ĐÁNH GIÁ: The Christmas Truce, RSC ✭✭

Ảnh: Topher McGrilis The Christmas Truce - Cuộc đình chiến đêm Giáng sinh

Nhà hát Royal Shakespeare

31 tháng 1 năm 2015

2 Sao

Sự thật lịch sử có thể là nền tảng vững chắc cho những trải nghiệm sân khấu tuyệt vời. Ai có thể nắm rõ những tình tiết xoay quanh cuộc chiến chiến hào tại Bỉ năm 1914, trong năm đầu tiên của Thế chiến thứ Nhất, đến mức thấy nhàm chán trước những hé lộ về thời kỳ đó? Có lẽ chẳng còn ai thực sự sống qua thời khắc ấy còn tại thế?

Liệu khán giả ngày nay có muốn biết về những gian khổ mà Trung đoàn Royal Warwickshire đã phải chịu đựng trong các chiến hào tại rừng Ploegsteert sau một cuộc tấn công thất bại? Vai trò của làn sương mù trong việc giúp những người bị kẹt ở vùng phi quân sự (No Man's Land) trốn thoát? Những hoạt động của Đại úy Bruce Bairnsfather, người nổi tiếng khắp thế giới qua các bức tranh biếm họa từ tiền tuyến và việc sáng tạo ra nhân vật "lão binh ria mép hải cẩu", Old Bill, thường xuyên xuất hiện trên tạp chí The Bystander? Rằng bài hát "Silent Night" (Đêm Thánh vô cùng) hầu như không ai biết đến ở Anh vào tháng 12 năm 1914? Rằng chính mệnh lệnh của phía Đức vào đêm Giáng sinh đã yêu cầu "không được nổ súng đêm nay hay trong ngày Giáng sinh trừ khi để trả đũa"? Rằng Bairnsfather và một Trung sĩ đã mạo hiểm tiến vào vùng phi quân sự đầu tiên và diện kiến quân Đức, cả hai bên đều sẵn lòng và háo hức tôn vinh khái niệm "thiện chí cho nhân loại", ngay cả ở một nơi không tưởng như thế này? Rằng các mệnh lệnh từ phía Anh đã yêu cầu chấm dứt cuộc đình chiến?

Chắc chắn, những chất liệu này có thể dễ dàng tạo nên một món quà sân khấu Giáng sinh sâu sắc, hài hước và ấm áp? Về phần mình, tôi không hề nghi ngờ điều đó. Có lẽ RSC (Công ty Shakespeare Hoàng gia) cũng nghĩ vậy khi đặt hàng Phil Porter viết một vở kịch vào năm 2013, tác phẩm sau này trở thành The Christmas Truce – vừa kết thúc mùa diễn tại Nhà hát Royal Shakespeare ở Stratford Upon Avon dưới bàn tay đạo diễn của Erica Whyman. Có điều, The Christmas Truce lại là một mớ hỗn độn hời hợt, tồi tàn của những tình huống và nhân vật rập khuôn, những bài thánh ca Giáng sinh hát dở tệ, một phân đoạn "giải trí cho các anh em" dài lê thê, những ẩn dụ về bóng chày (cricket) tẻ nhạt không dứt, nhưng về cốt lõi, nó thiếu vắng một câu chuyện hay nhịp dẫn tự sự. Nó giống như một sự lai căng hỗn tạp từ tập phim tệ nhất của Dad's Army, một bản sao vụng về của The Crimson Field và một vở kịch pantomime nghiệp dư. Khi mà một mẩu quảng cáo Giáng sinh của siêu thị Sainsbury's tái hiện cuộc đình chiến nơi chiến hào còn có nội dung, sự lôi cuốn và cảm xúc chân thật hơn cả một vở kịch được đầu tư bởi RSC, bạn biết rằng thế giới này đang có gì đó sai sai. Nhưng thực tế là vậy đấy.

Nếu Porter bám sát thực tế hơn và cố gắng dùng nó để nhắc nhở hay soi sáng cho khán giả, có lẽ vở kịch đã đáng giá. Nhưng ông ta đã không làm vậy. Và những tình tiết hư cấu của ông chẳng thể nào hấp dẫn bằng một phần của sự thật.

Sự chỉ đạo của Erica Whyman không giúp nâng tầm kịch bản lên chút nào. Nhịp độ chậm chạp và diễn xuất phần lớn là vụng về; những điểm yếu trong văn phong không được dàn dựng khéo léo để che lấp đi. Tom Piper mang đến một thiết kế sân khấu tối giản khá ấn tượng, nhưng toàn bộ diễn biến lại tạo cảm giác như một buổi liên hoan của những người dân địa phương đầy thiện chí tại một nhà văn hoá làng.

Trong khi vở Les Miserables (Những người khốn khổ) sử dụng một luồng sáng trắng để biểu thị cái chết của một nhân vật, thì ở đây, hầu như Whyman lại sử dụng hình ảnh một anh chàng chạy lên ném bóng gôn sân cỏ (cricket) như một biểu tượng của sự chuyển giao từ thế giới này sang thế giới bên kia. Tại sao lại như vậy thì không bao giờ được giải thích rõ.

Phần lớn diễn xuất thật đáng thất vọng và thật khó tin khi nhiều diễn viên trong đoàn cũng xuất hiện trong mùa diễn kép của Love's Labours Lost và Love's Labours Won.

Vẫn có một vài điểm sáng hiếm hoi. Peter McGovern có một phân cảnh tuyệt vời trong vai Harris khi anh đọc bài diễn văn về những đồng đội đã ngã xuống; nó thực sự xúc động và được thể hiện rất đẹp. Frances McNamee vào vai cô y tá chiến trường Phoebe đầy nhiệt huyết, và dù các cảnh quay của cô được viết rất tệ, cường điệu và phi lý, McNamee vẫn thổi vào đó nguồn năng lượng và sức sống mãnh liệt.

Gerard Horan đã làm tất cả những gì có thể với vai Old Bill, lão binh dày dạn sương gió, người đóng vai trò như một người cha đối với những chàng trai nơi chiến hào. Sự cứng cỏi, thông tuệ và điềm tĩnh của ông mang lại một cảm giác khô khốc nhưng tinh tế đầy sảng khoái. Chris Nayak đầy hăng hái trong vai Tallis thích đùa và đã khai thác nhân vật này nhiều hơn những gì mong đợi. Nick Haverson cũng hoàn thành tốt vai Leutnant Kohler kỳ quặc.

Oliver Lynes là người nổi bật nhất, ban đầu là chàng trai vui vẻ Liggins bị tay súng bắn tỉa cướp đi mạng sống, sau đó là Schmidt – một người Đức thực dụng lầm lì với câu cửa miệng "Scheiße!" và lời thoại hài hước nhất kịch (về phân lợn).

Những người còn lại, hoặc là chỉ diễn cho xong, hoặc tỏ ra lúng túng khi có mặt, hoặc dở một cách khó hiểu. Đáng thất vọng nhất là nhân vật Bairnsfather nhạt nhẽo và không chút lôi cuốn của Joseph Kloska. Xem anh ta diễn thật sự là một cực hình, đặc biệt là trong màn diễn "giả gái" lố bịch khi anh ta thoát vai tới vài lần. Chẳng có chút duyên dáng nào.

Điều đáng tiếc nhất ở đây là một cơ hội bị bỏ lỡ. RSC lẽ ra đã có thể tạo nên một kiệt tác mang lại cái nhìn sâu sắc về những sự kiện phi thường diễn ra tại Bỉ vào tháng 12 năm 1914. Thay vào đó, họ lại hài lòng với một The Christmas Truce như thế này.