RECENSIE: Dixon and Daughters, National Theatre ✭✭✭✭

Paul T Davies bespreekt Dixon and Daughters, een toneelstuk van Deborah Bruce dat momenteel te zien is in het National Theatre.

De cast van Dixon and Daughters. Foto: Helen Murray Dixon and Daughters.

National Theatre.

25 april 2023

4 sterren

Boek tickets

Huizen kunnen herinneringen koesteren, waarvan sommige niet door een nostalgische filter kunnen worden bekeken. Op de ochtend dat Mary wordt vrijgelaten uit de gevangenis en door haar dochter Bernie naar huis wordt gebracht, wil ze niets liever dan in haar eigen bed slapen. Maar een andere dochter, Julie, heeft erin geslapen, wat Mary woest maakt (vanaf het begin vragen we ons af waarom), en er is een logeerkamer waar geen van de vrouwen naar binnen wil. Schrijfster Deborah Bruce houdt de vragen prachtig op afstand, totdat het schokkende misbruik dat Dixon pleegde bij zijn dochters en vrouw wordt onthuld. Dit gebeurt voornamelijk via de louterende kracht van Briana (voorheen Tina), wiens beschuldigingen tegen haar vader leidden tot een rechtszaak waarin Mary meineed pleegde, wat vervolgens leidde tot haar gevangenisstraf. Clean Break, dat samenwerkt met vrouwen die ervaring hebben met detentie of in aanraking zijn gekomen met het rechtssysteem, heeft een boeiend stuk geproduceerd dat trilt van woede, maar dat doorspekt is met een sardonische humor die de vrouwen helpt te overleven.

Liz White, Yazmin Kayani en Alison Fitzjohn. Foto: Helen Murray

Decorontwerper Kat Heath houdt geheimen in de schaduw, waarop soms fel licht wordt geworpen. Ik vroeg me echter af of de zichtlijnen een probleem zouden vormen voor het publiek aan de rechterkant van de zaal, aangezien de actie in Mary's slaapkamer hoog zit en zich ver aan de linkerzijde van het podium afspeelt. Ook vond ik de schelle lichten en dichtslaande deuren tijdens tijdsprongen wat melodramatisch tegenover het naturalistische acteerwerk van dit sterke ensemble. Als Mary vangt Brid Brennan haar stalen wil; barricades die stevig overeind blijven terwijl ze zichzelf gevangen houdt in de ontkenning van haar gewelddadige echtgenoot en de diepe littekens die hij heeft achtergelaten. Haar onthulling over zijn misbruik jegens haar is hartverscheurend wanneer ze haar verdriet eindelijk de vrije loop laat. Alison Fitzjohn is een natuurkracht als Briana, vastbesloten om alles in de openbaarheid te brengen, online clichés en zelfhulp-slogans scanderend, maar haar spel heeft een diepgang die voorkomt dat het een komische verschijning wordt. Ze verschuift de bank om de bloedvlekken van haar kindertijd in het tapijt te onthullen, wat symbolisch alles aan het licht brengt. Andrea Lowe is prachtig breekbaar als de drinkende Julie, die zelf blauwe plekken verbergt van haar gewelddadige partner; Liz White spat van het scherm door haar martelaarschap als de georganiseerde, stabiele Bernie; Yazmin Kayani is als haar dochter Ella ontzet wanneer ze de ware gruwel van de familiegeschiedenis beseft. De cast wordt gecompleteerd door Rosy Sterling als de vrijgelaten gevangene Leigh, die door Mary in huis wordt genomen. Hoewel zij duidelijk als een plotmiddel dient om vragen en antwoorden uit te lokken, onthult haar energieke optreden de tekortkomingen in de nazorg voor ex-gedetineerden.

Foto: Helen Murray

Wanneer elke vrouw opbiecht hoe zij door mannen werd gecontroleerd (zo wil Ella de universiteit verlaten vanwege een griezelige docent met ongepaste avances), glijdt het stuk iets te opzichtig af naar documentair theater (verbatim). Ook wringt de humor af en toe met het onderwerp, al is het duidelijk dat de vrouwen het gebruiken als afweermechanisme. Maar, zoals Helena Kennedy QC bespreekt in een uitstekend artikel in het programmaboekje, draait vrouwenhaat om een manier van denken, en de normalisering daarvan wordt krachtig overgebracht in dit goed getimede, diep boeiende stuk. Het toneelstuk eindigt met een eenvoudige, maar krachtige daad van verzoening, en het zijn dit soort momenten die deze productie memorabel maken.