tôi với những người đàn ông tôi đã gặp. Họ đã cho phép tôi ghi chép lại lời tâm sự, giúp tôi có cơ hội để sáng tạo và hòa trộn các nhân vật lại với nhau. Điều đó khiến tôi cảm thấy toàn bộ vở kịch giống như một dự án có sự chung tay của rất nhiều người.

Các hiệu cắt tóc có ý nghĩa cá nhân như thế nào đối với ông, và ông hy vọng đạt được điều gì khi làm sáng tỏ sự nam tính của những người đàn ông da đen, gốc Phi hoặc Caribbean?

Tôi sinh ra ở Nigeria và rời xa nơi đó khi còn là một cậu bé. Khi chuyển đến Anh, tôi đột nhiên mất đi sự kết nối với những không gian tiệm tóc nồng hậu ấy. Cha tôi và tôi bắt đầu tự cắt tóc cho nhau. Phải cho đến khi trưởng thành, khi có đủ tiền để đi tiệm, tôi mới tìm lại được những "pháo đài" của sự nam tính, những không gian an toàn này.

Tôi nhận ra có một sự thân mật trong những cuộc trò chuyện giữa những người đàn ông da đen, gốc Caribbean hoặc gốc Phi tại tiệm tóc mà hiếm không gian nào khác có được. Đó là nơi chúng tôi cảm thấy an toàn khi được là chính mình. Có những sắc thái trong tính cách và nhân dạng của chúng tôi vốn thường bị thiếu vắng trong nhiều hình ảnh khắc họa về đàn ông châu Phi hay da đen, và khi viết vở kịch này, tôi muốn làm nổi bật điều đó.

Khi còn nhỏ ở Nigeria, tôi đã sống theo một cách khác. Tôi muốn mang hơi thở cởi mở trong cộng đồng người da đen, Caribbean và châu Phi lên sân khấu. Tôi muốn nói rằng: đây chính là chúng tôi, những cuộc trò chuyện này là có giá trị, quan trọng và chúng ta cần chia sẻ chúng với những thành viên khác trong cộng đồng. Tôi muốn cho thấy rằng chúng tôi có cùng tư tưởng, chúng tôi luôn trăn trở và chúng tôi luôn hiện diện.

Dàn diễn viên của The Barbershop Chronicles tại National Theatre Ông nghĩ khán giả sẽ đọng lại điều gì sau buổi diễn, và khán giả tại Leeds sẽ đón nhận tác phẩm này như thế nào?

Vở kịch nói về tình bạn, tình phụ tử, những điều chúng ta coi là hiển nhiên và niềm vui. Nó cũng đề cập đến vấn đề di cư, nhưng tôi chọn tiếp cận bằng sự hài hước. Tôi là một người vui vẻ và tôi muốn đưa nét tính cách đó vào tác phẩm. Vấn đề di cư không nhất thiết phải đồng nghĩa với nỗi buồn, sự cô độc hay tuyệt vọng ở bất kỳ nhân vật nào. Tôi đã dành 14 năm đi tìm một nơi mình thuộc về trước khi chính thức định cư tại Anh. 14 năm đó thực sự khó quên, chúng đầy ắp niềm vui cũng như những lúc đau lòng.

Trong hành trình phát triển vở kịch này, tôi đã ghé thăm một tiệm cắt tóc ở Chapeltown mang tên Stylistics. Ở đó, tôi gặp một chàng trai trẻ tuyệt vời, người đã kể cho tôi câu chuyện của anh ấy và cho phép tôi ghi lại. Anh ấy chính là nguồn cảm hứng cho một trong những nhân vật trong kịch.

Tôi muốn bất kỳ ai đến xem vở kịch đều được trải nghiệm cảm giác khám phá. Vở kịch là sự giao thoa của niềm vui, hạnh phúc và sự sẻ chia – những điều mà tôi tin rằng mọi khán giả đều có thể đồng cảm và trân trọng.

VÉ BARBER SHOP CHRONICLES - NATIONAL THEATRE

VÉ BARBER SHOP CHRONICLES - WEST YORKSHIRE PLAYHOUSE