ĐÁNH GIÁ: Love's Sacrifice, Nhà hát The Swan ✭✭

Love’s Sacrifice (Sự Hy Sinh Của Tình Yêu)

Nhà hát Swan

18 tháng 4 năm 2015

2 Sao

Trong tập chương trình cho vở diễn Love’s Sacrifice của đạo diễn Matthew Dunster tại RSC, hiện đang được công diễn tại Nhà hát Swan, Giáo sư Martin White có nhận định:

“Theo trang tiêu đề của bản in khổ tư (quarto) năm 1633, Love’s Sacrifice đã được khán giả tại Phoenix ‘đón nhận khá nồng nhiệt’… (nhưng) không hề có ghi chép nào về một buổi biểu diễn chuyên nghiệp của Love’s Sacrifice cho đến tận lần này tại Nhà hát Swan. Sự lãng quên như vậy bản thân nó không có gì lạ. Nhiều vở kịch thời cận đại đã nằm chờ bị lãng quên hoặc phớt lờ suốt nhiều thế kỷ, thường là vì chủ đề của chúng bị coi là không phù hợp. Việc Ford lựa chọn các đề tài xuyên suốt các vở kịch của mình (loạn luân, ngoại tình, phù thủy, tàn sát) đặc biệt gây tranh cãi; trong thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, Love’s Sacrifice bị đánh giá là dâm ô và đồi trụy… Nhưng không chỉ nội dung mới có thể hủy hoại một vở kịch. Một tác phẩm đơn giản là có thể không phù hợp với quan niệm của một thời kỳ nhất định về cái gọi là ‘kịch nghệ’. Với Love’s Sacrifice, nhiều nhà phê bình đã bối rối trước những mâu thuẫn có ý đồ trong hành vi của nhân vật hoặc trước những thay đổi chóng mặt về phong cách và tông giọng. Chưa có ý kiến nào về nội dung hay hình thức này được đo lường thông qua việc biểu diễn thực tế trên sân khấu. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng lý do chính khiến các vở kịch không được diễn là bởi vì chúng chưa từng được diễn. Hệ quả là chúng không thể phát triển đời sống sân khấu, thường không có chỗ đứng trong chương trình giảng dạy tại các trường đại học hay phổ thông, và thường không có một phiên bản ấn hành nào dễ tiếp cận… Tất cả những điều này có thể củng cố cho lời mỉa mai rằng nếu một vở kịch bị lãng quên thì hẳn là vì nó không hay. Tuy nhiên, làm sao có thể đưa ra phán quyết đó cho đến khi vở kịch được thử nghiệm trong hành động, trên sân khấu nhà hát?”

Mặc dù có thiết kế sân khấu tuyệt vời từ Anna Fleischle (đặc biệt là sàn nhung đen và những bộ trang phục chi tiết đẹp mắt) cùng một số màn trình diễn lôi cuốn, đôi khi đầy quyến rũ từ Catrin Stewart, Jamie Thomas King, Andy Apollo, Colin Ryan và Matthew Needham, bản dựng của Dunster vẫn chưa tạo ra được lý do thuyết phục nào để Love’s Sacrifice được tái diễn trên sân khấu.

Không rõ động lực thực sự đằng sau bản dựng này là gì. Nó dường như không phải là sự kết nối với văn bản hay ngôn ngữ. Nó cũng không giống như một nỗ lực phối hợp để đặt vở diễn vào đúng mốc thời gian lịch sử của nó, nhằm tái hiện cách nó được trình diễn khi mới ra đời. Và nó cũng chẳng giống một nỗ lực nhằm thổi luồng sinh khí mới vào vở kịch hoặc cải biến nó theo cách khiến nó tràn đầy năng lượng hay kết nối với cuộc sống hiện đại.

Việc lựa chọn vở kịch này để đưa vào mùa diễn tại Nhà hát Swan là kết quả của cuộc đối thoại giữa các nhà học thuật và RSC, khi các học giả thúc giục cần đưa nhiều vở kịch “cùng thời” với Shakespeare vào chương trình biểu diễn hơn. Điều đó có vẻ đáng khen ngợi, nhưng thực tế, RSC chỉ nên dàn dựng những vở kịch mà ở đó có tính nhạc kịch, chất trữ tình hoặc tính thi ca (hoặc cả ba!) để xứng đáng với công sức và tâm huyết đầu tư của cả đoàn kịch lẫn khán giả.

Hiện đang trong giai đoạn diễn thử (previews) trên sân khấu Broadway là một vở nhạc kịch mới mang tên Something Rotten, kể về những đối thủ của Shakespeare, những người than phiền rằng họ không thể thu hút khán giả dưới cái bóng quá lớn của Bard. Có lẽ những nhân vật đó được dựa trên John Ford? Đầu năm nay, một bản dựng lại sai lầm của một vở kịch khác cũng ít người biết đến của John Ford là The Broken Heart đã được công diễn tại Nhà hát Sam Wanamaker. Cả bản dựng đó và bản dựng này đều khiến người ta nghĩ về Ford như một kẻ bắt chước Shakespeare rất vụng về.

Giáo sư Martin White cũng phát biểu trong tập chương trình: “Tác phẩm của Ford mang tính đặc trưng bởi những âm hưởng thường xuyên từ các vở kịch của các nhà soạn kịch khác và sự tự thức về tính kịch nghệ của nó, và ông kỳ vọng khán giả của mình sẽ ‘đọc’ các vở kịch với sự nhận thức đó.”

Có lẽ vậy.

Hoặc có lẽ Ford là một nhà văn chuyên viết những bản nhại đương thời hoặc các biến tấu phỏng tác từ tác phẩm của người khác? Có lẽ tác phẩm của ông là những nỗ lực chớp nhoáng để lướt trên những con sóng nổi tiếng nhất thời chứ không có ý định trường tồn với thời gian – giống như một tiểu phẩm hài về Downton Abbey trong chương trình Comic Relief?

Tất cả những gì chúng ta có thể thấy rõ là bản dựng Love’s Sacrifice của Dunster không làm được gì để khẳng định giá trị của nó như một tác phẩm kịch nghệ xứng đáng được hồi sinh - ở bất cứ đâu, vào bất cứ lúc nào.

Love's Sacrifice diễn ra đến hết ngày 24 tháng 6 tại Nhà hát Swan