ELEŞTİRİ: The Knight Of The Burning Pestle, Barbican Centre Londra ✭✭✭✭

Mark Ludmon, Barbican Centre'da sahnelenen Cheek by Jowl ve Moskova Puşkin Drama Tiyatrosu yapımı The Knight of the Burning Pestle'ı inceliyor

Fotoğraf: Johan Persson The Knight of the Burning Pestle

Barbican Centre, Londra

Dört yıldız

Bilet Alın

Geniş bir sahnede, üzerinde büyük bir beyaz kutu dışında hiçbir şey bulunmayan plastik sandalyelerde sekiz oyuncu oturuyor. Francis Beaumont’un 1607 tarihli oyunu The Knight of the Burning Pestle’ın ağdalı giriş bölümünü ağır ağır okuyan oyunculardan birinin başı kutuya yansıtılıyor. Pavel Akimkin’in tok ve yankıyla çınlayan müziği tekinsiz bir hava estirirken, kadro karakterlerinin hikâyelerini müjdeleyen stilize hareketlere bürünüyor. Görünüşe bakılırsa bizi, kıta Avrupası tarzında klasik bir Jakoben drama bekliyor. Ancak sahne aniden seyircilerin arasından fırlayan Nell ve George çifti tarafından işgal ediliyor ve oyun, tiyatro formunu ve seyircinin tiyatroya tepkisini irdeleyen kaotik ve bir o kadar eğlenceli bir gösteriye dönüşüyor.

Fotoğraf: Johan Persson

Bu, yönetmen Declan Donnellan ve tasarımcı Nick Ormerod (Cheek by Jowl) tarafından yeniden yorumlanan bir başka klasik. Ancak bu öz-eleştirel ve kendine göndermeler yapan "üst-kurmaca" yapının büyük bir kısmı Beaumont’un orijinal eserine dayanıyor. Metin bir hayli kısaltılmış olsa da, hikâye hâlâ orta sınıf bir aile draması olan The London Merchant etrafında şekilleniyor: Zengin iş adamı Venturewell, kızı Luce ile çırağı Jasper arasındaki aşkı engellemek için kızını arkadaşı Humphrey ile evlendirmeye çalışır. 1607 yılında Londra’daki Blackfriars Tiyatrosu’nda olduğu gibi, George ve Nell oyundan şikâyet etmek için araya giriyor ve nihayetinde bir başka izleyiciyi, yeğenleri Rafe’i, kadroya katılmaya ikna ediyor. Böylece Don Kişot’u anımsatan cesur bir şövalye üzerine kurgulanmış yeni ve doğaçlama bir olay örgüsü oyuna ekleniyor.

Oyunun zamanında başarısız olması meşhurdur; bu durum Jakoben dönemi izleyicisinin eserdeki hicivli ironiyi anlayamamasına yorulur. Günümüzde tiyatro ve televizyon sayesinde "meta" kavramına çok daha aşinayız, ancak özellikle Barbican Centre gibi devasa bir mekânda sahne ile karanlık salon arasındaki o dördüncü duvarı yıkmakta hâlâ altüst edici bir yan var. Cheek by jowl, Beaumont'u video kameralar, projeksiyonlar ve mikrofonlarla günümüze taşıyor; burada hicvedilen sadece 17. yüzyıl oyunları ve seyircileri değil. Nell, "güzel bir dekor ve kostümler olmalıydı" dediğinde, modern Avrupalı yönetmenlerin reddettiği o gerçekçi doğalcılığı özleyen birçok seyircinin sesi oluyor. Oyunculardan biri savunmacı bir tavırla "Bu bir konsept," diye açıklama yapsa da, sahnenin kenarından eleştirel yorumlarını paylaşan çok daha hayatın içinden George ve Nell’in yanında, oyuncuların stilize performanslarının yapaylığı defalarca kez ifşa oluyor.

Fotoğraf: Johan Persson

Düzenli tiyatro izleyicilerinin genelde nefret ettiği tüm özellikleri sergileyen Agrippina Steklova ve Alexander Feklistov, çift rolünde büyüleyici ve komikler. Sohbet ediyor, laf atıyor ve gösteri boyunca bir şeyler atıştırıyorlar; bir imza veya selfie uğruna aksiyonu durdurmak zerrece umurlarında değil. Kadronun geri kalanı, çiftin her türlü talebine boyun eğip bir kukla gibi onların şövalyelik fantezisine çekildikçe, yüzlerindeki bıkkınlık ve acı ifadesi artıyor. Jasper ve Luce rollerinde Kirill Chernyshenko ve Anna Vardevanian ile Rafe'in isteksiz "silahtarı" Tim rolünde Kirill Sbitnev çektikleri eziyetle harikalar yaratıyor; özellikle Vardevanian oyun bittiğinde ruhen çökmüş, travma geçirmiş bir halde görünüyor.

Bu yapım, tiyatro topluluğunun Rus tiyatrosuyla onlarca yıllık bağını yansıtan Cheek by Jowl ve Moskova Puşkin Drama Tiyatrosu arasındaki en yeni ortak yapım. Barbican'da İngilizce üst yazıyla sahnelenen oyun, her ne kadar bu kez Cheek by Jowl onunla dalga geçse de, çağdaş Avrupa tiyatrosunun en iyi örneklerinden birini yakalamak için harika bir fırsat sunuyor.

8 Haziran 2019'a kadar devam ediyor.

BARBICAN CENTRE WEB SİTESİ