ELEŞTİRİ: Caste, Finborough Theatre ✭✭✭

Susan Penhaligon, Rebecca Collingwood, Paul Bradley, Duncan Moore ve Neil Chinneck Caste oyununda. Caste

Finborough Theatre,

3 Nisan 2017 Pazartesi

3 Yıldız

Hemen Bilet Alın

Bu unutulmuş 19. yüzyıl komik melodramının bizlere ulaştırdığı sesleri; geçmişten ve neredeyse hiç tanımadığımız bir dünyadan gelen, ancak yeniden karşılaştığımızda ne olduğunu hatırlamak ve saygı duymak zorunda hissettiğimiz bu sesleri duymak büyük bir heyecan veriyor. Bu oyun, daha iyi şeylerin başarılabilmesi için içinden geçilmesi gereken bir evreyi temsil ediyor.

İki kız kardeş, Esther ve Polly Eccles (Isabella Marshall ve Rebecca Collingwood), 'Theatre Royal Lambeth' gibi mekanların 'balesinde' dans ederek hayatlarını kazanmadıkları zamanlarda, dul ve işe yaramaz sarhoş babaları Paul Bradley ile birlikte evde yaşamaktadır. Isabella'nın peşinde, yanından ayrılmayan asker arkadaşı Yüzbaşı Hawtree (Ben Starr) ile gelen üst sınıftan George d'Alroy (Duncan Moore) varken; Polly, sınıf atlamaya çalışan gaz mühendisi Sam Gerridge'ın (Neil Chinneck) ilgisini çekmiştir. Oğlunun müstakbel evliliği kulağına giden, soylu Plantagenet soyundan gelen Marquise de St Maur (Susan Penhaligon), Isabella'nın (oldukça asil görünümlü) yoksulluğundan sıyrılıp küçük bir aristokratın eşi olarak nispeten konforlu bir hayata geçme çabasının önündeki en büyük engel olarak belirir. Oyunun melodramatik yükünü Marquise çekerken, neşeli kız kardeş ise komik unsurların tadını çıkarıyor. Kadro genel olarak çok isabetli kurulmuş; özellikle Starr, Bradley ve Penhaligon'un yorumları çok başarılı, Collingwood ve Chinneck enerjileriyle, Marshall ise tazeleyici ve kararlı iradesiyle oyuna güç katıyor.

Neil Chinneck, Rebecca Collingwood ve Isabella Marshall Caste oyununda

Tiyatro tarihinin kuytu köşelerinde gezinen her araştırmacının hayali, tesadüfen kayıp bir şaheser keşfetmektir. Zamanın ve değişen moda anlayışının tozlu raflarına gömülmüş, görkemi gelecek nesillerce unutulmuş bu başyapıtları gün yüzüne çıkarma konusundaki azimleri ve kararlılıkları nedeniyle bu araştırmacılar takdiri hak ediyor. Aynı şekilde, buldukları şey her zaman saf bir hazine çıkmadığında da onları çok sert yargılamamak gerekir.

19. yüzyılın ortalarından kalma, özenle yazılmış ve akıcı bir burjuva komedisi olan 'Caste' (Kast) için de durum böyledir. Adı bile, o dönemde Hindistan'ın -1857'deki başarısız ayaklanmanın ardından Britanya ordusu tarafından dize getirilen o devasa Güney Asya topraklarının- iç toplumsal yapılarına aşina olan Britanya halkına hitap ettiğini açıkça gösteriyor. Kastlar, her Hintlinin içine doğduğu ve hareket edebileceği sosyal sınırları belirleyen değişilmez toplumsal katmanlardır. Bu oyun, bu terimi ödünç alıp Britanya toplumuna uyarlıyor; yerel toplumsal düzenlemeleri, alt kıtanın çok daha eski ve yerleşik sosyal sistemiyle aynı katı terimlerle ifade ediyor.

Muhtemelen anlayacağınız üzere, bu oyunu gerçekten 'kavramak' için ortaya çıktığı dönemin bağlamını bilmeniz gerekiyor. Kuşkusuz, oyunun ilk kez sahnelendiği 1860'lı yıllarda insanlar bunu biliyordu ve eser o zamanki izleyicisiyle bugün olduğundan çok daha kolay bağ kuruyordu. Ancak bugün, her dramatik eserde olduğu gibi, oyuna kendi dünyasını yaratma ve bizi içine çekme yeteneği üzerinden yaklaşmalıyız; sorunlar tam da burada başlıyor.

Duncan Moore ve Isabella Marshall Caste oyununda.

Bir oyun olarak T. W. Robertson'ın bu eseri, hem 18. yüzyıl komedilerine bakıyor hem de Wilde, Shaw ve Granville-Barker gibi geç Viktorya dönemi yazarlarının kişisel ve sosyal meselelerine göz kırpıyor. Dönemindeki pek çok oyun gibi, öncelleri ve ardıllarıyla kıyaslandığında içeriği biraz zayıf kalıyor. Merkezdeki durum ilgi çekici olsa ve yönetmen Charlotte Peters elindeki malzemeyi sonuna kadar zorlasa da, besteci ve ses tasarımcısı Theo Holloway dramanın duygularını besleyip tiyatroyu dönemin bale ve opera eserlerinden görkemli müziklerle doldursa da, materyalin yetersizliği oyunun zayıf noktası oluyor. Beğeniler değişti; artık bir tiyatro topluluğundan daha derinlikli içerikler bekliyoruz. Bir merak unsuru olarak bu oyun, vaktini doldurmuş ve çok bariz nedenlerle günümüze kadar sağ çıkamamış bir eseri canlandırma yolunda soylu bir deneydir.

Birkaç yıl önce, Old Vic bize Turgenyev'in 'Talihsiz Adam' (Fortune's Fool) adlı eserini muazzam bir yeniden keşifle sunmuştu; tamamen haksız yere ihmal edilmiş bir başyapıttı. Onlar onu buldukları için şanslıydı. Herkes bu kadar kısmetli olamaz. Yine de bu değer katan bir çaba; iyi sahnelenmiş, iyi oynanmış ve sizi 19. yüzyıl Britanya tiyatrosunun gelişimi açısından çok daha iyi günlerin henüz gelmemiş olduğunu düşündürecek bir çalışma.

18 Nisan 2017'ye kadar

Fotoğraflar: Greg Veit

FINBOROUGH THEATRE'DAKİ CASTE İÇİN HEMEN BİLET ALIN